صفحه نخست

آناتک

آنامدیا

دانشگاه

فرهنگ‌

علم

سیاست و جهان

اقتصاد

ورزش

عکس

فیلم

استانها

بازار

اردبیل

آذربایجان شرقی

آذربایجان غربی

اصفهان

البرز

ایلام

بوشهر

تهران

چهارمحال و بختیاری

خراسان جنوبی

خراسان رضوی

خراسان شمالی

خوزستان

زنجان

سمنان

سیستان و بلوچستان

فارس

قزوین

قم

کردستان

کرمان

کرمانشاه

کهگیلویه و بویراحمد

گلستان

گیلان

لرستان

مازندران

مرکزی

همدان

هرمزگان

یزد

پخش زنده

۰۷:۳۹ | ۲۵ / ۰۸ /۱۴۰۵
| |

آموزش‌وپرورش برای روز‌های قطع اینترنت برنامه دارد؟/ هوش مصنوعی باید به زیرساخت تاب‌آوری نظام آموزشی تبدیل شود

مدرس دانشگاه فرهنگیان با هشدار نسبت به وابستگی نظام آموزشی به اینترنت پایدار و یک شیوه مشخص برای ارائه آموزش، بر ضرورت تدوین معماری ملی استمرار آموزش در شرایط بحران تأکید کرد و گفت: آموزش‌وپرورش باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی کند که حتی در شرایط جنگ، قطع اینترنت، آسیب به زیرساخت‌های ارتباطی و محدودیت دسترسی دانش‌آموزان به معلمان، جریان یادگیری متوقف نشود.
کد خبر : 1097513

حسین حسن‌زاده، مدرس دانشگاه فرهنگیان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه آنا، با اشاره به ضرورت بازنگری در ساختار فناوری آموزشی کشور و آمادگی نظام تعلیم و تربیت برای مواجهه با شرایط جنگ و بحران اظهار کرد: اگر در اثر جنگ یا یک بحران گسترده، مدارس برای مدتی امکان فعالیت حضوری نداشته باشند، اینترنت در برخی مناطق قطع شود، بخشی از زیرساخت‌های ارتباطی آسیب ببیند و دسترسی دانش‌آموزان به معلمان و منابع یادگیری محدود شود، این پرسش اساسی مطرح می‌شود که آیا نظام آموزشی ما می‌تواند بدون وقفه جدی به مأموریت اصلی خود، یعنی آموزش و تربیت نسل آینده، ادامه دهد؟

وی افزود: این پرسش صرفاً یک پرسش فناورانه نیست، بلکه پرسشی درباره میزان آمادگی، انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری کل نظام آموزش‌وپرورش است. شرایط جنگ و تهدید نشان می‌دهد که فناوری در آموزش‌وپرورش دیگر صرفاً ابزاری برای بهبود کیفیت تدریس یا جذاب‌تر کردن کلاس درس نیست، بلکه به یکی از مؤلفه‌های اساسی امنیت، استمرار خدمت و تاب‌آوری نظام آموزشی تبدیل شده است.

مدرس دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر اینکه فناوری نباید جایگزین مدرسه، معلم یا ارتباط انسانی در فرایند تربیت شود، تصریح کرد: مأموریت فناوری این است که در شرایط دشوار اجازه ندهد ارتباط آموزشی و تربیتی میان معلم، دانش‌آموز و نظام آموزشی از بین برود. بنابراین، باید فناوری را به‌عنوان ابزاری برای حفظ جریان یادگیری و استمرار مأموریت تعلیم و تربیت در شرایط عادی و اضطراری مورد توجه قرار داد.

عبور از آموزش مجازی به نظام آموزشی تاب‌آور و چندمسیره

حسن‌زاده با اشاره به نخستین ضرورت نظام آموزشی در شرایط بحران، یعنی تغییر الگوی ارائه آموزش، گفت: تجربه بحران‌های مختلف، از جمله همه‌گیری کرونا و شرایط اضطراری، به ما نشان داده است که وابستگی آموزش به حضور فیزیکی در کلاس درس می‌تواند یکی از نقاط آسیب‌پذیری نظام آموزشی باشد.

