نامگذاری سال؛ از سنت حکیمانه تا فناوری راهبردی

دکتر علی باقر طاهری‌نیا، در گفتگو با خبرنگار آنا با اشاره به شکل‌گیری این سنت در دوران زعامت بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی اظهار داشت: قائد شهید امت در دوره رهبری خود سنتی حکیمانه را پایه‌گذاری کردند که به تدریج در نظام حکمرانی کشور جایگاهی والا و تثبیت‌شده یافت. نامگذاری سال‌ها در طول زمان به پدیده‌ای تبدیل شد که دارای چند ویژگی مهم و قابل توجه است.

طاهری‌نیا در تشریح این ویژگی‌ها گفت: نخستین ویژگی آن است که انتخاب کلیدواژه‌های هر سال بر اساس اشراف به اقتضائات جامعه و با در نظر گرفتن نیازها و ضرورت‌های کشور صورت می‌گیرد. این کلیدواژه‌ها در یک نظام زبانی هدفمند چیدمان می‌شوند تا بتوانند جهت‌گیری‌ها و اولویت‌های کلان جامعه را نمایان سازند.

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی ادامه داد: ویژگی دوم این نامگذاری‌ها آن است که غالباً از جنس فناوری نرم و فرهنگی هستند؛ به این معنا که بیش از هر چیز باورها، بینش‌ها و منش عمومی جامعه را مورد توجه قرار می‌دهند و تلاش می‌کنند جهت حرکت فکری و فرهنگی جامعه را سامان دهند.

وی افزود: از نظر ماهیتی نیز این نامگذاری‌ها در سطحی راهبردی و زیربنایی قرار می‌گیرند و صرفاً یک شعار مقطعی نیستند، بلکه ناظر به جهت‌دهی بلندمدت در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور هستند.

طاهری‌نیا با اشاره به تأثیرگذاری این رویکرد در دهه‌های گذشته تصریح کرد: در طول سال‌های اخیر، نامگذاری سال‌ها همواره مورد توجه تحلیلگران و صاحب‌نظران قرار گرفته و کارشناسان به واکاوی و تحلیل ابعاد مختلف آن پرداخته‌اند. در عین حال این نامگذاری‌ها صرفاً در سطح تحلیل باقی نمانده و در عرصه عمل نیز در دستور کار کارگزاران و مدیران کشور قرار گرفته است.

وی همچنین با اشاره به تداوم این سنت در دوره رهبری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای گفت: امروز در دوره رهبر اندیشمند و فاضل انقلاب اسلامی، دام عزه الشریف، این سنت با هوشمندی و درایت تداوم یافته و هر سال با توجه به نیازهای روز جامعه، محورهای راهبردی کشور در قالب نامگذاری سال‌ها مورد تأکید قرار می‌گیرد.

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب اسلامی سال ۱۴۰۵ را «سال اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی» نامگذاری کردند؛ نامگذاری‌ای که بیانگر پیوند میان سه مؤلفه مهم اقتصاد، انسجام اجتماعی و امنیت پایدار است.

وی با اشاره به توصیه بنیان‌گذار انقلاب اسلامی به اصحاب قلم و اندیشه گفت: بر اساس این توصیه، وظیفه نخبگان، اندیشمندان و فعالان حوزه رسانه و فرهنگ آن است که با جهد وافر و سعی بلیغ به تبیین ابعاد مختلف این نامگذاری‌ها بپردازند تا زمینه فهم عمیق‌تر و تحقق عملی آن در جامعه فراهم شود.

اقتصاد مقاومتی نظریه‌ای راهبردی برای تحول کشور است

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه سخنان خود با اشاره به نامگذاری سال ۱۴۰۵ از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی، اقتصاد مقاومتی را فراتر از یک نامگذاری دانست و آن را نظریه‌ای مورد تأیید جامعه علمی و راهبردی تحول‌آفرین برای پیشرفت کشور توصیف کرد.

