هدایت دانش‌آموزان به علوم پایه نیازمند بررسی عوامل فردی، خانوادگی و اقتصادی است
علی محبی، رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش در گفتوگو با خبرنگار گروه جامعه آنا با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری در پیام اخیر خود درباره ضرورت تقویت علوم پایه و نقش پژوهشسراها، مدارس و برنامه‌های استعدادپروری در شناسایی و هدایت دانش‌آموزان مستعد به این حوزه اظهار کرد: هرکدام از این ظرفیت‌ها باید به‌صورت جداگانه و بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده و داده‌های معتبر بررسی شوند تا مشخص شود هرکدام چه نقش و تأثیری در شناسایی استعداد‌ها و هدایت دانش‌آموزان به سمت علوم پایه دارند.
وی با بیان اینکه هدایت تحصیلی و افزایش انگیزه دانش‌آموزان برای ورود به رشته‌های علوم پایه موضوعی تک‌عاملی نیست، افزود: عوامل مختلفی در این زمینه دخالت دارند و نمی‌توان با اتکا به یک عامل یا یک برنامه مشخص، انتظار داشت که گرایش دانش‌آموزان به علوم پایه افزایش پیدا کند. برای دستیابی به نتیجه مطلوب باید مجموعه عوامل مؤثر شناسایی شوند و متناسب با هرکدام، مداخلات لازم صورت بگیرد.
محبی ادامه داد: اصل موضوع و ضرورت توجه جدی به تقویت علوم پایه و هدایت دانش‌آموزان به این حوزه در دستور کار قرار دارد و اقداماتی نیز در این زمینه انجام شده است، اما برای اینکه بتوانیم به‌صورت دقیق اعلام کنیم پژوهشسراها، مدارس یا سایر برنامه‌های استعدادپروری چه میزان در افزایش علاقه دانش‌آموزان به علوم پایه تأثیرگذار هستند، به پژوهش‌های دقیق‌تری نیاز داریم.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت پرهیز از قضاوت‌های کلی در این زمینه تصریح کرد: نمی‌توان بدون انجام بررسی‌های علمی و پژوهشی ادعا کرد که صرفاً از طریق پژوهشسراها یا یک عامل مشخص دیگر می‌توان تمایل دانش‌آموزان را به سمت علوم پایه افزایش داد. عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی همگی در انتخاب و هدایت تحصیلی دانش‌آموزان مؤثر هستند و باید در یک چارچوب جامع و در ارتباط با یکدیگر مورد بررسی قرار گیرند.
وی خاطرنشان کرد: لازم است ابتدا مطالعات دقیق و داده‌محوری انجام شود تا بتوانیم سهم و میزان اثرگذاری هرکدام از این عوامل را مشخص کنیم و بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، برای تقویت گرایش دانش‌آموزان به علوم پایه برنامه‌ریزی کنیم.
اجرای طرح هویت کیفیت برای ارتقای مهارت‌های پایه دانش‌آموزان
محبی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های آموزش و پرورش برای تقویت آموزش تخصصی و عمیق دروس فیزیک، شیمی، ریاضی و علوم در مدارس بیان کرد: آموزش و پرورش در این زمینه طرحی را با عنوان هویت کیفیت دنبال می‌کند که در بخش‌های مختلف نظام تعلیم و تربیت مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به جایگاه مهارت‌های پایه در این برنامه افزود: در معاونت آموزش ابتدایی، موضوع ارتقای کیفیت و مهارت‌های پایه به‌عنوان یکی از محور‌های اصلی دنبال می‌شود؛ چراکه مهارت‌های پایه، زیربنای یادگیری دانش‌آموزان در دوره‌های تحصیلی بعدی هستند و تقویت آنها می‌تواند زمینه مناسبی برای یادگیری عمیق‌تر دروس تخصصی در مقاطع بالاتر فراهم کند.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش ادامه داد: در معاونت آموزش متوسطه نیز موضوع ارتقای مهارت‌ها به‌صورت تخصصی‌تر و با جزئیات بیشتری دنبال می‌شود و برنامه‌هایی برای تقویت این حوزه در دستور کار قرار دارد.
