تئاتر مقاومت باید از روایت‌های یک بعدی فاصله بگیرد و به تجربه انسانی نزدیک شود
داوود پارسا، کارگردان نمایش «سفینه غزل» و از هنرمندان حاضر در بخش مسابقه تئاتر صحنه‌ای بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر مقاومت در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری آنا درباره داستان این اثر گفت: «سفینه غزل» نوشته خسرو امیری است و سرنوشت یک بازجوی ساواک را از نگاه رهبر شهید، سیدعلی خامنه‌ای روایت می‌کند.
وی در تشریح داستان نمایش افزود: در آن دوران، مردی ارمنی که صاحب یک میخانه بود، به دلیل حمایت از انقلابیون و پناه دادن به آنان در میخانه خود، توسط ساواک بازداشت می‌شود. او در زندان زاهدان با سیدعلی خامنه‌ای هم‌بند می‌شود، اما پس از مدتی به دلیل ارتباطش با روحانیون، ناپدید و مفقود می‌شود. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سیدعلی خامنه‌ای که در آن زمان نماینده حضرت امام خمینی (ره) بود، از طریق همان بازجوی ساواک که در بازداشت به سر می‌برد، پیگیر سرنوشت مرد ارمنی می‌شود و اتفاقات داستان در ادامه این مسیر شکل می‌گیرد.
جشنواره تئاتر مقاومت؛ فرصتی برای بازخوانی حافظه تاریخی
پارسا در ارزیابی بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر مقاومت بیان کرد: این جشنواره اتفاقی ارزشمند در مسیر تئاتر ایران است. استمرار این رویداد نشان می‌دهد که موضوع مقاومت با تمام ابعاد تاریخی، اجتماعی و انسانی آن، همچنان ظرفیت بالایی برای بازخوانی و روایت هنری دارد.
او ادامه داد: اهمیت چنین جشنواره‌ای تنها در برگزاری یک رویداد هنری نیست، بلکه در فراهم کردن بستری برای گفت‌و‌گو، تبادل تجربه و طرح دغدغه‌هایی است که بخشی از حافظه تاریخی و هویت جمعی ما را شکل می‌دهند.
این کارگردان با اشاره به اهمیت ارتباط میان اثر نمایشی و مخاطب افزود: به اعتقاد من، مهم‌ترین دستاورد چنین حضوری، شکل‌گیری ارتباطی دوسویه میان هنرمند و تماشاگر است؛ ارتباطی که می‌تواند به درک عمیق‌تر اثر و حتی بازنگری در نگاه ما به موضوع مقاومت منجر شود.
تئاتر مقاومت باید از روایت‌های یک‌بعدی فاصله بگیرد
پارسا با تأکید بر ظرفیت هنر تئاتر برای بازنمایی تجربه‌های انسانی در شرایط جنگ و بحران اظهار کرد: تئاتر به دلیل ماهیت زنده و مواجهه مستقیم با مخاطب، ظرفیت ویژه‌ای برای روایت تجربه‌های انسانی در شرایط جنگ و بحران دارد. در تئاتر، تنها درباره یک واقعه تاریخی یا بحران سیاسی صحبت نمی‌کنیم، بلکه می‌توانیم پیامد‌های آن را در زندگی انسان‌ها، روابط خانوادگی، ترس‌ها، امیدها، انتخاب‌ها و رنج‌های روزمره به تصویر بکشیم.
او یکی از مهم‌ترین وظایف تئاتر مقاومت را فاصله گرفتن از روایت‌های یک‌بعدی و رسیدن به تصویری چندلایه و انسانی از این مفهوم دانست و افزود: مقاومت را نباید صرفاً در میدان نبرد یا لحظه‌های قهرمانانه جست‌و‌جو کرد؛ گاهی مقاومت در حفظ کرامت انسانی، مراقبت از دیگران، ایستادگی در برابر بی‌عدالتی، حفظ امید و تلاش برای ادامه زندگی معنا پیدا می‌کند.
این کارگردان ادامه داد: هنر تئاتر زمانی می‌تواند در تبیین درست این مفهوم مؤثر باشد که به جای شعارزدگی، به سراغ انسان و تجربه زیسته او برود. مخاطب باید بتواند شخصیت‌ها را درک کند، با موقعیت‌هایشان ارتباط بگیرد و درباره انتخاب‌های آنان بیندیشد. هرچه روایت هنری صادقانه‌تر، دقیق‌تر و از نظر انسانی عمیق‌تر باشد، امکان ماندگاری پیام آن نیز بیشتر خواهد بود.
او با اشاره به نقش تئاتر در بازنمایی پیامد‌های جنگ گفت: تئاتر می‌تواند ضمن بازنمایی دلاوری و ایستادگی مردم، هزینه‌های انسانی جنگ و ارزش صلح، زندگی و همبستگی را نیز به یاد ما بیاورد.
حمایت از گروه‌های نمایشی نباید به زمان جشنواره محدود شود
پارسا در ادامه درباره راهکار‌های تقویت زیرساختی و کیفی تئاتر مقاومت عنوان کرد: برای تقویت این حوزه باید هم‌زمان به زیرساخت‌های اجرایی و کیفیت هنری توجه کرد. نخست، حمایت از گروه‌های نمایشی نباید به زمان برگزاری جشنواره محدود شود. اختصاص فرصت‌های پژوهشی، حمایت مالی، فراهم کردن فضای تمرین و اجرا و ایجاد امکان اجرای عمومی آثار برگزیده می‌تواند به تداوم فعالیت گروه‌ها کمک کند.
او توجه به آموزش و تربیت نسل تازه‌ای از نمایشنامه‌نویسان، کارگردانان و بازیگران را نیز ضروری دانست و افزود: برگزاری کارگاه‌های تخصصی، نشست‌های نقد و بررسی و ایجاد فرصت برای تجربه‌گرایی در فرم و شیوه روایت می‌تواند به رشد زبان هنری این حوزه کمک کند.
این کارگردان با تأکید بر ضرورت پیوند میان تعهد اجتماعی و استقلال هنری ادامه داد: تئاتر مقاومت زمانی می‌تواند مخاطبان متنوع‌تری را جذب کند که علاوه بر اهمیت موضوع، از نمایشنامه‌ای قدرتمند، شخصیت‌پردازی باورپذیر، کارگردانی خلاقانه و کیفیت اجرایی مناسب برخوردار باشد. هدف نهایی باید این باشد که آثار این حوزه نه‌تنها در جشنواره‌ها دیده شوند، بلکه بتوانند در سالن‌های عمومی نیز با نسل‌های مختلف ارتباط برقرار کنند و در ذهن و گفت‌وگوی جامعه باقی بمانند.
پارسا در پایان با قدردانی از مخاطبان، هنرمندان و برگزارکنندگان بیستمین جشنواره بین‌المللی تئاتر مقاومت ابراز امیدواری کرد این رویداد فرصتی برای شنیدن روایت‌های متفاوت و کشف ابعاد تازه‌ای از مفهوم مقاومت باشد.
او خاطرنشان کرد: امیدوارم تئاتر مقاومت با حفظ اصالت و هویت خود، هر روز از نظر هنری پویاتر و از نظر انسانی فراگیرتر شود؛ چراکه در نهایت، آنچه یک اثر نمایشی را ماندگار می‌کند، نه‌فقط موضوع آن، بلکه حقیقتی است که با مخاطب در میان می‌گذارد و اثری است که در اندیشه و احساس او باقی می‌گذارد.
انتهای پیام/