آلکاتل؛ داستان شراکت آمریکا و فرانسه که غول ۳۴ میلیارد دلاری را به زانو درآورد
شرکتی که زمانی با «بل لبز» مرزهای فیزیک را جابهجا کرد، امروز در سایه نوکیا و هواوی تنها یک برند فراموششده در موزه مخابرات جهان است. این گزارش، رازهای افت فروش از ۲۳ میلیارد دلار به کمتر از ۱ میلیارد را فاش میکند.
تولد «آلکاتل» به سال ۱۸۹۸ بازمیگردد، زمانی که «پیر آزاریا» شرکت «کمپانی ژنرال دالکتریسیته» (CGE) را در فرانسه پایهگذاری کرد. مؤسسان اولیه هرگز تصور نمیکردند این کارگاه کوچک برقی روزی به غول مخابرات جهان تبدیل شود. نقطه عطف نخست در سال ۱۹۱۹ رقم خورد، زمانی که CGE مالکیت زیرساختهای تلگراف و تلفن فرانسه را به دست آورد.
نخستین محصول مهم این شرکت «سوییچ دستی منوآل اکسچنج» (Manual Exchange) نام داشت که اپراتورها را قادر به وصل کردن تماسها میکرد. فناوری اولیه مبتنی بر کابلهای مسی و رلههای مغناطیسی بود که تا دهه ۱۹۵۰ میلادی استاندارد اروپا محسوب میشد. عصر طلایی واقعی، اما از ۱۹۲۵ آغاز شد، زمانی که شرکت تابعه «آلکاتل» (Alcatel) برای تولید کابلهای زیردریایی تأسیس گردید. محصول «سیستم کابل ترانس آتلانتیک» (Transatlantic Cable System) در ۱۹۲۸، اولین پیوند مخابراتی مستقیم بین پاریس و نیویورک را برقرار کرد. این موفقیت، نام آلکاتل را برای همیشه در تاریخ ثبت کرد.
از تلفن چرخدستی تا شکستن انحصار آمریکا؛ خاطرهانگیزترین محصولات
دهه ۱۹۵۰ نقطه عطف فناوری این شرکت فرانسوی بود. محصول «رله الکترومکانیکال کراسبار» (Crossbar Relay) در سال ۱۹۵۴، سرعت سوئیچینگ را تا ۱۰۰ برابر تلفنهای قدیمی افزایش داد. با این حال، خاطرهانگیزترین محصول برای نسل دهه ۱۹۷۰ میلادی، تلفن همراه «آلکاتل اُتیس ۹۰» (Alcatel OT ۹۰) بود که در ۱۹۸۷ وارد بازار شد.
این دستگاه ۴۵۰ گرم وزن داشت و فقط ۳۰ دقیقه مکالمه را ممکن میساخت. پرفروشترین محصول تاریخ آلکاتل، اما «سری اُتیس ۳۰۰» (OT ۳۰۰) در سال ۱۹۹۹ بود که بیش از ۵۰ میلیون دستگاه در سراسر اروپا و غرب آسیا فروخت.
این دستگاه نخستین موبایل با صفحه کلید تماماعدادی یکپارچه و صدای پلیفونیک بود. ترکیب طراحی منحصربهفرد و قیمت ۱۹۹ دلاری، آن را به «مردمپسندترین موبایل اروپا» تبدیل کرد. همچنین محصول «آلکاتل وان تاچ ۵۵۶» (One Touch ۵۵۶) در سال ۲۰۰۴ با فروش ۳۴ میلیون واحدی، رکورد فروش یکساله این برند را شکست.
فناوری نوآورانه «صفحه نمایش بازتابی» (Reflective Display) در این مدل، خواندن پیامک زیر نور مستقیم خورشید را بدون مصرف باتری ممکن ساخت. بسیاری از کاربران ایرانی دهه ۱۳۸۰، خاطرات شیرینی از گوشی «اتل ۵۵۶ سبز رنگ» خود دارند که هنوز هم در موزههای خصوصی تهران نگهداری میشود.
شراکت فرانسوی ـ آمریکایی آرزوهای یک شرکت را بر باد داد
سال ۲۰۰۶ میلادی، مدیریت وقت آلکاتل تصمیم به ادغام با غول آمریکایی «لوسنت تکنالوجیز» (Lucent Technologies) گرفت. ارزش این معامله ۳۴ میلیارد دلار برآورد شد و شرکت جدید «آلکاتل-لوسنت» (Alcatel-Lucent) نام گرفت. منطق این ادغام، ترکیب تخصص اروپا در تجهیزات ثابت با قدرت آمریکا در فناوری نوری و زیرساخت فیبر بود. متأسفانه این تصمیم یک فاجعه مالی بزرگ رقم زد. دو فرهنگ کاملاً متضاد مدیریتی (سبک سلسلهمراتبی فرانسوی در برابر سبک سودمحور آمریکایی) باعث فلج شدن تصمیمگیری شد.