وی اظهار داشت: اقتصاد مقاومتی صرفاً یک شعار یا نامگذاری نیست، بلکه یک نظریه اقتصادی و مدیریتی است که در سال‌های گذشته مورد توجه جامعه علمی و نخبگانی قرار گرفته و ظرفیت آن برای ایجاد تحول در ساختار اقتصادی کشور مورد تأکید قرار گرفته است.

طاهری‌نیا با اشاره به مؤلفه‌های اصلی این الگو افزود: درون‌زایی و برون‌گرایی دو عنصر مهم در اقتصاد مقاومتی به شمار می‌آیند. درون‌زایی به معنای تقویت ظرفیت‌های داخلی اقتصاد، حمایت از تولید بومی، رونق کسب‌وکارها و اتکا به توانمندی‌های ملی است و در کنار آن، برون‌گرایی نیز به معنای تعامل هوشمندانه و فعال با اقتصاد جهانی تعریف می‌شود.

وی تصریح کرد: جمع میان این دو رویکرد، یعنی تکیه بر ظرفیت‌های داخلی در کنار تعامل مؤثر با اقتصاد جهانی، همان الگویی است که در چارچوب اقتصاد مقاومتی دنبال می‌شود و به عنوان نخستین کلیدواژه در نامگذاری سال ۱۴۰۵ از سوی رهبر انقلاب مورد توجه قرار گرفته است.

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه به نقش علم و فناوری در تحقق این راهبرد اشاره کرد و گفت: در این میان، علم و فناوری موتور پیشران اقتصاد مقاومتی و شکل‌گیری اقتصاد دانش‌بنیان به شمار می‌روند. توسعه علمی، تقویت زیست‌بوم فناوری و حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند زمینه‌ساز افزایش بهره‌وری، ارتقای توان تولید ملی و رقابت‌پذیری اقتصاد کشور در عرصه جهانی باشد.

وی تأکید کرد: جامعه علمی کشور آمادگی دارد تمام ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه خود را در مسیر تحقق این شعار راهبردی به کار گیرد و نقش مؤثری در پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی ایفا کند.

طاهری‌نیا در ادامه با اشاره به مؤلفه «وحدت ملی» به عنوان یکی دیگر از کلیدواژه‌های شعار سال ۱۴۰۵ گفت: وحدت ملی همواره یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت ملت ایران در مواجهه با انواع دشمنی‌ها، فشارها و خصومت‌های گوناگون بوده است. تجربه تاریخی کشور نشان می‌دهد هر زمان جامعه ایرانی با انسجام و همبستگی بیشتری عمل کرده، توانسته است از چالش‌ها عبور کند و به دستاوردهای بزرگ‌تری دست یابد.

وی افزود: در شرایط پیچیده و پرتحول جهان معاصر که برخی از تحلیلگران از آن به عنوان «جنگ احزاب قرن بیست و یکم» یاد می‌کنند، حفظ و تقویت وحدت ملی می‌تواند ایران قوی را از این پیچ تاریخی عبور دهد و زمینه‌ساز پیشرفت و اقتدار بیشتر کشور شود.

دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع امنیت ملی پرداخت و اظهار داشت: امنیت ملی یکی از ارزشمندترین سرمایه‌های کشور است که با فداکاری‌ها و جانفشانی‌های فراوان به دست آمده است.

وی خاطرنشان کرد: امنیت امروز کشور ثمره خون‌های به ناحق ریخته دانش‌آموزان مظلوم و معصوم میناب و نیز ایثار و فداکاری سربازان مخلص این سرزمین در دیار خیل شهیدان سرافراز ایران است. این سرمایه گران‌بها باید همواره پاس داشته شود و به عنوان پشتوانه‌ای برای پیشرفت کشور و فتح قله‌های بلند علمی، اقتصادی و فرهنگی مورد توجه قرار گیرد.

طاهری‌نیا در پایان ابراز امیدواری کرد که با هم‌افزایی میان ظرفیت‌های علمی، اجتماعی و ملی، شعار سال ۱۴۰۵ به‌درستی تبیین و در عرصه عمل نیز محقق شود.