بیش از ۷۰ کشور فعالیت پیامرسانهای خارجی را منوط به ذخیرهسازی داده در خاک میزبان کردهاند
الزام پیامرسانهای خارجی به ذخیرهسازی داده کاربران در داخل مرزهای ملی، امروز به یکی از قواعد پذیرفتهشده در حکمرانی دیجیتال بسیاری از کشورها تبدیل شده است. ابوالفضل ابوترابی، نماینده مجلس و عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها، با اشاره به اجرای این سیاست در بیش از ۷۰ کشور، از ترکیه بهعنوان یکی از نمونههای نزدیک در اعمال این الزام درباره واتساپ و خدمات مشابه یاد میکند. شرح گفتوگوی او با خبرنگار فناوری آناتک را در ادامه میخوانید.
وقتی محدودیت به آزمون توان ملی تبدیل میشود
با توجه به وابستگی برخی سرویسهای خارجی به آمریکا و همچنین تحریم بسیاری از سایتها و سامانهها علیه کاربران ایرانی، به نظر شما برخورد ما با این تحریمها باید چگونه باشد؟
واقعیت این است که همانند بسیاری از حوزههای دیگر، اگر در برابر این تحریمها با دقت عمل کنیم و به جوانان میدان بدهیم، این محدودیتها میتوانند به فرصتی برای توسعۀ توانمندی بومی تبدیل شوند. اما اگر درست عمل نکنیم، همین تحریمها برای کشور چالشزا خواهند بود. هر تهدیدی زمانی خنثی یا بیاثر میشود که مردم، بهویژه جوانان و نخبگان، در متن میدان قرار گیرند و از ظرفیت آنان استفاده شود.
آیا شما به شخصه فکر میکنید که در حوزه فضای مجازی توانستهایم تحریم را به فرصت تبدیل کنیم؟
بنده معتقدم دربارۀ فضای مجازی، در مجموع تهدید تا حد زیادی به فرصت تبدیل شده است؛ چرا که نخبگان جوان ما در این عرصه عملکرد بسیار خوبی داشتهاند. همانگونه که پیشتر نیز گفتهام، ما از نظر استقلال در اپلیکیشنها و فضاهای مجازی داخلی، در شمار شش یا هفت کشور برتر جهان قرار داریم. توسعه پیامرسانهای بومی همراستا با فرهنگ ایرانی خود ما از جمله دستاوردهای بسیار مهمی هستند که نخبگان کشور در شرایط تحریم به دست آوردهاند. این تجربهها نشان میدهد که اگر از نخبگان خود استفاده کنیم و دولت نیز اندکی حمایت کند، امکان کاهش اثر یا حتی خنثیسازی تحریمها وجود دارد.
حوزههایی که هنوز از ظرفیت کامل استفاده نکردهاند
در چه بخشهایی تحریم نتوانسته به فرصت تبدیل شود؟
در برخی حوزهها، مانند اقتصاد و بعضی عرصههای دیگر، به دلیل آنکه مردم بهدرستی وارد میدان نشدهاند و نخبگان و جوانان متخصص نیز کمتر درگیر شدهاند، با مشکلاتی مواجه بودهایم. در چنین شرایطی، فرصت لازم برای خنثی یا بیاثر کردن تحریمها پیش نمیآید. شاید نتوان گفت کاملاً به تهدید بدل شدهاند، اما بیتردید به آن فرصت مطلوب برای توسعۀ توانمندیهای بومی و مورد انتظار نیز تبدیل نشدهاند.
چرا برخی درها بسته میشود و برخی باز میماند
فکر میکنید که چرا آمریکاییها برخی سرویسها و سختافزارهای اینترنتی کاربردی مانند موتورهای بازیسازی یا سرویسهای موردنیاز برنامهنویسهای ایرانی را روی کاربران کشور ما تحریم میکنند، ولی دسترسی ایرانیها به اپل یا اینستاگرام تحت تأثیر چنین تحریمهایی قرار نمیگیرد؟
یکی از دلایل این تفاوت رفتار، اهمیت بالای جمعآوری اطلاعات برای آنهاست. همانگونه که اشاره شد، کسب اطلاعات برای آنها بسیار مهم است و همین موضوع در نوع تصمیمگیریشان اثر میگذارد. امروز میتوان گفت در بسیاری از خانهها، ابزارهایی وجود دارد که امکان ثبت تصویر، صدا و داده را بهصورت شبانهروزی فراهم میکنند. این مسئله حتی برای مسئولان کشور نیز میتواند مخاطرهآمیز باشد.
بسیاری از تلفنهای همراه موجود در جهان، بهجز برخی نمونههای محدود، به ساختارهایی متصل هستند که زیرساختهای اصلی آنها در آمریکا قرار دارد و دادههای حاصل از آنها در مراکز داده بسیار بزرگ و فوقالعاده امن نگهداری میشود. اهمیت این دادهها برای دولتها به اندازهای است که امروز اطلاعات و داده به یکی از بزرگترین سرمایههای حکمرانی تبدیل شده است. اگر این دادهها در اختیار نباشند، اساساً امکان حکمرانی مؤثر نیز تضعیف میشود.
جهت نمونه عرض میکنم، تصور کنید اگر سوابق درمانی افراد در اختیار نظام سلامت نباشد، وزارت بهداشت نمیتواند بهدرستی تشخیص دهد چه میزان دارو لازم است، چه تعداد پزشک نیاز داریم، چند بیمار در هر حوزه وجود دارد و کشور در چه عرصههایی با چه وضعیتی روبهروست. این دادهها مبنای تصمیمگیری هستند. از همین رو، داده به یک سرمایه اصلی تبدیل شده است. وقتی ابزارها و سیستمعاملها منشأ خارجی دارند، امکان جمعآوری این دادهها از داخل کشور نیز برای صاحبان آن زیرساختها فراهم میشود.
قواعد جهانی درباره ذخیرهسازی داده
در جهان درباره ذخیرهسازی داده و فعالیت پیامرسانهای خارجی چه مقرراتی وجود دارد؟
امروز در بیش از هفتاد کشور دنیا، اگر یک پیامرسان خارجی دادهها و اطلاعات کاربران را در داخل همان کشور ذخیره نکند، اجازه نصب، فعالیت یا ادامه حضور بدون محدودیت به آن داده نمیشود. یکی از نمونههای نزدیک به ما، ترکیه است که درباره واتساپ و خدمات مشابه، الزاماتی در زمینه ذخیرهسازی داده در داخل کشور خود اعمال کرده است. در برخی کشورها نیز مسئولان یا از استفاده از این ابزارها منع میشوند یا این استفاده برای آنان محدود و طبقهبندی میشود.
مسئولانی که هنوز به ابزار داخلی اعتماد نکردهاند
وضعیت استفاده از پیامرسانهای داخلی در میان برخی مسئولان کشور را چگونه ارزیابی میکنید؟
متأسفانه در کشور ما در برخی موارد وضع برعکس است. حتی برخی مسئولین اعتقادی به استفاده از سرویسهای داخلی ندارند، نمونۀ آن مدتی پیش برای خود من پیش آمد، زمانی که قصد داشتم، فایلی برای او در فضای مجازی ارسال کنم، ولی هنگامی که پرسیدم از چه سکویی استفاده میکند، پاسخ داد از هیچ سرویس بومی استفاده نمیکند! این مسئله صرفاً یک موضوع فنی نیست، بلکه از منظر امنیتی نیز باید با دقت بیشتری به آن نگاه کرد.
انتهای پیام/