مستند مصری «همزاد»؛ از بدل کیلیان امباپه تا بدل واعظ مشهور مصری
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، مستند «همزاد» (The Lookalike) به کارگردانی نهال الکوسی، با روایتی متفاوت از زندگی افرادی که به دلیل شباهت ظاهری به چهرههای مشهور به شهرت رسیدهاند، در جشنواره فیلم قاهره رونمایی شد. این اثر به پدیده بدلهای حرفهای در مصر و رابطه میان هویت شخصی، شهرت و علاقه مردم به چهرههای محبوب میپردازد.
این مستند سه شهروند مصری را دنبال میکند که زندگی و فعالیت حرفهای خود را بر پایه شباهت به شخصیتهای سرشناس بنا کردهاند؛ بدل کیلیان امباپه، ستاره فوتبال فرانسه، بدل محمد منیر، خواننده و بازیگر مشهور مصری و بدل شیخ محمد متولی شعراوی، واعظ فقید تلویزیونی مصر.
دوربین الکوسی در این اثر همراه با بدلها به مکانهای مختلف میرود؛ جایی که آنها با هواداران دیدار میکنند، برای جلب توجه مخاطبان تلاش دارند و در عین حال با چالشهای ناشی از دوگانگی هویت شخصی و هویت تصویری خود روبهرو هستند. فیلم همچنین تأثیر شباهت ظاهری و اتفاقات زیستی بر مسیر زندگی این افراد را بررسی میکند. تولید این مستند بر عهده شبکه مستند الجزیره بوده است.
از شباهت اتفاقی تا شکلگیری یک حرفه
الکوسی در گفتوگو با نشریه ورایتی درباره شکلگیری ایده این مستند توضیح داد که از دوران کودکی با بدلهای محمد منیر آشنا بوده، اما زمانی که در شبکههای اجتماعی با یکی از شخصیتهای مستند خود مواجه شد و دریافت که او هر ماه در دهها کنسرت شرکت میکند و از شباهت به این خواننده برای خود حرفهای ساخته است، ایده ساخت فیلم برایش جدی شد.
او در این باره گفت: این اتفاق باعث شد پرسشهای اصلی پروژه برایش شکل بگیرد؛ اینکه بدلها چگونه به جایگزینی برای ستارههای واقعی تبدیل میشوند، چه انگیزهای آنها را به این مسیر میکشاند و چگونه میتوانند مخاطبانی را جذب کنند که در وجود آنها ستارهای در دسترس و نزدیک به خود میبینند.
کارگردان از اوت ۲۰۲۴ توسعه پروژه را آغاز کرد و فیلمبرداری آن طی هشت ماه در فاصله سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ انجام شد.
لبخند کودکان با دیدن بدل امباپه
الکوسی در جریان ساخت مستند با اتفاقات غیرمنتظرهای روبهرو شد. یکی از این تجربهها واکنش کودکان در خیابانها به دیدن بدل امباپه بود؛ کودکانی که با دیدن او لبخند میزدند و چنان هیجانزده میشدند که گویی با خود ستاره فوتبال فرانسه روبهرو شدهاند.
او همچنین از جدیت بدل امباپه در فعالیت حرفهای و تعهدش به تولید محتوا سخن گفت؛ فردی که فعالیت خود را صرفاً به شباهت ظاهری محدود نکرده و برای تثبیت جایگاهش در میان مخاطبان تلاش میکند.
این شخصیت مسیر دیگری نیز پیش روی مستندساز قرار داد؛ چراکه او با مجموعهای از بدلهای ستارههای فوتبال از جمله لیونل مسی و آلیسون بکر، دروازهبان برزیلی، همکاری داشت. حضور این افراد فرصتی برای پرداختن به علاقه گسترده مصریها به فوتبال و افزایش محبوبیت این ورزش در منطقه عربی پس از جام جهانی ۲۰۲۲ قطر فراهم کرد.
طبقه اجتماعی و نیاز به لمس ستارهها
یکی از محورهای مهم مستند، نقش شرایط اقتصادی و طبقاتی در گرایش مردم به بدلهای چهرههای مشهور است. الکوسی معتقد است برای بخشی از اقشار کمدرآمد، بدلها فرصتی فراهم میکنند تا به ستارههایی نزدیک شوند که دسترسی مستقیم به آنها برایشان ممکن نیست.
او در توضیح این موضوع به مخاطبانی اشاره کرد که برای تماشای اجرای بدل محمد منیر به روستایی در استان غربیه میروند، کودکانی که در خیابان با بدل امباپه عکس میگیرند یا افرادی که برای دریافت برکت و دعا به بدل شیخ شعراوی مراجعه میکنند.
به گفته این کارگردان، این افراد صرفاً به تماشای تصویر یا ویدئویی از یک چهره مشهور رضایت نمیدهند؛ آنها میخواهند آن شخصیت را در قالب انسانی واقعی در کنار خود احساس کنند، با او صحبت کنند و امکان ارتباط مستقیم داشته باشند.
هوش مصنوعی نمیتواند جایگزین ارتباط انسانی شود
الکوسی در بخش دیگری از گفتوگو به موضوع هوش مصنوعی و محدودیتهای آن در بازآفرینی تجربههای انسانی پرداخت. او معتقد است گرمای انسانی و ارتباط مستقیمی که میان بدلها و مخاطبانشان شکل میگیرد، چیزی نیست که هوش مصنوعی بتواند جایگزین آن شود.
وی همچنین بر تلاش روزانه، پشتکار و تعهد این افراد تأکید کرد و گفت فعالیت آنها حاصل کار انسانی و تلاشی مستمر برای شاد کردن دیگران است؛ موضوعی که به باور او با فناوریهایی که صرفاً ظاهر یک شخصیت را بازتولید میکنند و از روح آن تهی هستند، تفاوت دارد.
استقبال سوژهها از روایت بیقضاوت مستند
نمایش نخست مستند در جشنواره فیلم قاهره برای الکوسی تجربهای ویژه بود؛ بهویژه آنکه هر سه شخصیت اصلی فیلم نیز در مراسم نمایش حضور داشتند.
کارگردان تأکید کرد که تلاش کرده این لحظات را با سوژههای مستند شریک شود، زیرا آنها سازندگان واقعی این اثر هستند. به گفته او، شخصیتهای فیلم از نتیجه کار رضایت داشتند و احساس کردند زندگی و هویت واقعیشان بدون قضاوت یا انتقاد به تصویر کشیده شده است.
الکوسی بازتاب احساسات این سه نفر پس از تماشای فیلم را برای خود رضایتبخش توصیف کرد؛ تجربهای که نشان میدهد مستند «همزاد» فراتر از ثبت شباهتهای ظاهری، به زندگی انسانهایی میپردازد که شهرت دیگران به بخشی از هویت و معیشت آنها تبدیل شده است.
انتهای پیام/