تکلیف جدید دانشگاهها در راستای بیانیه رهبر انقلاب؛ رویداد ملی «روبان» با هدف حل چالشهای کشور/ مهلت ارسال طرحها تا ۱۰ آذر+ فیلم
به گزارش خبرنگار آنا، در شرایطی که کشور با مجموعهای از چالشهای پیچیده اقتصادی، ناترازیهای انرژی، بحرانهای حوزه آب، تأمین امنیت غذایی، چالشهای تأمین مالی و اختلال در زنجیرههای لجستیکی مواجه است، نقش دانشگاه، مراکز علمی و نخبگان در ارائه راهکارهای عملیاتی و فناورانه بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است.
با وجود ظرفیتهای عظیم علمی در کشور، فاصله میان تولید علم و حل مسائل واقعی میدان همچنان یکی از دغدغههای جدی نظام حکمرانی محسوب میشود؛ فاصلهای که موجب شده بخشی از پژوهشها و پایاننامههای دانشگاهی در کتابخانهها باقی بماند و سهم ملموسی در رفع مشکلات عینی جامعه نداشته باشد.
در بیانیه مهم چهارم آبانماه رهبر معظم انقلاب، به صراحت بر بازتعریف مفهوم نخبه، ضرورت مرزشکنی علمی و گره زدن توان نخبگان با نیازهای عینی کشور تأکید شد. بر اساس این نگاه مترقی، نخبه صرفاً تولیدکننده مقاله یا نظریهپرداز محصور در فضای آکادمیک نیست، بلکه کسی است که دانش خود را به ابزاری برای حل چالشهای ملی تبدیل کند. در همین راستا، سازمان بسیج اساتید کشور رویداد ملی «بازآفرینی ایران» با نام اختصاری «روبان» را کلید زد تا بستری کارآمد برای پیوند میان دانش دانشگاهی و مسائل کلان کشور فراهم شود.
در این میان، شهاب نوروزیان، سخنگو و دبیر علمی رویداد بازآفرینی ایران، با حضور در خبرگزاری آنا، به تشریح ابعاد گوناگون این رویداد، محورهای کلیدی حکمرانی و فناوری، بستههای حمایتی مالی و فرآیند توانمندسازی و استقرار تیمهای نخبگاهی در پارک فناوری پرداخت. در ادامه، مشروح این گفتوگوی خبری را خواهید خواند.
بیانیه اخیر رهبر معظم انقلاب در چهارم آبانماه، چه تاثیری بر رویکرد سازمان بسیج اساتید در حمایت از نخبگان و حل مسائل کشور داشته است؟
بیانیه ۴ آبان را میتوان یک بازتعریف بسیار کلیدی و مترقی از مفهوم «نخبگی» و «فناوری» دانست. در نگاه جدید، نخبه دیگر کسی نیست که تنها در کنج دانشگاه بنشیند، مقاله بدهد و اثرگذاری بیرونی نداشته باشد. این بیانیه، گره میان مسئله نخبگی و نیازهای واقعی کشور را با واسطه «فناوری و نوآوری» محکمتر کرد. این رویکرد هوشمندانه، مصداق بارز «العلم سلطان» و نشانگر یک حکمرانی فناورانه است. با توجه به این منویات، ما در دوازدهم آبانماه یعنی دقیقاً یک هفته پس از انتشار بیانیه، رویداد «بازآفرینی ایران» با نام اختصاری «روبان» را کلید زدیم تا دانش دانشگاهی به جای ماندن روی کاغذ، به راهکار و راهبردی برای حل بحرانهای کشور تبدیل شود.
با توجه به شرایط کنونی و مسائل مبتلابه کشور، رویداد «روبان» روی چه محورهایی تمرکز کرده است؟
ما با توجه به شرایط بحرانی و جنگی کشور، ۶ محور اصلی را در دو حوزه «حکمرانی» و «توسعه فناوری» روی میز گذاشتهایم. در حوزه حکمرانی سه مسئله اصلی شامل: ۱. تصفیه ارزی و ناترازی ارزی برای گذر از وابستگی مطلق به دلار با روشهای نوآورانه نظیر تهاتر و بلاکچین؛ ۲. غلبه بر انسداد لجستیکی جهت کاهش آسیبپذیری واردات دریایی و فعالسازی مسیرهای زمینی و هوایی؛ و ۳. تأمین مالی برای بازسازی ایران با تجمیع منابع محدود دولتی و سرمایههای مردمی دنبال میشود. در حوزه توسعه فناوری نیز سه محور شامل: ۱. انرژی پایدار و ذخیرهسازی با تمرکز بر سیستمهای غیرمتمرکز محلی در مقیاس شهری و روستایی؛ ۲. تصفیه و بازچرخانی آب با تأکید بر آب شرب و پایش سلامت آن؛ و ۳. امنیت غذایی با تمرکز ویژه بر نهادههای دامی و پروتئینی مدنظر قرار گرفته است.
