تصویب دستورالعمل تفویض اختیار شورای بررسی نهایی طرح‌های جهاددانشگاهی/ گامی راهبردی در تمرکززدایی و ارتقای حکمرانی پژوهش در این نهاد
به گزارش خبرگزاری آنا، زهرا شیخی، معاون پژوهش و فناوری و رئیس شورای بررسی نهایی طرح‌های جهاددانشگاهی، با اشاره به تصویب دستورالعمل تفویض اختیار شورای بررسی نهایی طرح‌های این نهاد در جلسه روز دوشنبه ۱۸ آبان، گفت: این دستورالعمل با هدف استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های علمی و تخصصی پژوهشگاه‌ها و پژوهشکده‌ها، تسریع فرایند تصمیم‌گیری و تقویت نقش سیاست‌گذاری و نظارتی شورا به تصویب رسید و در نخستین گام اجرایی آن، اختیار تصویب طرح‌های مشمول برای مدت سه سال به دفاتر تخصصی معاونت پژوهش و فناوری تفویض شد.
شیخی با اعلام این خبر گفت: تصویب این دستورالعمل را باید بخشی از حرکت جهاددانشگاهی به سوی نظامی بالغ‌تر در حکمرانی پژوهش دانست؛ نظامی که در آن، تصمیم‌گیری تا حد امکان در نزدیک‌ترین سطح واجد صلاحیت علمی و تخصصی انجام می‌شود و سطوح بالاتر سازمان، به جای ورود مستمر به فرایند‌های اجرایی و موردی، ظرفیت خود را بر سیاست‌گذاری، راهبری، نظارت و ارزیابی عملکرد متمرکز می‌کنند.
وی با اشاره به اینکه جهاددانشگاهی از شبکه گسترده‌ای از پژوهشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها، گروه‌های پژوهشی و دفاتر تخصصی برخوردار است که طی سال‌ها دانش، تجربه و ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه‌های تخصصی خود انباشته‌اند ادامه داد: طبیعی است که بخشی از اختیارات بررسی و تصویب طرح‌های پژوهشی نیز، در صورت احراز شرایط لازم، به همین سطوح علمی واگذار شود. استمرار تمرکز همه تصمیم‌ها در سطح شورای بررسی نهایی طرح‌ها نه‌تنها ضرورت ندارد، بلکه ممکن است ظرفیت ارزشمند شورا را از وظایف اصلی‌تر آن در حوزه سیاست‌گذاری، نظارت و ارزیابی دور کند.
تفویض اختیار همراه با پاسخ‌گویی و نظارت
شیخی با اشاره به اینکه تفویض اختیار در این دستورالعمل به معنای کاهش نظارت شورای بررسی نهایی طرح‌ها نیست، تصریح کرد: منطق حاکم بر دستورالعمل، «تفویض اختیار همراه با پاسخ‌گویی» است. به همین دلیل، تفویض اختیار به‌صورت مشخص، مدت‌دار و قابل ارزیابی انجام می‌شود و شورای بررسی نهایی طرح‌ها همچنان مسئولیت نظارت بر حسن اجرای اختیارات تفویض‌شده و ارزیابی عملکرد مراجع برخوردار از اختیار را بر عهده خواهد داشت.
وی با اشاره به اینکه بر اساس مصوبه شورا، اختیار مربوط به تصویب طرح‌ها در چارچوب تعیین‌شده، برای مدت سه سال به دفاتر تخصصی معاونت پژوهش و فناوری تفویض شده است افزود: همچنین پژوهشگاه‌ها و پژوهشکده‌های جهاددانشگاهی نیز پس از ابلاغ دستورالعمل می‌توانند با ارائه درخواست کتبی و تکمیل فرم و مستندات مربوط، تقاضای برخورداری از اختیار تفویض‌شده را به شورای بررسی نهایی طرح‌ها ارائه کنند.
شیخی با بیان اینکه اعطای این اختیار به پژوهشگاه‌ها و پژوهشکده‌ها خودکار نخواهد بود ادامه داد: شورا درخواست هر واحد را بر اساس مجموعه‌ای از شاخص‌ها و شواهد، از جمله ظرفیت و توان علمی، کیفیت و سابقه عملکرد پژوهشی، توانایی ارزیابی تخصصی طرح‌ها، ظرفیت اجرایی و سازمانی، رعایت ضوابط و سلامت فرایند‌های علمی و همچنین توان پاسخ‌گویی و گزارش‌دهی بررسی خواهد کرد و متناسب با صلاحیت‌ها و توانمندی‌های احراز‌شده درباره اصل، دامنه و مدت تفویض اختیار تصمیم خواهد گرفت.
بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت شورا‌های علمی واحدهای پژوهشی
وی با تأکید بر اهمیت شورا‌های علمی پژوهشگاه‌ها و پژوهشکده‌ها اظهار کرد: یکی از جهت‌گیری‌های اصلی شورای بررسی نهایی طرح‌ها، استفاده بیشتر از ظرفیت شورا‌های علمی در واحدهای پژوهشی است. اعضای این شورا‌ها بیش از هر سطح دیگری با موضوعات تخصصی، توان اعضای هیئت علمی، اقتضائات حوزه علمی و کیفیت طرح‌های واحد خود آشنا هستند. بهره‌گیری نظام‌مند از این ظرفیت، علاوه بر ارتقای کیفیت تصمیم‌ها، مسئولیت‌پذیری علمی واحد‌ها را افزایش می‌دهد و زمینه شکل‌گیری یک نظام تصمیم‌گیری حرفه‌ای‌تر و مبتنی بر اعتماد سازمانی را فراهم می‌کند.
شیخی با تاکید بر اینکه هدف از این تحول صرفاً کوتاه‌کردن مسیر اداری تصویب طرح‌ها نیست خاطرنشان کرد: کاهش زمان بررسی و افزایش سرعت تصمیم‌گیری یکی از آثار مورد انتظار است، اما هدف مهم‌تر، اصلاح رابطه میان ستاد و واحدهای پژوهشی و حرکت از «تمرکز بر تأیید موردی» به سوی «راهبری، تنظیم‌گری و نظارت بر کیفیت عملکرد» است. شورای بررسی نهایی طرح‌ها باید بیش از گذشته بتواند روند‌های کلان پژوهش در جهاددانشگاهی را رصد کند، کیفیت تصمیم‌گیری در واحد‌ها را مورد ارزیابی قرار دهد، موارد نیازمند اصلاح را شناسایی کند و بر ارتقای استاندارد‌های علمی و اجرایی در کل جهاددانشگاهی تمرکز داشته باشد.
وی با بیان اینکه تفویض اختیار همچنین می‌تواند به افزایش چابکی سازمانی، کاهش رفت‌وبرگشت‌های اداری، تقویت مسئولیت‌پذیری مدیران و شورا‌های علمی، استفاده بهتر از دانش تخصصی موجود در واحد‌ها و فراهم‌شدن فرصت بیشتر برای تمرکز شورا بر مسائل راهبردی منجر شود افزود: با این حال، تحقق این اهداف به کیفیت اجرای دستورالعمل و پایبندی مراجع برخوردار از اختیار به مسئولیت‌های ناشی از آن وابسته است.
ارزیابی دوره‌ای عملکرد و بازبینی دامنه اختیارات
رئیس شورای بررسی نهایی طرح‌های جهاددانشگاهی با بیان اینکه بر اساس سازوکار پیش‌بینی‌شده، عملکرد مراجع برخوردار از تفویض اختیار به‌صورت دوره‌ای گزارش و ارزیابی خواهد شد و استمرار یا تغییر دامنه اختیار نیز می‌تواند متناسب با کیفیت عملکرد آنها مورد بازبینی قرار گیرد ادامه داد: این سازوکار امکان می‌دهد تفویض اختیار نه به‌عنوان یک امتیاز ثابت اداری، بلکه به‌عنوان مسئولیتی مبتنی بر صلاحیت، عملکرد و پاسخ‌گویی تلقی شود.
شیخی در پایان ابراز امیدواری کرد اجرای این دستورالعمل به شکل‌گیری الگویی مؤثرتر از حکمرانی پژوهش در جهاددانشگاهی منجر شود و گفت: هر اندازه بتوانیم تصمیم‌های تخصصی را به سطوح علمی واجد صلاحیت نزدیک‌تر کنیم و در مقابل، نظام نظارت و ارزیابی را حرفه‌ای‌تر و نتیجه‌محورتر سازیم، امکان استفاده بهتر از ظرفیت علمی گسترده جهاددانشگاهی فراهم خواهد شد. تصویب این دستورالعمل گامی در همین مسیر است؛ مسیری که باید به افزایش اعتماد، مسئولیت‌پذیری، چابکی و در نهایت ارتقای کیفیت فعالیت‌های پژوهشی جهاددانشگاهی بینجامد.
انتهای پیام/