۳۱ مستند، یک ایران/ مروری بر «بخش ایران» سینماحقیقت نوزدهم و تفاوت آن با دوره بیستم
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، بخش رقابتی «ایران» در نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» برای نخستینبار بهعنوان بخشی رقابتی در ساختار جشنواره مورد توجه قرار گرفت. این بخش با دو محور اصلی «جنگ دوازدهروزه» و «تمدن کهن» شکل گرفت و کوشید در کنار ثبت یکی از مهمترین رویدادهای معاصر کشور، به سراغ ریشههای تاریخی، فرهنگی و تمدنی ایران برود.
در نخستین دوره برگزاری این بخش، ۳۱ مستند روی پرده رفتند؛ هشت فیلم با موضوع تمدن کهن و ۲۳ فیلم با محور جنگ دوازدهروزه. این تقسیمبندی، دو سوی متفاوت از مفهوم ایران را پیش روی مخاطبان قرار میداد: از یکسو جغرافیا، تاریخ، اسطورهها و میراث فرهنگی و از سوی دیگر زندگی مردمی که در مواجهه با جنگ، تجربههایی از اضطراب، فقدان، مقاومت و همبستگی را از سر گذرانده بودند.
نکته قابل توجه در ترکیب آثار این دوره، تفاوت زاویه دید مستندسازان به جنگ بود. همه فیلمها به دنبال بازسازی صحنههای درگیری یا روایت نظامی واقعه نبودند؛ برخی به سراغ زندگی روزمره مردم، خانوادهها، کودکان، امدادگران و هنرمندان رفتند و برخی دیگر از طریق تصویر، خاطره، اشیا و تجربههای شخصی، به ثبت پیامدهای جنگ پرداختند. در سوی دیگر، آثار تاریخی نیز با موضوعاتی، چون مرزهای ایران، میراث باستانی، اسطورهها و اصالت جغرافیایی کشور، زمینهای برای بازخوانی هویت ایرانی فراهم کردند.
هشت مستند با محور تمدن کهن ایران
در میان هشت مستند با محور تمدن کهن، «ارس، رود خروشان» ساخته هادی آفریده، درباره این خطه و تاریخ و جغرافیای آن بود. «آرش در قلمروی ما» ساخته فرهاد ورهرام، پیوند اسطوره آرش کمانگیر با مفهوم دفاع از سرزمین را به تصویر میکشید و «اشغال جزایر» ساخته داوود مرادیان، تاریخ اشغال جزایر ایرانی خلیج فارس را بررسی میکرد.
«ایرانزاد» ساخته مجید عزیزی، به هویت و پیشینه تاریخی ایران میپرداخت و «جندیشاپور» ساخته پژمان مظاهریپور، تنها فصل کاوش باستانشناسی این محوطه تاریخی را ثبت کرد. «خلیج فارس» ساخته وحید گلستان، اصالت نام این پهنه آبی را از منظر تاریخی و فرهنگی بررسی میکرد. «در سپهر ایران» ساخته مجید کریمی، سیر تحول فرهنگ و معماری ایران را از دوران باستان تا دوره اسلامی دنبال میکرد و «دیوار دفاعی گرگان» ساخته علی صمدی، به اهمیت سازههای دفاعی ایران در دوره ساسانی و حفاظت از مرزها میپرداخت.
۲۳ روایت از جنگ
در سوی دیگر این بخش، ۲۳ مستند با موضوع جنگ دوازدهروزه، ابعاد انسانی و اجتماعی این رویداد را از زاویههای مختلف روایت کردند.
«آن سوی خط» ساخته زهرا کریمی لاهرودی، تلاش والدین برای ارتباط با فرزندانشان در خارج از کشور را به تصویر میکشید. «بازخوانی یک مواجهه» ساخته اصغر احمدپور و امیرعلی الماسی، «بهرام یشت» ساخته حسن نقاشی و «پرده آبی» ساخته پیام میرتبریزیان نیز از دیگر آثار این مجموعه با موضوع جنگ بودند. «برای کیان» ساخته سارا طالبیان، سرگذشت کودکی چهارساله را روایت میکرد که در حمله به ساختمان سرو اساتید خانوادهاش را از دست داد و با سوختگی شدید زنده ماند.
«پشت چراغ قرمز» ساخته مهدی باقری، به قربانیان حمله در محدوده میدان تجریش میپرداخت و «پلز، دختر سنگی» ساخته سجاد دهنوی، داستان مربی سگهای امدادونجات و سگ امدادیاش را روایت میکرد. «تا قبل از نتانیاهو، من آشغالترین آدم دنیا بودم!» ساخته آریان عطارپور، فضایی متفاوت، شهری و عاشقانه داشت.
