کارگران مشغول کارند؛ 124 میلیون کتاب درسی در حال چاپ است

به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی خبرگزاری آنا، بازدید از مراحل «تدوین تا توزیع کتب درسی» به همت سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش‌و‌پرورش برای نخستین بار ویژه خبرنگاران برگزار شد و روابط عمومی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی روز چهارشنبه 27 خرداد، برنامه منظمی را برای آشنایی کامل خبرنگاران با نحوه تهیه و چاپ کتب درسی تدارک دید.

برنامه ساعت 9 صبح با حضور خبرنگاران و عکاسان برگزار شد؛ حسین طلایی زواره معاون توسعه مدیریت و پشتیبانی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی در ابتدا به پرسش خبرنگاران درخصوص کتب درسی پاسخ داد.

بر اساس اظهارات حسین طلایی زواره، در سال تحصیلی جدید 124 میلیون جلد کتاب در قالب 980 عنوان از 15 شهریور در سایر استان‌ها و از 18 شهریور در استان تهران و البرز توزیع می‌شود.

البته این کتاب‌ها از لحظه تولید تا توزیع مراحل مختلفی را طی می کند که با همراهی سازمان پژوهش گروهی از خبرنگاران موفق شدند از لحظه تولید تا توزیع آن‌ها را از نزدیک مشاهده کنند.

دفاتر تالیف محتوی کتاب‌های درسی را تولید می‌کنند

لیدا نیک‌روش مدیر کل دفتر چاپ و توزیع کتاب‌های درسی با بیان اینکه دفتر توزیع و نشر تنها وظیفه آماده‌سازی کتاب‌های درسی را برعهده دارد، می‌گوید: ما در تالیف محتوای کتاب‌ها هیچ دخالتی نداریم و این وظیفه بر عهده دفاتر تالیف محتوای کتاب‌های درسی است.

وی با بیان اینکه هر کتاب درسی یک تا چند مولف می‌تواند داشته باشد، عنوان می‌کند در مرحله اول محتوای کتاب‌ها را به صورت دست‌نویس در اختیار واحد آماده‌سازی قرار می‌دهیم. پس از این مرحله محتوای کتاب‌ها به واحد حروف چینی سپرده می‌شود.

مدیر کل دفتر چاپ و توزیع کتاب‌های درسی با اشاره به اینکه کتاب‌های ریاضی در سال جاری از لحاظ محتوای و تصویر از بهترین کتاب‌های درسی خواهد بود، اضافه می‌کند: صفحه آرا هم‌زمان با حروف‌چین‌ها کار خود را آغاز می‌کند. یک کتاب 200 صفحه ای در مدت زمان 2 تا 3 ساعت کار حروف چینی اش به پایان می‌رسد.

نیک روش با اشاره به اینکه کار تکمیل کتاب هدیه‌های آسمانی کلاس چهارم رو به پایان است، اظهار می‌کند: آماده سازی یک کتاب اصولا 2 تا 3 هفته زمان می برد.

وی با بیان اینکه در پایه نهم سفارش چاپ 6 عنوان کتاب به شرکت‌ها داده شده است، می‌گوید: کتاب‌ها بعد از حروف چینی به واحد باز‌خوانی فرستاده می‌شوند و در این واحد هر کتاب بدون تغییر 4 دور و کتاب‌هایی با تغییر جزیی تا 7 دور بازخوانی می‌شوند تا احتمال خطا به صفر برسد.

انتخاب 100 تا 150 عکس برای هر درس

واحد مدیریت هنری مرحله دیگری از تولید کتاب‌های درسی را بر عهده دارد. نظری مدیر هنری مرکز چاپ کتاب های درسی در توضیح فعالیت های خود در این واحد می‌گوید: در این بخش ما وظیفه آماده‌سازی فیزیکی کتاب‌ها را بر عهده داریم و برای هر کتاب یک ماکت تهیه می‌کنیم.

وی ادامه می‌دهد: قبل از اینکه کتاب‌ها در هر سال تغییر کند برای کتاب‌ها هر 4 سال یک بار ماکت ساخته می‌شد اما هم اکنون این کار را هر سال انجام می‌دهیم.

نظری با بیان اینکه عکس‌های مرتبط با هر درس از بین 100 تا 150 عکس انتخاب می‌شود، اضافه می‌کند: در تیم هنری در مجموع 200 نفر با ما همکاری می‌کنند.

وی آرمانی بودن تصاویر کتاب‌های درسی را یکی از نقد‌های مردم به کتاب‌ها می‌داند و می‌گوید: عده ای بر ما خرده می‌گیرند که چرا در تصاویر کتاب‌ها همه چیز عالی است... در جواب به این افراد باید توضیح دهم؛ رسالت ما نمایش بهترین حالت از هر اتفاقی است.