حمایتهای در نظر گرفته شده برای تیمهای شرکتکننده در چه قالبی است و آیا صرفاً به اهدای جوایز نقدی ختم میشود؟
در هر حوزه، برای سه تیم برتر جوایزی در نظر گرفته شده است؛ بهطوریکه تیم اول۳۰۰ میلیون تومان، تیم دوم۲۰۰ میلیون تومان و تیم سوم۱۰۰ میلیون تومان جایزه دریافت میکنند. علاوه بر این، لوح تقدیر و تقدیرنامه نیز به تیمهای برگزیده اعطا خواهد شد. همچنین با نظر هیئت داوران و کمیتههای علمی، یک جایزه ویژه۵۰۰ میلیون تومانی به طرح برتر تعلق میگیرد.
با این حال، این جوایز تنها بخشی از حمایتهای رویداد است و حمایت اصلی پس از انتخاب طرحها آغاز میشود. طرحهای منتخب وارد فرآیند رشد و توانمندسازی خواهند شد و بستری برای استقرار آنها در پارک فناوری پیشرفت فراهم میشود. از سوی دیگر، با صاحبان مسائل نیز رایزنیهایی صورت گرفته است؛ برای مثال، در حوزه نهادههای دامی و امنیت غذایی با وزارت جهاد کشاورزی مذاکراتی انجام شده تا این مجموعه بهعنوان صاحب مسئله، از طرحهای منتخب حمایت کند.
در حوزه انرژی نیز مذاکرات با وزارت نیرو و سازمان انرژیهای تجدیدپذیر آغاز شده است. موضوع بازچرخانی آب نیز به همین ترتیب دنبال میشود تا برای هر یک از مسائل تعریفشده، حمایت بلندمدت و مؤثری شکل بگیرد.
انتظار ما این است که طرحها علاوه بر حل مسائل کشور و کاهش آسیبپذیری جامعه، توانایی ایجاد کسبوکار و اشتغال پایدار را نیز داشته باشند. برای نمونه، انرژی یکی از بسترهای اصلی تداوم فعالیتهای اجتماعی، صنعتی، درمانی و آموزشی است. هرگونه اختلال در تأمین انرژی میتواند سلامت جامعه، منابع غذایی، مراکز درمانی و مراکز آموزشی را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین از تیمها میخواهیم راهکارهایی ارائه دهند که آسیبپذیری این بخشها را کاهش دهد.
در حال حاضر منابع انرژی کشور عمدتاً متمرکز است؛ به همین دلیل، رویکرد ما حرکت به سمت تولید انرژی غیرمتمرکز، کوچکمقیاس و محلی در سطح شهرها و حتی روستاهاست. این راهکارها باید بتوانند انرژی پایدار تولید کنند و در عین حال، با ایجاد یک کسبوکار مستقل، امکان تداوم و پایداری خود را فراهم آورند. آب نیز یکی از مسائل اساسی کشور و عاملی مهم برای حفظ سلامت و استمرار فعالیتهای اجتماعی است. در این حوزه، از راهکارها و روشهای نوآورانه و فناورانه برای تصفیه و بازچرخانی آب، بازگرداندن آبهای استفادهشده به چرخه مصرف، تصفیه آبهای سطحی و پایش کیفیت آب حمایت میکنیم.
با توجه به اهمیت سلامت آب، طرحهای ارائهشده باید علاوه بر قابلیت اجرا و مقرونبهصرفه بودن، دارای پیوست کسبوکار باشند و بتوانند به ایجاد اشتغال پایدار منجر شوند. این موضوع در حوزه انسداد لجستیکی، ناترازی ارزی و تأمین مالی بازسازی ایران نیز اهمیت دارد. در حوزه لجستیک، با توجه به اینکه بخش قابلتوجهی از واردات کشور از مسیرهای دریایی انجام میشود، بروز هرگونه اختلال در این مسیرها میتواند کشور را با مشکل مواجه کند. هدف ما این است که ضمن کاهش تمرکز بر مسیرهای دریایی، راهکارهایی برای رفع انسداد و توسعه مسیرهای واردات و صادرات از طریق دریا، زمین و هوا ارائه شود.
در کوتاهمدت، تمرکز اصلی بر حل مسائل واردات است؛ اما در بلندمدت، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران و قرار گرفتن کشور در مسیر کریدورهای شرق به غرب و شمال به جنوب، ظرفیت بزرگی برای توسعه اقتصادی ایجاد میکند. راهکارهای فناورانه میتوانند این تهدید را به فرصتی برای افزایش درآمدهای کشور و شکلگیری یک عرصه اقتصادی قدرتمند تبدیل کنند.
تلفیق بازار سرمایه، منابع مردمی و نوآوری؛ کلید تحقق «حکمرانی فناورانه» در رویداد «روبان»
در حوزه تأمین مالی نیز کشور در بسیاری از موارد به منابع دولتی وابسته است؛ در حالی که منابع دولتی، بهویژه در شرایط کنونی، محدود است. به همین دلیل، به دنبال راهکارهایی هستیم که بتواند منابع مختلف، از جمله منابع دولتی، سرمایههای مردمی، بازار سرمایه و ظرفیتهای بخش خصوصی را در کنار یکدیگر قرار دهد و با استفاده از روشهای نوآورانه، منابع مورد نیاز برای بازسازی کشور را تأمین کند. این راهکارها میتوانند در تأمین مالی بخشهای مختلف اقتصاد دانشبنیان نیز مورد استفاده قرار گیرند و در راستای حکمرانی فناورانه مورد تأکید رهبر معظم انقلاب قرار گیرند.