وی ادامه داد: در الگوی سنتی، معمولاً مدرسه، کلاس، معلم و کتاب درسی اجزای اصلی ارائه آموزش هستند و فناوری بیشتر نقش مکمل دارد، اما در شرایط جنگ و تهدید باید به سمت الگویی حرکت کنیم که در آن آموزش بتواند با توجه به شرایط، از مسیر‌های متنوع و جایگزین ارائه شود.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان این الگو را نظام آموزشی تاب‌آور و چندمسیره نامید و اظهار کرد: در چنین نظامی، آموزش باید از مسیر‌های مختلفی قابلیت استمرار داشته باشد. مسیر نخست، آموزش حضوری در مناطقی است که شرایط ایمن و امکان فعالیت مدرسه فراهم است. مسیر دوم، آموزش برخط در مناطقی است که زیرساخت ارتباطی و دسترسی مناسب وجود دارد.

حسن‌زاده افزود: مسیر سوم، آموزش آفلاین با استفاده از محتوای ذخیره‌شده در ابزار‌های دیجیتال و بدون نیاز به اتصال مستمر به اینترنت است. مسیر چهارم، آموزش مبتنی بر بسته‌های یادگیری چاپی و منابع غیردیجیتال برای دانش‌آموزانی است که به ابزار و اینترنت دسترسی ندارند و مسیر پنجم نیز آموزش مبتنی بر رسانه‌های عمومی و ظرفیت‌های ارتباطی جایگزین در شرایطی است که سایر مسیر‌ها با محدودیت مواجه شده‌اند.

وی با تأکید بر اینکه هیچ‌یک از این روش‌ها نباید به‌تنهایی مبنای استمرار آموزش قرار گیرد، تصریح کرد: نکته اساسی این است که نظام آموزشی کشور باید از وابستگی به یک پلتفرم، یک شبکه ارتباطی یا یک شیوه ارائه آموزش عبور کند. اگر تمام ظرفیت آموزشی کشور به یک بستر خاص وابسته باشد، با بروز اختلال در همان بستر، بخش مهمی از فرایند آموزش نیز متوقف خواهد شد.

مدرس دانشگاه فرهنگیان پیشنهاد کرد: وزارت آموزش‌وپرورش باید معماری ملی استمرار آموزش در شرایط بحران را طراحی کند؛ معماری‌ای که به جای وابستگی به یک فناوری خاص، مجموعه‌ای از مسیر‌های جایگزین و مکمل را در اختیار مدارس قرار دهد تا در صورت بروز اختلال در هر یک از زیرساخت‌ها، امکان ادامه آموزش از مسیر‌های دیگر فراهم باشد.

هوش مصنوعی چگونه می‌تواند مانع توقف یادگیری دانش‌آموزان شود؟

حسن‌زاده در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در تحول نظام آموزشی کشور بیان کرد: امروز هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین تحولات فناوری در جهان است و ظرفیت‌های قابل توجهی برای تحول آموزش‌وپرورش دارد، اما در شرایط جنگ و بحران، اهمیت هوش مصنوعی فقط در تحول روش تدریس نیست، بلکه در کمک به استمرار یادگیری، جبران وقفه‌های آموزشی و پشتیبانی از معلمان و مدیران نیز قرار دارد.

وی با تشریح کاربرد‌های مختلف این فناوری در نظام آموزشی گفت: یکی از کاربرد‌های مهم هوش مصنوعی، طراحی دستیار هوشمند یادگیری برای دانش‌آموزان است. هوش مصنوعی می‌تواند در قالب یک دستیار یادگیری به دانش‌آموز کمک کند تا مطالب درسی را متناسب با سطح دانش و نیاز خود مرور کند، سؤال بپرسد، تمرین دریافت کند و بازخورد بگیرد.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان افزود: این قابلیت به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که دانش‌آموز به‌طور موقت امکان دسترسی منظم به معلم را نداشته باشد. البته این دستیار باید بر محتوای معتبر و متناسب با برنامه درسی ملی متکی باشد و پاسخ‌های آن قابلیت نظارت و ارزیابی داشته باشد.

حسن‌زاده با اشاره به دومین کاربرد هوش مصنوعی در قالب دستیار هوشمند معلم اظهار کرد: در شرایط بحران ممکن است معلمان با محدودیت زمان، افزایش مسئولیت‌ها و دشواری دسترسی به منابع مواجه شوند. هوش مصنوعی می‌تواند در تولید طرح درس، طراحی تمرین، تهیه محتوای متناسب با پایه‌های تحصیلی، طراحی آزمون‌های تشخیصی و ارائه پیشنهاد‌های جبرانی به معلم کمک کند.

