آموزش یک مدل هوش‌‍مصنوعی به اندازه ۹۰ میلیون کیلومتر رانندگی، آلودگی ایجاد می‌کند

به گزارش خبرگزاری آنا، به نقل از «Futura»، پژوهشی که در دسامبر ۲۰۲۴ از سوی محققان مؤسسه فناوری کالیفرنیا و دانشگاه کالیفرنیا ریورساید منتشر شده است، نشان می‌دهد هزینه زیست‌محیطی هوش‌مصنوعی تنها به انتشار کربن و مصرف آب محدود نمی‌شود. این مطالعه هشدار می‌دهد افزایش مصرف برق مراکز داده می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ سالانه به مرگ زودرس حدود هزار و ۳۰۰ نفر فقط در ایالات متحده منجر شود.

پژوهشگران می‌گویند گزارش‌های پایداری شرکت‌های فناوری معمولاً بر میزان انتشار کربن و مصرف آب تمرکز دارند، اما اثر مراکز داده بر کیفیت هوای مناطق اطراف را نادیده می‌گیرند؛ مسئله‌ای که پیامد‌های مستقیمی برای سلامت ساکنان این مناطق دارد.

مراکز داده هوش‌مصنوعی به‌طور مستقیم آلاینده تولید نمی‌کنند، اما برای پردازش حجم عظیم داده‌ها به برق بسیار زیادی نیاز دارند. در بسیاری از مناطق آمریکا، این برق همچنان از نیروگاه‌های زغال‌سنگی و گازسوز تأمین می‌شود که از مهم‌ترین منابع آلودگی هوا به شمار می‌رود.

علاوه بر شبکه برق، مراکز داده هنگام افزایش فشار بر شبکه از ژنراتور‌های پشتیبان دیزلی استفاده می‌کنند. این تجهیزات ذرات معلق بسیار ریز و اکسید‌های نیتروژن را وارد هوا می‌کنند؛ آلاینده‌هایی که خطر ابتلا به بیماری‌های تنفسی، قلبی‌عروقی و مرگ زودرس را افزایش می‌دهند.

محققان با استفاده از مدل‌های آماری آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا، برآورد کرده‌اند هزینه‌های درمان بیماری‌ها، کاهش بهره‌وری و سایر پیامد‌های ناشی از این آلودگی می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۲۱.۵ میلیارد دلار در سال برسد؛ به بیان دیگر، پیامد‌های بهداشتی آلودگی ناشی از مراکز داده، حدود دو برابر کل صنعت فولاد آمریکا برآورد شده است.

پژوهشگران در پایان از قانون‌گذاران خواسته‌اند شرکت‌های فناوری را ملزم کنند علاوه بر انتشار اطلاعات مربوط به ردپای کربنی و مصرف آب، داده‌های مربوط به آلودگی هوای ناشی از مصرف برق مراکز داده را نیز منتشر کنند؛ زیرا بدون این اطلاعات، ساکنان مناطق اطراف مراکز داده نمی‌توانند ارزیابی دقیقی از کیفیت هوای محل زندگی خود داشته باشند

منشأ آلودگی پنهان مراکز داده

این پژوهش، ایالت ویرجینیا را نیز به‌عنوان نمونه بررسی کرده است. این ایالت بزرگ‌ترین قطب مراکز داده جهان را در خود جای داده و آلودگی ناشی از فعالیت این مراکز تنها به مرز‌های ویرجینیا محدود نمی‌شود. بررسی‌ها نشان می‌دهد آلاینده‌های تولیدشده در شمال ویرجینیا به ایالت‌های همسایه از جمله مریلند، پنسیلوانیا، نیویورک، نیوجرسی، دلاور، ویرجینیای غربی و حتی واشنگتن دی‌سی منتقل می‌شوند و کیفیت هوای این مناطق را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند.

برآورد پژوهشگران نشان می‌دهد این آلودگی هم‌اکنون سالانه بین ۱۹۰ تا ۲۶۰ میلیون دلار هزینه سلامت بر منطقه تحمیل می‌کند. اگر ژنراتور‌های پشتیبان مراکز داده با حداکثر ظرفیت مجاز فعالیت کنند، این رقم می‌تواند تا ۲.۶ میلیارد دلار در سال افزایش یابد.

برای اندازه‌گیری هزینه زیست‌محیطی توسعه هوش‌مصنوعی، محققان فرایند آموزش مدل زبانی «Llama-۳.۱» شرکت متا را نیز بررسی کردند. نتایج نشان داد برق مصرف‌شده برای آموزش این مدل، آلودگی هوایی معادل پیمودن تقریباً ۹۰ میلیون کیلومتر با خودرو ایجاد کرده است. (یعنی از نیویورک تا لس‌آنجلس 10هزار بار به‌صورت رفت و برگشت طی شود)

هم‌زمان پیش‌بینی مؤسسه مک‌کنزی نشان می‌دهد سهم مراکز داده از مصرف برق آمریکا تا سال ۲۰۳۰ از ۳.۷ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۱۱.۷ درصد خواهد رسید. رشد سریع کاربرد‌های هوش‌مصنوعی مهم‌ترین عامل این افزایش تقاضا برای برق عنوان شده است.

پژوهشگران در پایان از قانون‌گذاران خواسته‌اند شرکت‌های فناوری را ملزم کنند علاوه بر انتشار اطلاعات مربوط به ردپای کربنی و مصرف آب، داده‌های مربوط به آلودگی هوای ناشی از مصرف برق مراکز داده را نیز منتشر کنند؛ زیرا بدون این اطلاعات، ساکنان مناطق اطراف مراکز داده نمی‌توانند ارزیابی دقیقی از کیفیت هوای محل زندگی خود داشته باشند.