وی با اشاره به ضرورت بررسی دقیق‌تر جزئیات برنامه‌های آموزش متوسطه برای تقویت آموزش علوم پایه گفت: برای دریافت اطلاعات تخصصی‌تر و آگاهی از جزئیات اقدامات و برنامه‌های این معاونت در حوزه ارتقای آموزش دروس مختلف، پیشنهاد می‌کنم موضوع از آقای مهندس آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش نیز پیگیری شود تا پاسخ دقیق‌تری درباره برنامه‌های اجرایی این حوزه ارائه شود.
هر دانش‌آموز یک مهارت؛ برنامه آموزش و پرورش برای تقویت خلاقیت و ابتکار
محبی در ادامه این گفتوگو و در پاسخ به پرسشی درباره برنامه‌های نظام آموزشی برای تقویت خلاقیت، ابتکار، تخیل علمی و تجربه کردن راه‌های تازه در میان دانش‌آموزان اظهار کرد: در این زمینه نیز برنامه‌های مختلفی در بخش‌های گوناگون آموزش و پرورش در حال اجرا و پیگیری است که یکی از آنها طرح هر دانش‌آموز یک مهارت است.
وی افزود: در کنار این طرح، در الگوی مدرسه تراز نیز شاخص‌های مشخص و دقیقی برای موضوع مهارت‌آموزی و تقویت توانمندی‌های دانش‌آموزان در نظر گرفته شده است. همچنین این موضوع در شاخص‌های کلان آموزش و پرورش دیده شده و در چارچوب برنامه‌های این وزارتخانه دنبال می‌شود.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با بیان اینکه موضوع خلاقیت و پرورش استعداد‌های دانش‌آموزان به یک بخش خاص از وزارتخانه محدود نمی‌شود، تصریح کرد: حوزه‌های مختلف آموزش و پرورش در این زمینه مسئولیت‌ها و برنامه‌های خاص خود را دارند. سازمان ملی پرورش استعداد‌های درخشان، باشگاه دانش‌پژوهان جوان، معاونت آموزش متوسطه و معاونت آموزش ابتدایی هرکدام متناسب با مأموریت‌ها و ظرفیت‌های خود برنامه‌هایی را دنبال می‌کنند.
وی ادامه داد: بنابراین نمی‌توان موضوع پرورش خلاقیت و استعداد‌های علمی دانش‌آموزان را صرفاً به یک طرح یا یک معاونت محدود کرد؛ بلکه مجموعه‌ای از برنامه‌ها در بخش‌های مختلف نظام تعلیم و تربیت در حال پیگیری است که باید در کنار یکدیگر دیده شوند و ارتباط و هم‌افزایی میان آنها تقویت شود.
برنامه دانش‌آموز پژوهشگر و معلم پژوهنده در مسیر تقویت فرهنگ پژوهش
محبی با اشاره به برنامه‌های پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش برای تقویت روحیه پژوهشگری در مدارس گفت: در حوزه پژوهش نیز برنامه دانش‌آموز پژوهشگر را دنبال می‌کنیم که در طول سال تحصیلی اجرا می‌شود و هدف آن تقویت فعالیت‌های پژوهشی دانش‌آموزان و فراهم کردن زمینه مشارکت آنان در فرایند‌های علمی و تحقیقاتی است.
وی افزود: برگزاری جشنواره هفته پژوهش نیز در همین راستا انجام می‌شود و فرصتی برای توجه بیشتر به فعالیت‌های پژوهشی و معرفی ظرفیت‌های علمی دانش‌آموزان فراهم می‌کند.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با اشاره به مکمل بودن برنامه معلم پژوهنده بیان کرد: در کنار برنامه دانش‌آموز پژوهشگر، طرح معلم پژوهنده نیز دنبال می‌شود که می‌تواند در راستای تقویت فرهنگ پژوهش در مدارس و تکمیل فعالیت‌های پژوهشی دانش‌آموزان نقش داشته باشد.