وی تصریح کرد: در اینجا هدف، جایگزینی معلم نیست، بلکه افزایش توان حرفه‌ای اوست. باید از ظرفیت فناوری برای تقویت عملکرد معلمان و تسهیل فعالیت‌های آموزشی آنها استفاده کرد، نه اینکه نقش انسانی و تربیتی معلم در نظام تعلیم و تربیت کمرنگ شود.

مدرس دانشگاه فرهنگیان، شناسایی شکاف‌های یادگیری را سومین کاربرد مهم هوش مصنوعی دانست و گفت: یکی از مشکلات مهم پس از هر دوره اختلال آموزشی، مشخص نبودن میزان واقعی یادگیری ازدست‌رفته است. با استفاده از ابزار‌های تحلیل داده و هوش مصنوعی می‌توان عملکرد دانش‌آموزان را بررسی کرد، حوزه‌های ضعف یادگیری را شناسایی کرد و برنامه‌های جبرانی متناسب با نیاز هر دانش‌آموز ارائه داد.

حسن‌زاده با اشاره به چهارمین ظرفیت این فناوری در تولید محتوای آموزشی متناسب با شرایط مختلف افزود: هوش مصنوعی می‌تواند در تولید نسخه‌های متنوع از یک محتوای آموزشی، از جمله متن ساده‌شده، فایل صوتی، تمرین تعاملی، محتوای چندرسانه‌ای و محتوای متناسب با نیاز‌های دانش‌آموزان دارای معلولیت کمک کند. این ظرفیت می‌تواند سرعت تولید و توزیع منابع آموزشی را افزایش دهد و امکان دسترسی دانش‌آموزان با شرایط و نیاز‌های متفاوت به محتوای آموزشی را فراهم کند.

وی پنجمین کاربرد هوش مصنوعی را پشتیبانی از مدیریت نظام آموزشی عنوان کرد و گفت: هوش مصنوعی و تحلیل داده می‌توانند به مدیران آموزش‌وپرورش کمک کنند تا وضعیت دسترسی دانش‌آموزان، نیاز‌های مناطق مختلف، کمبود منابع و روند بازگشت مدارس به فعالیت را بهتر تحلیل کنند. با استفاده از این ظرفیت می‌توان تصمیم‌گیری‌های مدیریتی را بر پایه اطلاعات دقیق‌تر و شناخت بهتر از شرایط مدارس و دانش‌آموزان انجام داد.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان در عین حال تأکید کرد: تصمیم‌های حساس درباره دانش‌آموزان و کارکنان نباید به‌صورت خودکار و بدون نظارت انسانی اتخاذ شوند. فناوری باید در خدمت تصمیم‌گیری بهتر مدیران و کارشناسان باشد و مسئولیت نهایی تصمیم‌های حساس همچنان بر عهده انسان باقی بماند.

حسن‌زاده با بیان اینکه استفاده پراکنده از ابزار‌های هوش مصنوعی نمی‌تواند پاسخگوی نیاز‌های راهبردی آموزش‌وپرورش باشد، پیشنهاد کرد: وزارت آموزش‌وپرورش به جای خرید و استفاده موردی از ابزار‌های مختلف هوش مصنوعی، به سمت طراحی یک چارچوب ملی هوش مصنوعی در آموزش‌وپرورش حرکت کند. این چارچوب باید شامل استاندارد‌های فنی، محتوای معتبر، امنیت اطلاعات، ضوابط استفاده، نظارت انسانی و آموزش معلمان باشد.

آموزش مستقل از اینترنت؛ ضرورتی که نباید به زمان بحران موکول شود

مدرس دانشگاه فرهنگیان با تأکید بر ضرورت توسعه آموزش مستقل از اینترنت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین الزامات تاب‌آوری نظام آموزشی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین آسیب‌پذیری‌های آموزش دیجیتال، وابستگی بیش از حد آن به اینترنت پایدار و پرسرعت است. اگر تمام محتوای آموزشی، سامانه‌های یادگیری و خدمات هوشمند ما به اتصال دائمی اینترنت وابسته باشند، در زمان اختلال ارتباطی بخش مهمی از ظرفیت آموزشی خود را از دست خواهیم داد.

