تحقق «العلمُ سلطان» در گرو باور به استعداد بومی است
علم زمانی به یکی از پایه‌های اصلی اقتدار ملی تبدیل می‌شود که از مرزهای دانسته‌ها عبور کند و برای مسائل حل‌نشده، راه‌حل‌های تازه‌ای ارائه دهد.پیام رهبر انقلاب در ۴ آبان ۱۴۰۵ خطاب به نخبگان، بر ضرورت مرزشکنی علمی، تقویت علوم پایه، خوداتکایی فناورانه و بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی برای ساخت ایرانی قوی‌تر تأکید شده است. تحقق این هدف، تنها با افزایش کمّی تولیدات علمی امکان‌پذیر نیست؛ بلکه به پژوهش‌های عمیق، شناسایی گلوگاه‌های فناوری، جسارت علمی برای ورود به عرصه‌های ناشناخته و تبدیل دستاوردهای پژوهشی به فناوری‌های کاربردی نیاز دارد. از سوی دیگر، پیوند میان دانشگاه‌ها، صنعت و شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند مسیر انتقال دانش به عرصه تولید و حل مسائل کشور را هموار کند و زمینه حضور مؤثرتر ایران در نظم علمی و فناورانه جهان را فراهم آورد.
آناتک در گفت‌وگو با دکتر روح‌الله مدامی؛ استاد دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران و دکترای تخصصی فلسفه و کلام اسلامی، به ضرورت خودباوری علمی، تقویت علوم پایه، مرزشکنی پژوهشی، رفع وابستگی‌های فناورانه و نقش دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان در تبدیل دانش بومی به قدرت علمی و زمینه‌سازی تمدن‌سازی پرداخته است.
شناخت عمیق مسائل جامعه، پیش‌شرط تولید دانش اثربخش است
مدامی درباره ضرورت شناخت عمیق مسائل بنیادی جامعه و ارتباط میان دانش علمی و نیاز‌های جامعه گفت: «برای اینکه در هر بخشی، ابعاد مسائل بنیادی و عمیق درک و شناخته نشوند، طبیعی است که نسخه‌ای به‌درد درمانی تولید نمی‌شود. بایستی میان نسخه علمی و نیاز‌های ابعادی جامعه، رابطه‌ای اتحادی وجود داشته باشد؛ وگرنه درمان اساسی شکل نمی‌گیرد.»
حرکت در مرزهای دانش، مسیر دستیابی به اقتدار علمی و فناورانه
استاد معارف دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران به درباره ضرورت به‌روز بودن دانشمندان و حرکت در مرزهای دانش برای دستیابی به اقتدار علمی و فناورانه اشاره کرد و گفت: «با توجه به عصر تکنولوژی و هوش مصنوعی و همچنین ابطال‌پذیری علم، لازم است دانشمند علمی، لبه‌های دانش هر تخصص را طی کند. به‌روز بودن و به‌روز کردن مؤلفه‌های علمی و شناخت صحیح از لوازم توسعه علمی، سبب می‌شود تا دانش تولیدشده توانایی هم‌افزایی با سایر علوم را در خود ایجاد نماید. این، مصداق اقتدار علمی است.»
خودباوری علمی، نقطه آغاز تمدن‌سازی
او درباره نقش خوداتکایی علمی در تقویت تفکر انتقادی، خودباوری و تمدن‌سازی افزود: «خوداتکایی، جامعه علمی را از مقلدپروری به‌سوی تفکر انتقادی سوق می‌دهد و خودباوری ایجاد می‌کند. خودباوری و توجه به استعداد بومی، به تمدن‌سازی منجر خواهد شد.»
تخصص‌محوری، مسئله‌محوری و میان‌رشته‌ای؛ سه ضرورت پیشرفت علمی
مدامی همچنین درباره ضرورت تقویت رویکرد‌های تخصص‌محور، مسئله‌محور و میان‌رشته‌ای در نظام علمی کشور گفت: «برای رفتن به لبه‌های دانش، ابتدا باید سه رویکرد را در اندیشمندان تقویت نماییم. مورد اول رویکرد تخصص‌محوری است؛ یعنی لبه‌های دانش هر رشته تخصصی طی شود.دوم، رویکرد مسئله‌محوری است؛ یعنی هر پژوهش و تحقیق علمی بایستی با مسائل بنیادی جامعه منطبق باشد و سوم، رویکرد میان‌رشته‌ای است؛ زیرا یک رشته علمی به‌تنهایی قادر به حل مسائل نیست. مسائل جامعه ذوابعاد هستند. ممکن است علاوه بر نقص یا فقدان تئوری اقتصادی، با فقدان تئوری فرهنگی نیز مواجه باشیم. بنابراین، با اجماع این رویکرد‌ها می‌توان زمینه تغییرات را فراهم نمود.»
پیوند دانش و نیاز‌های جامعه، راهگشای حل مسائل کشور
وی به ضرورت پیوند میان شناخت مسائل جامعه، تولید دانش کاربردی و استقرار ساختار‌ها و مدیریت کارآمد تاکید کرد و توضیح داد: «شناخت مسائل و کشف راه‌حل آنها و آنگاه تولید متناسب با آن مسائل. رویکرد مسئله‌محوری و میان‌رشته‌ای می‌تواند جامعه را از نظر حل مسائل توانمند سازد.»
مدامی همچنین تاکید کرد: «لازم است ساختار‌های کارآمد و مدیریت کارآمد نیز در کنار تولید علمی تعریف شوند؛ وگرنه رابطه راهبردی میان دانش کاربردی و تدبیر به‌کارگیری آن برقرار نمی‌شود.»
انتهای پیام/