طاهره زرنگار: رهبر شهید با آیندهنگری راهبردی، مسیر تمدنسازی نوین اسلامی را ترسیم کردهاند
به گزارش آنا، بازخوانی اندیشهها و ابعاد شخصیتی رهبر شهید، بهویژه در شرایط کنونی، میتواند نقش مهمی در تبیین مسیر آینده انقلاب اسلامی و آشنایی نسل جوان با مبانی فکری ایشان ایفا کند. در همین راستا، با طاهره زرنگار، عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی، پژوهشگر و کارشناس ارشد فرهنگی و اجتماعی، مشاور خانواده و مسئول کانون آموزشی و پژوهشی نخبگان، به گفتوگو پرداختیم.
زرنگار با بیان اینکه رهبر شهید پس از رحلت حضرت امام خمینی (ره)، به اعتراف دوست و دشمن، همواره مدیریتی حکیمانه و آیندهنگرانه را در اداره کشور دنبال کردند، اظهار کرد: رهبر شهید توانستند با ترسیم افقی روشن برای آینده ایران اسلامی، پایههای شکلگیری تمدن نوین اسلامی را بنیانگذاری کنند و با نگاهی راهبردی، مسیر حرکت کشور را در عرصههای مختلف ترسیم کنند.
وی ادامه داد: یکی از برجستهترین ویژگیهای مدیریتی ایشان، اعتماد عمیق به ظرفیتهای داخلی، بهویژه نیروی جوان کشور بود. رهبر شهید همواره بر توانمندی نسل جوان تأکید داشتند و در طول دوران رهبری خود اجازه ندادند شعله امید در دل مردم خاموش شود. این نگاه امیدبخش، یکی از مؤلفههای اساسی اندیشه مدیریتی ایشان به شمار میرود.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی افزود: رهبر شهید پس از عبور انقلاب اسلامی از مرحله تثبیت نظام، با ظرفیتسازی برای ملت ایران، مسیر حرکت کشور را در عرصه دولتسازی، جامعهسازی و تمدنسازی اسلامی دنبال کردند. در همین راستا، با صدور بیانیه راهبردی «گام دوم انقلاب»، ضمن مرور دستاوردهای چهار دهه نخست انقلاب اسلامی، مهمترین الزامات و مؤلفههای ورود به دهه پنجم انقلاب را تبیین و نقشه راه آینده کشور را ترسیم کردند.
وی با اشاره به نگاه آیندهپژوهانه رهبر شهید تصریح کرد: در برنامهریزیهای راهبردی، ایشان همواره با بهرهگیری از روشهای آیندهاندیشی، تصویری جامع از آینده کشور ارائه میکردند؛ تصویری که در آن فرصتها، چالشها و تهدیدها بهصورت همزمان قابل مشاهده بود. چنین رویکردی علاوه بر پیشبینی اقدامات و اهداف دشمن، از ایجاد غافلگیریهای راهبردی جلوگیری میکرد.
زرنگار بیان کرد: آیندهنگری راهبردی به مسئولان و دستگاههای اجرایی این امکان را میداد تا با اتخاذ تدابیر لازم، ضمن پیشگیری از تهدیدها و مدیریت چالشها، بسیاری از تهدیدها را به فرصت تبدیل کنند. همچنین ترسیم دقیق فرصتها، آسیبها و تهدیدها، زمینه تدوین سناریوهای پیشدستانه را فراهم میکرد؛ سناریوهایی که موجب میشد دشمن در زمینی بازی کند که جمهوری اسلامی آن را طراحی کرده و در نهایت اراده خود را بر او تحمیل کند.
وی در ادامه با تشریح تفاوت اندیشههای رهبر شهید با سایر جریانهای فکری معاصر اظهار کرد: نظام اسلامی در اندیشه و بیان رهبر شهید، دارای هویتی جامع، منسجم و مبتنی بر هندسه الهی است. از نگاه ایشان، نظام اسلامی صرفاً یک ساختار سیاسی نیست، بلکه چهارچوبی مستحکم برای اداره جامعه بر اساس اطاعت از خداوند متعال و رسول اکرم (ص) به شمار میرود؛ نظامی که مردم آن را برگزیدهاند و مردمسالاری در آن برخاسته از آموزههای اسلام و همراه با ارزشهای دینی است.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید بر ضرورت تحول معرفتی در فرآیند انقلاب اسلامی تأکید داشتند و معتقد بودند مدرسه انقلاب اسلامی که به دست امام خمینی (ره) بنیان نهاده شد، زمینه برچیده شدن اسلام تحریفشده، تشریفاتی و وابسته به قدرتهای سلطهگر را فراهم کرد و در مقابل، اسلام ناب محمدی (ص)، اسلام عقیده و جهاد، اسلام عدالتخواه، اسلام حامی مستضعفان و اسلام ستیزنده با ظلم و استکبار را احیا کرد.