یکی دیگر از محورهای مهم، ناترازی ارزی است. وابستگی نظام مالی جهان به دلار و محدود بودن مبادی تأمین ارز، شرایط کشور را آسیبپذیر و شکننده میکند؛ زیرا بروز مشکل در هر یک از این مبادی یا در نظام ارزی موجود میتواند کشور را با چالش مواجه سازد. ما به دنبال راهکارهایی هستیم که وابستگی به دلار و مبادی محدود ارزی را کاهش دهد و مسیرهای جدیدی برای مبادلات مالی ایجاد کند.
در کشورهای مختلف، از جمله چین، روشهای گوناگونی برای این موضوع به کار گرفته شده است. این راهکارها میتواند شامل تهاتر، توافقهای مالی میان کشورها، استفاده از ظرفیتهای پولی دوجانبه و حتی فناوریهایی مانند بلاکچین باشد. البته این روشها نیز باید دارای پیوست کسبوکار باشند؛ یعنی بتوانند ضمن حل مسائل کشور، به ایجاد کسبوکارهای پایدار منجر شوند.
این رویداد با همکاری چه نهادهایی برگزار میشود؟
محوریت و اجرای اصلی این رویداد بر عهده سازمان بسیج اساتید کشور است و رویداد با همکاری بنیاد ایران پیشرفته برگزار میشود. دبیرخانه رویداد نیز در دانشگاه جامع امام حسین (ع) مستقر است.
فراخوان رویداد از چه زمانی آغاز شده و متقاضیان تا چه زمانی فرصت ارسال طرحهای خود را دارند؟
هر تیم باید حداقل متشکل از یک استاد دانشگاه و دو دانشجوی فارغالتحصیل باشد. مهلت ارسال ایدهها تا ۱۰ آذرماه است و تا ۹ دیماه ارزیابی اولیه انجام شده و طرحهای منتخب وارد دوره توانمندسازی میشوند. پس از کار فیزیکی روی طرحها تا ۱۲ بهمنماه، نسخه نهایی ارائه شده و از ۱۲ تا ۲۹ بهمنماه داوری حضوری توسط کمیتههای علمیِ ملی صورت میگیرد و در نهایت ۲۹ بهمنماه طرحهای برتر معرفی میشوند. کمیتههای داوری ما در دو بخش حکمرانی و فناوری، متشکل از حداقل ۶ الی ۸ متخصص و صاحبنظر ملی تشکیل شدهاند تا همزمان نقش منتوری و داوری را ایفا کنند.
حمایت بلندمدت صاحبان مسئله؛ ورود استارتاپها به میدان تولیدبرای رسیدن به این نقطه، یک فرآیند و پروسه دقیق طی میشود. خوشبختانه در حوزه داوری، کمیتههای علمی از افراد بسیار باتجربه کشور تشکیل شدهاند؛ کسانی که هم سابقه دانشگاهی دارند و هم در صنعت حضور داشتهاند. به همین دلیل، اعضای این کمیتهها هم میتوانند به عنوان منتور در کنار تیمها باشند و هم در نهایت ارزیابی و داوری طرحها را به بهترین شکل انجام دهند تا طرحهای برتر انتخاب شوند.
اعطای جوایز به طرحهای منتخب در ۲۹ بهمنماه، پایان کار نیست؛ بلکه این نقطه، آغاز مسیر اصلی توسعه فناوری و فرآیند بلندمدت حمایتی برای ایجاد کسبوکارهای خرد و شرکتهای نوپا (استارتاپها) است.
در این مرحله، لزوماً اینگونه نیست که هرکسی که جایزه را دریافت میکند، بلافاصله وارد مسیر توسعه فناوری با صاحبان مسئله شود؛ بلکه تیمهای منتخب وارد پارک فناوری پیشرفت میشوند و فضای فیزیکی لازم برای استقرار در اختیار آنها قرار میگیرد. با کمک صاحبان مسئله، این تیمها طی یک دوره ۶ ماهه تا یکساله در مسیر توسعه فناوری قرار میگیرند تا بتوانند محصول نهایی خود را تکمیل کرده و وارد بازار کنند.
به عنوان سخنگوی رویداد «روبان»، سخن پایانی شما با اساتید و دانشجویان چیست؟
مقام معظم رهبری در بیانیه اخیر بر این نکته تأکید فرمودند که «نخبه باید مرزشکنی کند». رویداد «روبان» بستر واقعی همین مرزشکنیها در راستای تحقق «ایران قوی» است. از تمام اساتید، پژوهشگران و نخبگان عزیز کشور دعوت میکنم با ارائه راهکارهای فناورانه خود در این میدان حضور یابند و ما با تمام توان در کنارشان خواهیم بود.
انتهای پیام/