وی افزود: به همین دلیل باید مفهوم آموزش مستقل از اینترنت را جدی بگیریم. منظور از آموزش مستقل از اینترنت صرفاً ذخیره چند فایل PDF یا ویدئوی آموزشی نیست، بلکه باید زیرساختی طراحی شود که دانش‌آموز بتواند بدون اتصال دائمی به اینترنت به محتوای آموزشی مورد نیاز خود دسترسی داشته باشد، درس‌ها را مرور کند، تمرین انجام دهد، پاسخ‌ها و فعالیت‌های خود را ثبت کند و از بازخورد‌های آموزشی از پیش طراحی‌شده استفاده کند.

حسن‌زاده ادامه داد: علاوه بر این، باید این امکان وجود داشته باشد که در صورت برقراری مجدد ارتباط، اطلاعات و فعالیت‌های ثبت‌شده دانش‌آموز همگام‌سازی شوند. به این ترتیب، حتی اگر دانش‌آموز برای مدتی به اینترنت دسترسی نداشته باشد، می‌تواند فعالیت‌های یادگیری خود را ادامه دهد و پس از بازگشت ارتباط، اطلاعات آموزشی او در سامانه مربوط ثبت و به‌روزرسانی شود.

وی با اشاره به فناوری‌های قابل استفاده برای تحقق این هدف گفت: برای ایجاد چنین زیرساختی می‌توان از سامانه‌های مدیریت یادگیری با قابلیت استفاده آفلاین، کتابخانه‌های دیجیتال محلی، نرم‌افزار‌های آموزشی قابل نصب، محتوای چندرسانه‌ای ذخیره‌شده و دستیار‌های هوشمند سبک و محلی استفاده کرد.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت رسانه‌های عمومی و بستر‌های ارتباطی جایگزین تأکید کرد و افزود: باید از ظرفیت رسانه ملی، شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی، پیام‌رسان‌های داخلی و سایر بستر‌های ارتباطی متناسب با شرایط استفاده کنیم. در شرایطی که دسترسی به برخی زیرساخت‌ها محدود می‌شود، این رسانه‌ها و ابزار‌های ارتباطی می‌توانند در استمرار ارتباط آموزشی و اطلاع‌رسانی به دانش‌آموزان و خانواده‌ها نقش مهمی داشته باشند.

حسن‌زاده پیشنهاد مشخص خود در این زمینه را طراحی بسته پایه یادگیری دیجیتال برای تمام دانش‌آموزان عنوان کرد و گفت: برای هر دانش‌آموز باید یک بسته پایه یادگیری دیجیتال قابل دسترس بدون اینترنت طراحی شود و در کنار آن مسیر‌های غیردیجیتال نیز حفظ شوند. این اقدام باید با توجه به پایه تحصیلی، رشته، نیاز‌های ویژه دانش‌آموز و شرایط منطقه طراحی شود تا هر دانش‌آموز متناسب با وضعیت خود به منابع آموزشی مورد نیاز دسترسی داشته باشد.

توسعه فناوری نباید شکاف آموزشی میان دانش‌آموزان را افزایش دهد

وی در ادامه با اشاره به ضرورت توجه به عدالت دیجیتال در برنامه‌ریزی‌های آموزش‌وپرورش بیان کرد: یکی از نگرانی‌های جدی در استفاده از فناوری‌های نوین، تشدید شکاف آموزشی میان دانش‌آموزان است؛ موضوعی که در شرایط بحران اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مدرس دانشگاه فرهنگیان افزود: دانش‌آموزی که به گوشی هوشمند، رایانه، اینترنت پایدار و فضای مناسب مطالعه دسترسی دارد، با دانش‌آموزی که در منطقه محروم زندگی می‌کند یا خانواده او امکان تأمین ابزار دیجیتال را ندارد، شرایط یکسانی نخواهد داشت؛ بنابراین اگر آموزش‌وپرورش بدون توجه به این تفاوت‌ها صرفاً آموزش مجازی را توسعه دهد، ممکن است ناخواسته نابرابری آموزشی را افزایش دهد.

حسن‌زاده با تأکید بر اینکه عدالت دیجیتال باید یکی از اصول اساسی معماری فناوری آموزشی کشور باشد، گفت: برای تحقق این هدف، ابتدا باید دانش‌آموزانی که فاقد ابزار‌های دسترسی دیجیتال هستند شناسایی شوند. پس از آن لازم است سازوکار امانت یا تأمین تجهیزات آموزشی برای دانش‌آموزان نیازمند پیش‌بینی شود.