مراحل سه‌گانه چاپ کتاب

پس از به پایان رسیدن بازدید از سازمان پژوهش مقصد بعدی یکی از شرکت‌های چاپ کتاب‌های درسی است.

شرکت افست که از سال 63 با همکاری سازمان پژوهش وظیفه چاپ کتاب‌های درسی را بر عهده دارد در نگاه اول بسیار مجهز به نظر می‌رسد.

داوود شایسته از اعضای هیات مدیره این شرکت که وظیفه راهنمایی خبرنگاران را بر عهده دارد در توضیح نحوه چاپ کتاب‌های درسی در این شرکت می‌گوید: چاپ کتاب به سه مرحله پیش از چاپ، چاپ و پس از چاپ تقسیم می‌شود.

در مرحله پیش از چاپ حروف چینی که توسط سازمان پژوهش انجام شده است در ابتدا به لوح فشرده تبدیل می‌شود.

وی ادامه می‌دهد: در این مرحله مطالب آماده و تصاویر با سه رنگ اصلی زرد، آبی و قرمز و مکمل مشکی صفحه بندی و توسط دستگاه ظهور ظاهر و راهی چاپ خانه می شوند.

در چاپ کتاب درسی از کاغذ ایرانی استفاده می‌شود

شایسته با بیان اینکه چاپ توسط ورق‌های رولی و شیتی(صاف) صورت می‌گیرد، می‌گوید: در چاپ کتاب‌های درسی از دو نوع کاغذ ایرانی و خارجی استفاده می‌کنیم که کاغذ‌های خارجی معمولا از کشورهای چین و فنلاند وارد

وی با اشاره به اینکه کاغذهای داخلی محصول استان مازندان هستند، اضافه می‌کند: استاندارد کاغذهای ایرانی رو به بهبود است و بر اساس درخواست مشتری کتاب‌ها را بر روی دو کاغذ سفید و مکانیکال(کاهی) چاپ می کنیم.

18 هزار تن کتاب صرف تولید کتاب های درسی در یک سال می شود

طبق گفته‌های شایسته، ‌18 هزار تن کاغذ برای تولید کتاب‌های درسی استفاده می‌شود و 2700 تن نیز برای تولید شومیز یا جلد کتاب‌های درسی نیاز است. از این مقدار 7 هزار تن از کاغذ مازندران که تولید داخل است،‌ استفاده می‌شود و مابقی کاغذ خارجی است که از کشورهایی مانند فنلاند،‌ چین و آلمان وارد می‌شود و تمام کاغذهای وارداتی باید توسط سازمان استاندارد تأیید شود.

شایسته به دانش‌آموزان توصیه می‌کند که به هیچ عنوان کتب درسی خود را سیمی نکنند، این منجر به آسیب به بافت کتاب می‌شود. صحافی کتب درسی به گونه‌ای است که چسب آن به آسانی باز نشده و کتاب ورق ورق نمی‌شود البته وی اذعان دارد که کتاب‌های درسی برای استفاده 9 ماهه دانش آموزان تهیه شده است.

طارمی مدیر عامل شرکت افست آخرین نفری است که به خبرنگاران ملحق می‌شود و درباره این شرکت توضیح می‌دهد: ماشین‌های چاپ این شرکت از سال 1386 وارد شده و با تحول تکنولوژی در صنعت چاپ، ماشین‌ها نیز تغییر کرده است. همچنین علاوه بر کتاب‌های درسی سالانه 38 میلیون جلد مجلات رشد توسط شرکت افست چاپ می‌شود.

پای درد و دل کارگران چاپخانه

کار در فضای چاپخانه به دلیل صدای ناشی از دستگاه‌ها، بوی رنگ، کاغذ و چسب و از سوی دیگر جابه‌جا کردن حجم سنگینی از کاغذها کمی دشوار به نظر می‌رسد.

یکی از کارگران چاپخانه در این باره می‌گوید: به دلیل سروصدای محیط به لحاظ شنوایی دچار مشکل شده‌ایم و اغلب گوش‌هایمان سنگین است، از گوشی هم که استفاده کنیم بعد از مدتی دچار چرک گوش می‌شویم. به دلیل جابه‌جا کردن حجم سنگینی از کاغذها دچار دیسک کمر و درد گردن شده‌ایم و فضای محیط و بوی رنگ و کاغذ نیز به لحاظ تنفسی برخی از افراد را دچار مشکل کرده است. در گذشته کار در چاپخانه جزو مشاغل زیان‌آور بود اما هم‌اکنون از لیست مشاغل سخت و زیان‌آور حذف شده است.

ماه‌هاست که تعداد زیادی از مؤلفان و کارشناسان سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با همراهی کارکنان و مسئولان شرکت افست که مسئولیت چاپ کتاب‌های درسی را بر عهده دارند، به صورت شبانه روزی در تلاش اند تا دانش‌آموزان در شهریور ماه بدون هیچ مشکلی کتاب‌های خود را دریافت کنند.