زرنگار تأکید کرد: در نگاه رهبر شهید، اسلام ناب دارای طبیعتی پرجاذبه است و هر دل حقیقتجویی که از غرضورزی و کینهتوزی به دور باشد، به سوی آن جذب خواهد شد. انقلاب اسلامی و امام راحل نیز بار دیگر این حقیقت ناب را در برابر جهانیان قرار دادند و آن را به دلهای حقیقتطلب و جستوجوگر عرضه کردند.
زرنگار با اشاره به مهمترین دغدغههای رهبر شهید اظهار کرد: مهمترین دغدغه ایشان، تحقق تمدن نوین اسلامی بود. از منظر رهبر شهید، تمدن اسلامی فضایی است که انسان در آن بتواند هم از لحاظ مادی و هم از لحاظ معنوی رشد کند و به غایت مطلوبی که خداوند متعال برای او مقدر کرده است، دست یابد. در چنین تمدنی، انسان از عزت، قدرت، اراده، ابتکار و توانایی سازندگی برخوردار است و میتواند در مسیر تعالی فردی و اجتماعی حرکت کند.
وی ادامه داد: در اندیشه و بیان رهبر شهید، مسئله بنای نظام اسلامی، شکلگیری تمدن اسلامی و آغاز یک تاریخ جدید برای ملت ایران، موضوعی کاملاً جدی و راهبردی بود. هدف نهایی، ساختن کشوری بود که بتواند در جهان به الگویی موفق تبدیل شود و براساس آموزههای قرآنی، نقش هدایتگر و الهامبخش برای سایر ملتها ایفا کند. ایشان همواره بر این باور بودند که جمهوری اسلامی باید آنچنان در عرصههای مختلف رشد و پیشرفت کند که بتواند بر روندهای جهانی اثرگذار باشد.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه اندیشههای رهبر شهید همچنان پاسخگوی نیازها و مسائل امروز جامعه است، تصریح کرد: از بیانات و رهنمودهای ایشان میتوان ظرفیتها و امکانات کشور برای مقابله با راهبردهای دشمن را استخراج کرد. البته برای بهرهگیری کامل از این ظرفیتها، لازم است برای هر یک از محورهای مطرحشده از سوی رهبر شهید، مصادیق اجرایی و راهکارهای عملیاتی متناسب طراحی و اجرا شود.
وی افزود: بر اساس فرمایشات رهبر شهید، مهمترین ظرفیتهای جمهوری اسلامی برای عبور از چالشها، نصرت الهی، آرمانخواهی ملت ایران و بصیرت مردم است. هر زمان که این مؤلفهها در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، کشور توانسته است بر مشکلات و تهدیدهای پیشرو غلبه کند.
زرنگار با تأکید بر اینکه یکی از برجستهترین ابعاد اندیشه رهبر شهید، حفظ استقلال فرهنگی است، بیان کرد: ایشان همواره معتقد بودند استقلال یک ملت، بدون استقلال فرهنگی امکانپذیر نیست، زیرا فرهنگ، هویت حقیقی هر جامعه را شکل میدهد و هرگونه آسیب به فرهنگ، در واقع آسیب به هویت ملی آن جامعه است.
وی ادامه داد: رهبر شهید بارها هشدار داده بودند که اگر نظام سلطه بتواند بر فرهنگ یک ملت تسلط پیدا کند، دیگر برای تحقق اهداف خود نیازمند هزینههای سنگین نخواهد بود، زیرا جامعه بهصورت ناخودآگاه در همان مسیری حرکت خواهد کرد که دشمن طراحی کرده است.
این پژوهشگر و کارشناس ارشد فرهنگی و اجتماعی اظهار کرد: رهبر شهید میان تبادل فرهنگی و تهاجم فرهنگی تفاوتی اساسی قائل بودند. از نگاه ایشان، تبادل فرهنگی همانند آن است که انسان با اختیار خود دارو یا غذای مناسب را انتخاب و مصرف کند؛ اما در تهاجم فرهنگی، دشمن همانند پزشکی نیست که برای درمان اقدام کند، بلکه همانند فردی است که آمپولی را با اهداف خود به بدن جامعه تزریق میکند و طبیعی است که آنچه تزریق میشود، در راستای منافع همان دشمن خواهد بود، نه مصالح آن ملت.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، رهبر شهید همواره بر صیانت از هویت فرهنگی، تقویت باورهای دینی و افزایش بصیرت فرهنگی جامعه تأکید داشتند و استقلال فرهنگی را یکی از ارکان اساسی استقلال سیاسی، اجتماعی و تمدنی کشور میدانستند.
