چرا تولیدات فکری نخبگان به تحول جامعه منجر نمیشود
در این پیام، مرزشکنی علمی، تقویت علوم پایه، توجه به مسائل حلنشده و دستیابی به خوداتکایی فناورانه از الزامات ساخت ایران قوی عنوان شده است. همچنین بر ضرورت عبور از تولیدات صرفاً کمّی و حرکت به سمت پژوهشهای عمیق و کاربردی تأکید شده؛ چراکه اقتدار علمی زمانی تحقق مییابد که دانش تولیدشده بتواند به فناوری، نوآوری و راهحلهایی برای نیازهای اساسی کشور تبدیل شود.
در این مسیر، دانشگاهها، مراکز پژوهشی و شرکتهای دانشبنیان نقشی تعیینکننده دارند و پیوند میان ظرفیتهای علمی و نیازهای واقعی جامعه میتواند زمینهساز استقلال فناورانه و ارتقای جایگاه ایران در عرصه جهانی باشد.
آناتک در گفتوگو با دکتر روحالله مدامی؛ استاد دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران و دکترای تخصصی فلسفه و کلام اسلامی، به بررسی مفهوم نخبگی فراتر از هوش و استعداد، نقش خلاقیت و مسئولیتپذیری در حل مسائل جامعه و ضرورت پیوند دانش نخبگان با مدیریت کارآمد برای تقویت اقتدار ملی پرداخته است.
نخبگی با خلاقیت، اراده و مسئولیتپذیری معنا پیدا میکند
مدامی درباره تعریف نخبگی فراتر از هوش و استعداد و ارتباط آن با مسئولیت اجتماعی و قدرت ملی ایران گفت: «هوش مصنوعی، همانند هوش طبیعی انسان، خلاق نیست و آیندهنگری را براساس مسئولیتپذیری تعریف نمیکند. همچنین فاقد تصمیم و اراده است. بنابراین، انسان نخبه شخصیتی است که از خلاقیت، اراده و مسئولیتپذیری برخوردار است و این خصوصیات لازمه توسعه ملی هستند.»
شناخت و حل مسائل جامعه از ویژگیهای اساسی نخبگی است
او به ضرورت همراهی رشد استعدادهای فردی نخبگان با حل مسائل کشور و پیشرفت جامعه اشاره کرد و گفت: «مسئله، رابطه علم و توسعه و همچنین علم و مدیریت است. اگر نخبگان روشها و موضوعات علمی را با مسائل جامعه تنظیم نکنند و مسئلهمحور عمل نکنند، در نتیجه تولیدات فکری آنها بهکار گرفته نمیشود و طبیعی است که به تحول جامعه منجر نخواهد شد. اساساً یکی از خصوصیات نخبگی، شناخت و حل مسائل زمانه است.»
دانایی نخبگان زمانی به قدرت تبدیل میشود که پاسخگوی نیازهای جامعه باشد
مدامی درباره نقش نخبگان در تبدیل استعداد و دانش به قدرت علمی و فناورانه کشور اظهار داشت: «نخبگان بایستی از اندیشه راهبردی برخوردار باشند. رویکرد انتزاعی به علم، نخبگان را از واقعیات جامعه دور میکند و هنگامی که نخبگان از واقعیات دور باشند، دیگر نخبه حقیقی تلقی نمیشوند. قدرت علمی یعنی دانایی و دانایی توانایی میآورد؛ اما دانایی و توانایی زمانی مؤثر هستند که بتوانند مسائل و نیازهای جامعه و بشریت را حل کنند؛ وگرنه صرفاً توانایی انتزاعی خواهند بود.»
تعیین هدف و ساختار مدیریتی کارآمد، زمینهساز بهکارگیری نخبگان است
وی همچنین در مورد زیرساختهای موردنیاز برای شناسایی، پرورش و بهکارگیری ظرفیت نخبگان در مسیر پیشرفت کشور توضیح داد: «بهترین زیرساخت، تعیین هدف، استراتژی و تعریف ساختار متناسب است و پس از آن، باید مدیریت کارآمدی در آن ساختار تعریف شود. در این صورت، امکان بهکارگیری نخبگان فراهم میشود و این بهکارگیری معنا پیدا میکند.»
خرد جمعی نخبگان بدون ساختار مدیریتی کارآمد به اقتدار ملی منجر نمیشود
مدامی درباره نقش خرد جمعی نخبگان در تصمیمگیریهای کلان و تقویت اقتدار ملی گفت: «بهرهمندی از خرد جمعی نخبگان، شرط لازم است، نه شرط کافی. شرط کافی، وجود ساختار مدیریتی و سپس بهکارگیری اندیشه و تز نخبگان تحت اشراف مدیریت کارآمد است. هدف و استراتژی کلان جامعه و حکومت بایستی برای نخبگان هر حوزه تخصصی مشخص باشد تا هماهنگی لازم میان تصمیمگیران و تولیدکنندگان علمی بهعمل آید.»
انتهای پیام/