وی تأکید کرد: مجموعه این برنامه‌ها با هدف توسعه فعالیت‌های پژوهشی در محیط مدرسه و تقویت نگاه علمی در میان دانش‌آموزان و معلمان طراحی شده‌اند و باید به‌گونه‌ای پیش بروند که پژوهش به بخشی از جریان مستمر تعلیم و تربیت تبدیل شود.
تدوین نقشه راه اجرای فرامین رهبری در آموزش و پرورش/ برنامه‌ها با زمان‌بندی مشخص ابلاغ می‌شود
محبی در بخش دیگری از این گفتوگو با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری در آغاز سال تحصیلی و ضرورت اجرای دقیق فرامین ایشان در نظام تعلیم و تربیت اظهار کرد: مقام معظم رهبری در سخنان خود بر چند موضوع اساسی از جمله ارتقای مهارت، افزایش کیفیت آموزش و ارتقای بینش و اندیشه دانش‌آموزان تأکید ویژه‌ای داشتند و این موضوعات باید به‌صورت جدی در برنامه‌ریزی‌های آموزش و پرورش مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: در همین راستا، کارگروهی در قالب شورای راهبری اجرای فرامین مقام معظم رهبری در آموزش و پرورش از قبل تشکیل شده بود که اکنون با جدیت بیشتری در حال پیگیری راهکار‌ها و برنامه‌های اجرایی است.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با تشریح نقش این پژوهشگاه در تدوین برنامه‌های اجرایی این شورا گفت: پژوهشگاه به‌عنوان محور و مجموعه‌ای که برنامه‌های حوزه‌های مختلف را دریافت و جمع‌بندی می‌کند، در این فرایند نقش دارد. برنامه‌های سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، معاونت آموزش متوسطه، معاونت آموزش ابتدایی و همچنین معاونت توسعه در حوزه معیشت معلمان در این چارچوب بررسی و تجمیع می‌شوند.
محبی ادامه داد: تلاش کرده‌ایم برنامه‌های بخش‌های مختلف را به‌صورت شفاف و دقیق جمع‌بندی کنیم و برای آنها چشم‌انداز روشنی در نظر بگیریم تا مشخص باشد هر برنامه در چه افق زمانی باید عملیاتی شود و برای تحقق آن چه مراحل و اقداماتی ضرورت دارد.
وی با تأکید بر اینکه تدوین برنامه‌ها باید از مرحله بیان اهداف کلی فراتر برود، تصریح کرد: صرف اینکه بگوییم باید کیفیت آموزش ارتقا پیدا کند یا مهارت دانش‌آموزان افزایش یابد، برای تحقق این اهداف کافی نیست. باید مشخص شود هرکدام از دستگاه‌ها و بخش‌های مسئول چه اقداماتی باید انجام دهند، این اقدامات در چه بازه زمانی به نتیجه برسند و مسیر اجرای آنها چگونه باشد.
رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: در همین چارچوب، برنامه‌های حوزه‌های مختلف با تعیین مراحل اجرایی، اقدامات موردنیاز و افق زمانی مشخص تدوین و در شورای راهبری جمع‌بندی شده است.
محبی در پایان ابراز امیدواری کرد: این برنامه‌ها پس از تصویب در شورای راهبری، ابلاغ شود تا بخش‌های مختلف آموزش و پرورش بتوانند بر اساس نقشه راه مشخص، اقدامات خود را برای تحقق تأکیدات مقام معظم رهبری در حوزه ارتقای کیفیت آموزش، توسعه مهارت‌ها، تقویت بینش و اندیشه دانش‌آموزان و بهبود نظام تعلیم و تربیت دنبال کنند.
انتهای پیام/