هواوی به عنوان یک رقیب قدرتمند در همان سال با سرمایهگذاری ۷ درصد از درآمد سالانه خود در تحقیق و توسعه، تجهیزات نسل ۴ را با قیمتی ۴۰ درصد ارزانتر از آلکاتل-لوسنت تولید کرد. نتیجه این شد که سهم بازار آلکاتل در تجهیزات شبکه ثابت اروپا از ۳۸ درصد در ۲۰۰۶ به ۱۲ درصد در ۲۰۱۲ سقوط کرد. خروجی این بحران، حذف تدریجی نام آلکاتل از گوشیهای موبایل بود. در سال ۲۰۱۴، واحد تولید گوشی به شرکت فنلاندی «نوکیا» (Nokia) فروخته شد و برند «آلکاتل» برای همیشه از بازار سختافزار مصرفکننده حذف گردید. آخرین گوشی خاطرهانگیز با این برند، «آلکاتل ایدول ۴» (Idol ۴) در ۲۰۱۶ بود که با فروش تنها ۹۰۰ هزار دستگاه، یک شکست تجاری کامل ثبت کرد.
سکون در روزهای اوجگیری فناوری
گزارشهای مالی شرکت مادر (که امروز تنها با نام «نوکیا» شناخته میشود) نشان میدهد برند «آلکاتل سابمرین» (Alcatel Submarine) که در زمینه کابلهای زیردریایی تخصص دارد، هنوز به طور محدود فعال است. با این حال، زمینه فعالیت اصلی شرکت از تولید تجهیزات تلفن همراه و سوییچهای شهری به تولید کابلهای فیبرنوری ویژه و تجهیزات امنیت شبکه برای دولتهای اروپایی تغییر کرده است. فروش کل این برند در سال ۲۰۲۵ میلادی برابر با ۸۵۰ میلیون یورو گزارش شده که نسبت به سال ۲۰۲۴ (۹۱۰ میلیون یورو) کاهشی ۶.۶ درصدی داشته است.
برآوردهای ابتدایی از سال ۲۰۲۶ (سال جاری) نشان از ادامه این روند نزولی دارد؛ پیشبینی فروش ۲۰۲۶ حدود ۷۶۵ میلیون یورو معادل کاهش ۱۰ درصدی دیگر است. در مقایسه با ۵ سال گذشته، فروش آلکاتل سیر کاملاً نزولی داشته: در سال ۲۰۲۱ این رقم ۱.۲ میلیارد یورو، در ۲۰۲۲ به ۱.۰۵ میلیارد یورو، در ۲۰۲۳ به ۹۹۰ میلیون یورو، در ۲۰۲۴ به ۹۱۰ میلیون یورو و نهایتاً در ۲۰۲۵ به ۸۵۰ میلیون یورو رسید.
ارزش فعلی شرکت (ارزش داراییهای برند آلکاتل در ترازنامه نوکیا) کمتر از ۳۰۰ میلیون یورو تخمین زده میشود که در مقایسه با ارزش ۳۴ میلیارد دلاری سال ۲۰۰۶، کاهشی ۹۹ درصدی را نشان میدهد.
چرا رقبا آلکاتل را بلعیدند؟
دلایل اصلی افت این شرکت به سه عامل ساختاری بازمیگردد. اولاً، واکنش دیرهنگام به انقلاب گوشیهای هوشمند: آلکاتل تا سال ۲۰۱۲ سیستم عامل لمسی اختصاصی خود را با نام «الآر» (LR OS) دنبال میکرد که کاملاً با اندروید و آیاواس رقابتناپذیر بود. ثانیاً، عدم سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه در مقیاس رقبای چینی. هواوی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۲ میلیارد دلار صرف تحقیق و توسعه کرده، در حالی که کل درآمد برند آلکاتل در همین سال از ۱ میلیارد دلار هم کمتر بود. ثالثاً، از دست دادن بازار ایران و غرب آسیا که یکی از مشتریان وفادار دهه ۱۹۹۰ بود. پس از تحریمهای ناعادلانه آمریکا علیه ایران در دهه ۲۰۱۰، آلکاتل - که بخشی از سهامش آمریکایی بود - ناچار به قطع همکاری شد.
همین خلأ، به رقبای شرق آسیا اجازه داد تا کل بازار تجهیزات مخابراتی این حوزه را تصاحب کنند که البته به طور خاص برای کشور ما فواید زیادی داشت، به خصوص حالا که شاهد تجاوز مشترک آمریکایی ـ صهیونی به خاک میهن هستیم، اهمیت وابستگی کمتر به سختافزارها و نرمافزارهای آمریکایی جهت حفظ جان و آرامش مردم دوچندان نمود پیدا میکند.
امروزه آلکاتل در رتبه هفتم جهان در زمینه تجهیزات شبکه ثابت قرار دارد و نوکیا، اریکسون، هواوی، زدتیای، سیسکو و سامسونگ همگی بالاتر از آن ایستادهاند. درباره چشمانداز آینده، شرکت مادر (نوکیا) هیچ برنامه جدیدی برای احیای برند آلکاتل ندارد.
تنها راه نجات، تبدیل آلکاتل سابمرین به یک شرکت تخصصی تولید کابلهای زیردریایی است. کارشناسان مؤسسه «گارتنر» (Gartner) در گزارش فوریه ۲۰۲۶ پیشبینی کردهاند تا سال ۲۰۲۸ یا نام آلکاتل به طور کامل منقرض میشود یا به یک بخش فرعی در داخل بخش «نوکیا اینترپرایز» (Nokia Enterprise) تقلیل مییابد. آلکاتل نتوانست سیر موفقیت خود را ادامه دهد؛ چرا که مدیریت کندی داشت و در پیشبینی سلطه نرمافزار بر سختافزار ناتوان بود.
انتهای پیام/