«حالا منم از جنگ قصه دارم» ساخته سعید فرجی، ثبت زندگی مردم تهران از دریچه دوربین فاطمه دولتآبادی، عکاس ایرانی را محور قرار داده بود. «دوربینهای خاموش» ساخته محمدرضا گودرزیمهر، خاطرات جنگ را از نگاه یک دختر بازسازی میکرد و «راش» ساخته نیما مهدیان، تصاویر زنده و واقعی از واکنش مردم در جنگ را به نمایش میگذاشت. «روزی روزگاری تابستان» ساخته احسان آجورلو تجربه کودکان از جنگ را در میان خاطرات و سکوتهایشان بازتاب میداد.
«زخم و آینه» ساخته مهدی اسدی، هراس و اضطراب مردم در دوازده شب بمباران را روایت میکرد. «ساختمان شیشهای» ساخته حسین پالیزدار، به حمله به ساختمان شیشهای صداوسیما میپرداخت و «سرخپوش» ساخته بابک بهداد، تلاش و ایثار آتشنشانان و نیروهای امدادی را ثبت میکرد.
«شاخهای روی آب» ساخته محمدمهدی حبیبی، زندگی مژگان و محمدمهدی تهرانچی را به تاریخ فعالیتهای موشکی ایران پیوند میزد. «کد ۷۰۰» ساخته مینا قاسمیزواره، روایت خانوادههایی بود که در جستوجوی پیکر عزیزانشان از زیر آوار بودند و «کوچه دوست» ساخ
ته حمیدرضا حیدری، زندگی خانوادههای ساکن خانههای آسیبدیده از جنگ را دنبال میکرد. «کودکی با کاپشن آبی» ساخته فاطمه حیدری، از نگاه فرزند شهید به معنای این تجربه و ادامه مسیر پدر میپرداخت.
«کوه راستین» ساخته حدیث جانبزرگی، احساسات کودکان روستاهای اطراف پادگانی در حوالی خرمآباد را در روزهای جنگ بازتاب میداد. «نام جاوید وطن» ساخته حسین همایونفر، فعالیت نقاشانه سیدعلی میرفتاح در دوران جنگ را ثبت میکرد. «نامش زن» ساخته ماریا ماوتی، تخلیه شیرخوارگاه آمنه و انتقال نوزادان به مراکز دیگر را روایت میکرد و «نجوای چیزها» ساخته علی همراز، رابطه انسان، اشیا و خاطرات را در بستر تجربه جنگ بررسی میکرد.
از سالن جشنواره تا اکران آنلاین در روزهای جنگ رمضان
مسیر نمایش آثار بخش «ایران» با پایان جشنواره نوزدهم متوقف نشد. در روزهای جنگ رمضان، ۲۰ فیلم از مجموع ۳۱ مستند این بخش از طریق هاشور و فیلمنت بهصورت آنلاین در دسترس مخاطبان قرار گرفتند تا روایتهای مستند از جنگ و تجربههای انسانی آن، بار دیگر فرصت دیدهشدن پیدا کنند.
بخش «ایران» در بیستمین سینماحقیقت
بخش «ایران» در بیستمین جشنواره سینماحقیقت برای دومین سال متوالی برگزار میشود، اما محورهای آن تغییر کرده است. به گفته محمد حمیدیمقدم، دبیر جشنواره، «جنگ دوازدهروزه»، «جنگ رمضان» و «رهبر شهید» سه محور اصلی این بخش هستند. در این دوره، علاوه بر آثار مرتبط با دو جنگ، مستندهایی درباره زندگی، آرمانها و فعالیتهای سیاسی و فرهنگی رهبر شهید نیز مورد توجه قرار میگیرند. به نظر میرسد جامعه ایرانی پس از پشت سر گذاشتن دو جنگ بزرگ، نیازمند ثبت این تجربهها و به اشتراک گذاری آنهاست.
به این ترتیب، بخش «ایران» در دوره بیستم جشنواره بین المللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» تمرکز خود را بر ثبت تحولات سیاسی و اجتماعی سال ۱۴۰۴ قرار داده است.
بیستمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» به دبیری محمد حمیدیمقدم، آذرماه امسال در پردیس سینمایی ملت برگزار خواهد شد.
انتهای پیام/