وی تولید محتوای کم‌حجم و قابل استفاده با اینترنت محدود را از دیگر اقدامات ضروری دانست و افزود: ارائه محتوای آفلاین و چاپی برای مناطق فاقد دسترسی، طراحی خدمات آموزشی متناسب با دانش‌آموزان دارای معلولیت و نیاز‌های ویژه و فراهم کردن دسترسی عادلانه به خدمات هوش مصنوعی آموزشی نیز باید در دستور کار قرار گیرد.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان تأکید کرد: باید توجه کنیم که عدالت دیجیتال فقط به معنای توزیع گوشی یا تبلت نیست، بلکه به معنای فراهم کردن فرصت واقعی و مؤثر یادگیری برای همه دانش‌آموزان است. ممکن است دانش‌آموزی ابزار دیجیتال در اختیار داشته باشد، اما به دلیل نبود اینترنت مناسب، محتوای آموزشی متناسب یا فضای مناسب برای یادگیری، نتواند از فرصت‌های آموزشی بهره‌مند شود. بنابراین، عدالت دیجیتال باید تمام ابعاد دسترسی و امکان یادگیری مؤثر را در بر بگیرد.

اطلاعات دانش‌آموزان در برابر مخاطرات سایبری باید محافظت شود

حسن‌زاده در ادامه با اشاره به ضرورت توجه به امنیت سایبری و حکمرانی داده در نظام آموزشی کشور اظهار کرد: هرچه وابستگی نظام آموزشی به فناوری بیشتر شود، اهمیت امنیت اطلاعات و حفاظت از داده‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند. ما با اطلاعات بسیار حساس و ارزشمندی مواجه هستیم؛ از اطلاعات هویتی دانش‌آموزان و خانواده‌ها گرفته تا سوابق تحصیلی، اطلاعات سلامت، وضعیت روانی و اطلاعات کارکنان.

وی افزود: در شرایط بحران، حفاظت از این اطلاعات اهمیت مضاعفی دارد و توسعه فناوری آموزشی بدون طراحی نظام حکمرانی داده و امنیت سایبری می‌تواند مخاطرات جدی ایجاد کند. بنابراین، وزارت آموزش‌وپرورش باید هم‌زمان با توسعه زیرساخت‌های فناوری، سازوکار‌های مشخصی برای حفاظت از اطلاعات و مدیریت دسترسی به داده‌ها طراحی کند.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان چهار اقدام را در این زمینه ضروری دانست و گفت: نخستین اقدام، طبقه‌بندی داده‌هاست. باید مشخص شود چه داده‌هایی عمومی، چه داده‌هایی داخلی و چه اطلاعاتی محرمانه و حساس هستند. این طبقه‌بندی به نظام آموزشی کمک می‌کند تا برای هر سطح از اطلاعات، ضوابط حفاظتی و دسترسی مشخصی در نظر بگیرد.

حسن‌زاده دومین اقدام را مدیریت دسترسی به اطلاعات عنوان کرد و افزود: هر فرد باید فقط به اطلاعاتی دسترسی داشته باشد که برای انجام مسئولیت خود به آن نیاز دارد. دسترسی غیرضروری افراد و بخش‌های مختلف به اطلاعات دانش‌آموزان و کارکنان باید مدیریت شود تا از انتشار یا استفاده نامناسب از داده‌ها جلوگیری شود.

وی با اشاره به سومین ضرورت، یعنی پشتیبان‌گیری و تداوم خدمت، اظهار کرد: برای سامانه‌های حیاتی آموزشی باید سازوکار پشتیبان‌گیری امن، بازیابی اطلاعات و استمرار خدمات طراحی شود. در شرایطی که احتمال آسیب به زیرساخت‌ها یا اختلال در سامانه‌ها وجود دارد، باید از قبل برای حفظ اطلاعات و بازگرداندن خدمات برنامه‌ریزی شده باشد.

مدرس دانشگاه فرهنگیان چهارمین اقدام را حکمرانی هوش مصنوعی دانست و گفت: استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی باید با رعایت حریم خصوصی دانش‌آموزان، امنیت اطلاعات، اعتبار محتوای آموزشی، شفافیت و نظارت انسانی همراه باشد.