زرنگار در ادامه با اشاره به نقش دانشگاهها و مراکز علمی در تبیین اندیشههای رهبر شهید گفت: دانشگاهها و مراکز علمی از جایگاهی بسیار ارزشمند، اثرگذار و خطیر در بازخوانی و تبیین اندیشههای رهبر شهید برخوردارند. برگزاری کرسیهای آزاداندیشی، کرسیهای نظریهپردازی و نشستهای تخصصی میتواند بستری مناسب برای پاسخگویی به پرسشها و ابهامات نسل جوان و جامعه در این حوزه فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: رمز پیشرفت و اقتدار هر کشور، علم و دانش است و بسیاری از توطئههایی که امروز علیه جمهوری اسلامی طراحی میشود، علم، دانشمندان، دانشگاهها و محیطهای علمی را هدف قرار داده است. از اینرو، بازخوانی اندیشههای رهبر شهید در محیطهای دانشگاهی میتواند بسیاری از مسائل و چالشهای موجود را تبیین و زمینه عبور از آنها را فراهم کند.
زرنگار با تشریح مهمترین پیام اندیشههای رهبر شهید برای جامعه امروز اظهار کرد: مهمترین پیام اندیشههای رهبر شهید برای ملت ایران، پاسداری از نعمتی است که با مجاهدت ملت و خون پاک شهدا به دست آمده است. ایشان همواره تأکید داشتند که مردم باید این نعمت بزرگ الهی را از ارزشمندترین سرمایههای خود بدانند و برای حفظ، صیانت و تقویت آن از هیچ تلاشی دریغ نکنند.
وی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی را امانتی الهی میدانستند که حفظ و پاسداری از آن وظیفهای همگانی است. از نگاه ایشان، ملت ایران باید در مسیر صیانت از این امانت بزرگ الهی، در برابر سختیها، فشارها و مشکلات دچار ترس و تردید نشوند، چراکه وعده الهی همواره نصرت مؤمنان است؛ همانگونه که خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید: إِن تَنصُرُوا اللَّهَ یَنصُرْکُمْ وَیُثَبِّتْ أَقْدَامَکُمْ.
عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ضرورت آشنایی نسل جوان با اندیشههای رهبر شهید بیان کرد: یکی از مهمترین راهکارهای تحقق این هدف، تقویت ارتباط قلبی و درونی انسان با خداوند متعال است. این ارتباط، انسان را از تاریکی به روشنایی، از شک به یقین و از اضطراب به آرامش میرساند و زمینهساز رشد معنوی و فکری او خواهد شد.
وی افزود: اگرچه جهان معاصر در بسیاری از حوزههای علمی و فناوری پیشرفت کرده است، اما همچنان انسان با رنجها، نگرانیها و بحرانهای عمیق روحی و معنوی مواجه است. بسیاری از این دردها، تنها در سایه ارتباط حقیقی با خداوند متعال، توکل بر او و بهرهگیری از معارف الهی درمان میشود.
زرنگار تصریح کرد: درک حقیقت تنهایی، ترس از مرگ، اضطرابهای وجودی و دغدغههای عمیق انسان، بدون اتکا به خداوند متعال، قابل درمان نیست. انسان تنها در سایه ارتباط با خدای زنده، مهربان و خیرخواه میتواند از اضطراب به آرامش، از احساس تنهایی به انس و از نگرانی نسبت به آینده به امید و اطمینان برسد.
وی خاطرنشان کرد: رهبر شهید همواره بر خودآگاهی و هویتبخشی به نسل جوان تأکید داشتند. هرگاه انسان به شناخت صحیح از خود دست پیدا کند، احساس آرامش، عزت، هویت و شخصیت خواهد داشت و در نتیجه، هویت ملی، دینی، فرهنگی، اجتماعی و حتی هویت سیاسی خود را بهتر خواهد شناخت و از آن پاسداری خواهد کرد.
این پژوهشگر و کارشناس ارشد فرهنگی و اجتماعی ادامه داد: شناخت صحیح هویت، موجب میشود انسان برای جامعه، کشور، آرمانها و اهداف متعالی خود ارزش قائل شود و در مسیر پیشرفت و تعالی گام بردارد. این همان مسیری است که رهبر شهید در اندیشهها و بیانات خود همواره بر آن تأکید داشتند.
وی اظهار کرد: نسل جوان اگر با اندیشههای راهبردی و عملیاتی رهبر شهید آشنا شود، خواهد توانست برای زندگی فردی، خانوادگی، اجتماعی و حتی نقشآفرینی در جامعه و جهان پیرامون خود، برنامهریزی دقیق، هوشمندانه و آیندهنگرانه داشته باشد و با تکیه بر این مبانی، مسیر پیشرفت و تعالی را با اطمینان بیشتری طی کند.
زرنگار در پایان تأکید کرد: تبیین صحیح اندیشههای رهبر شهید، تنها روایت یک مقطع تاریخی نیست، بلکه ضرورتی برای آیندهسازی کشور به شمار میرود. دانشگاهها، مراکز علمی، پژوهشگران، نخبگان و فعالان فرهنگی باید با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و پژوهشی، زمینه آشنایی عمیقتر نسل جدید با ابعاد مختلف شخصیت، اندیشهها و منظومه فکری ایشان را فراهم کنند تا این میراث فکری، به سرمایهای ماندگار برای پیشرفت، هویتبخشی و تمدنسازی کشور تبدیل شود.
انتهای پیام/