حسن‌زاده تأکید کرد: هیچ ابزار هوش مصنوعی نباید بدون ارزیابی امنیتی، حقوقی و آموزشی به زیرساخت اصلی خدمات آموزشی کشور تبدیل شود. استفاده از فناوری‌های نوین زمانی می‌تواند به ارتقای نظام آموزشی کمک کند که در کنار مزایای آن، مخاطرات احتمالی نیز شناسایی و مدیریت شده باشند.

تدوین برنامه ملی فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی برای تاب‌آوری آموزش‌وپرورش

وی در ادامه با تأکید بر ضرورت تبدیل پیشنهاد‌های کارشناسی به برنامه‌های اجرایی اظهار کرد: مهم‌ترین مسئله این است که پیشنهاد‌های مطرح‌شده از سطح ایده و بحث کارشناسی به برنامه اجرایی تبدیل شوند. به اعتقاد من، وزارت آموزش‌وپرورش باید برنامه‌ای ملی با عنوان برنامه ملی فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی برای تاب‌آوری و استمرار آموزش در شرایط بحران تدوین و اجرا کند.

مدرس دانشگاه فرهنگیان افزود: این برنامه باید در سه افق زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت طراحی شود تا هم اقدامات فوری برای کاهش آسیب‌پذیری نظام آموزشی مشخص باشند و هم مسیر توسعه زیرساخت‌های پایدار در سال‌های آینده تعیین شود.

اقدامات فوری؛ شناسایی وضعیت دسترسی و آماده‌سازی بسته‌های آفلاین

حسن‌زاده درباره اقدامات فوری مورد نیاز برای اجرای این برنامه گفت: در نخستین مرحله باید وضعیت دسترسی مدارس و دانش‌آموزان به ابزار‌ها و زیرساخت‌های ارتباطی شناسایی شود. آموزش‌وپرورش باید بداند هر مدرسه و هر گروه از دانش‌آموزان به چه امکاناتی دسترسی دارند و در صورت بروز اختلال، کدام گروه‌ها بیش از سایرین با مشکل مواجه خواهند شد.

وی ادامه داد: تهیه فهرست سامانه‌ها و منابع آموزشی قابل استفاده در شرایط اختلال، آماده‌سازی بسته‌های یادگیری آفلاین برای پایه‌های تحصیلی و تعیین مسیر‌های جایگزین اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها از دیگر اقداماتی است که باید در اولویت قرار گیرد.

این مدرس دانشگاه فرهنگیان تدوین دستورالعمل استفاده ایمن و مسئولانه از هوش مصنوعی برای معلمان و دانش‌آموزان را نیز ضروری دانست و افزود: همچنین باید نقاط آسیب‌پذیر سامانه‌های اطلاعاتی شناسایی و نسخه‌های پشتیبان امن برای آنها تهیه شود تا در صورت بروز بحران، امکان حفظ اطلاعات و استمرار خدمات آموزشی وجود داشته باشد.

اقدامات میان‌مدت؛ توسعه زیرساخت ملی آموزش چندمسیره

حسن‌زاده با تشریح اقدامات میان‌مدت مورد نیاز اظهار کرد: در افق میان‌مدت باید زیرساخت ملی آموزش چندمسیره توسعه پیدا کند. ایجاد کتابخانه دیجیتال آفلاین و قابل استفاده در مناطق مختلف، طراحی دستیار هوشمند معلم و دانش‌آموز مبتنی بر محتوای معتبر برنامه درسی و توسعه نظام تحلیل داده‌های آموزشی برای شناسایی شکاف‌های یادگیری از جمله اقداماتی است که باید در این مرحله دنبال شود.

وی افزود: آموزش معلمان و مدیران برای استفاده مؤثر از فناوری و هوش مصنوعی نیز یکی از الزامات اساسی این برنامه است. صرف فراهم کردن ابزار‌های فناورانه نمی‌تواند به معنای بهره‌برداری مؤثر از آنها باشد، بلکه معلمان و مدیران باید مهارت و دانش لازم برای استفاده صحیح و هدفمند از این امکانات را کسب کنند.

مدرس دانشگاه فرهنگیان همچنین ایجاد سازوکار تأمین و توزیع تجهیزات برای دانش‌آموزان محروم از دسترسی دیجیتال را از دیگر اقدامات میان‌مدت دانست و تأکید کرد: در این مرحله باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که دسترسی به امکانات فناوری آموزشی به محل زندگی یا توان اقتصادی خانواده‌ها وابسته نباشد.

اقدامات بلندمدت؛ ایجاد معماری یکپارچه آموزش دیجیتال کشور

وی درباره اقدامات بلندمدت نیز گفت: در افق بلندمدت باید معماری یکپارچه و تاب‌آور آموزش دیجیتال کشور ایجاد شود. توسعه مدل‌های هوش مصنوعی متناسب با زبان فارسی، فرهنگ و برنامه درسی ملی، توسعه خدمات هوشمند و شخصی‌سازی‌شده یادگیری و ایجاد نظام ارزیابی مستمر کیفیت، عدالت و اثربخشی فناوری‌های آموزشی از جمله اقداماتی است که باید در این مرحله مورد توجه قرار گیرد.

حسن‌زاده ادامه داد: توسعه همکاری با دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و مراکز پژوهشی نیز می‌تواند در تحقق این اهداف نقش مؤثری داشته باشد. این همکاری‌ها باید به توسعه فناوری‌های متناسب با نیاز‌های واقعی آموزش‌وپرورش و تولید راهکار‌هایی منجر شوند که قابلیت استفاده در مقیاس ملی را داشته باشند.

وی با تأکید بر اینکه اجرای این برنامه نباید به تدوین یک سند یا اعلام مجموعه‌ای از اهداف محدود شود، اظهار کرد: لازم است این برنامه از ابتدا دارای مسئول مشخص، منابع مالی، شاخص‌های ارزیابی و زمان‌بندی باشد. باید مشخص شود هر بخش چه مسئولیتی دارد، چه منابعی برای اجرای آن نیاز است و عملکرد دستگاه‌ها و بخش‌های مسئول با چه شاخص‌هایی ارزیابی خواهد شد.

فناوری آموزشی باید از پروژه‌های پراکنده به راهبرد ملی تبدیل شود

این مدرس دانشگاه فرهنگیان در جمع‌بندی دیدگاه خود با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه مدیران عالی آموزش‌وپرورش به فناوری‌های نوین گفت: در شرایط جنگ و تهدید، فناوری آموزشی یک انتخاب تزئینی یا صرفاً نوآورانه نیست، بلکه یکی از ابزار‌های اصلی استمرار خدمات آموزشی و حفظ ارتباط نظام تعلیم و تربیت با دانش‌آموزان است.

وی افزود: نباید آینده آموزش‌وپرورش را به یک پلتفرم، یک شبکه ارتباطی یا یک فناوری خاص وابسته کنیم. نظام آموزشی تاب‌آور، نظامی است که در صورت اختلال هر یک از اجزای خود بتواند از مسیر‌های جایگزین به مأموریت اصلی خود ادامه دهد.

حسن‌زاده با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در آینده نظام تعلیم و تربیت تصریح کرد: هوش مصنوعی می‌تواند ظرفیت بزرگی برای کمک به معلم، شخصی‌سازی یادگیری، جبران وقفه‌های آموزشی و تصمیم‌گیری هوشمند فراهم کند، اما بهره‌گیری از این فناوری نیازمند حکمرانی، امنیت، عدالت و نظارت انسانی است.

وی در پایان با ارائه پیشنهادی به مدیران عالی وزارت آموزش‌وپرورش اظهار کرد: فناوری آموزشی و هوش مصنوعی باید از سطح پروژه‌های پراکنده و فعالیت‌های موردی خارج شوند و به بخشی از معماری راهبردی تاب‌آوری نظام آموزشی کشور تبدیل شوند.

مدرس دانشگاه فرهنگیان خاطرنشان کرد: اگر امروز زیرساخت‌های لازم را طراحی کنیم، محتوای آموزشی را برای شرایط مختلف آماده سازیم، معلمان را توانمند کنیم، امنیت داده‌ها را جدی بگیریم و مسیر‌های جایگزین یادگیری را فراهم آوریم، در زمان بحران مجبور نخواهیم بود از نقطه صفر شروع کنیم.

حسن‌زاده در پایان تأکید کرد: مدرسه آینده، مدرسه‌ای نیست که صرفاً به فناوری مجهز باشد؛ بلکه مدرسه‌ای است که حتی در شرایط اختلال و بحران نیز بتواند ارتباط انسانی، جریان یادگیری و فرصت برابر آموزش را حفظ کند.

انتهای پیام/

ارسال نظر
captcha