آثار ضد استعماری جشنواره فیلم مقاومت نشان داد مبارزه با استعمار دغدغه مشترک ملت‌هاست/سینمای ایران در عراق طرفداران بسیاری دارد
محمد خلیل، فیلمساز عراقی و داور بخش بین‌الملل نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، با اشاره به نخستین حضور خود در این رویداد سینمایی در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری آنا اظهار کرد: پیش از این در جشنواره‌های دیگری در ایران شرکت کرده بودم، اما حضور در جشنواره مقاومت برای نخستین بار و در جایگاه داور بخش مستند، تجربه تازه‌ای برای من است.
وی درباره ضرورت تولید و نمایش آثار مرتبط با جنگ و مقاومت در عرصه بین‌المللی گفت: جهان پس از هفتم اکتبر تغییرات زیادی را تجربه کرد و ملت‌ها بیش از گذشته متوجه واقعیت‌های جاری شدند. پس از جنگ ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی نیز این مسائل روشن‌تر شد. آثاری که تاکنون در بخش بین‌الملل جشنواره دیده‌ام، از کشور‌های مختلفی آمده‌اند و هرکدام به شکلی تلاش می‌کنند واقعیت‌های مربوط به استعمار و پیامد‌های آن را برای ملت‌ها به تصویر بکشند.
این فیلمساز عراقی با انتقاد از تأثیر رسانه‌های غربی بر افکار عمومی در کشور‌های اسلامی افزود: رسانه‌های غربی در کشور‌های اسلامی تمرکز و فعالیت گسترده‌ای دارند و همین مسئله موجب شده است بسیاری از مردم از واقعیت‌ها و آنچه در حال رخ دادن است، آگاهی کافی نداشته باشند. در مقابل، خود غربی‌ها از واقعیت ماجرا اطلاع دارند.
خلیل با اشاره به گفت‌وگوی اخیر خود با یکی از دوستانش در اروپا بیان کرد: او از این موضوع ابراز تعجب می‌کرد که چرا برخی فیلمسازان خاورمیانه‌ای وقتی به جشنواره‌هایی مانند ونیز و کن می‌روند یا در مسیر اسکار قرار می‌گیرند، آثاری علیه کشور و مردم خود می‌سازند. به گفته او، حتی برخی مخاطبان اروپایی نیز از چنین رویکردی انتقاد می‌کنند و معتقدند فیلمساز نباید علیه مردم و سرزمین خود اثر تولید کند. البته بخشی از این رویکرد‌ها ممکن است ناشی از تأثیر رسانه‌ها و بخشی نیز متأثر از مصلحت‌ها و منافع شخصی باشد.
اشتراک ملت‌ها در تجربه استعمار
داور بخش بین‌الملل جشنواره مقاومت درباره ارزیابی خود از آثار این دوره گفت: برای من تجربه بسیار ارزشمندی بود که فیلم‌هایی از اروپا، آمریکا، خاورمیانه، آفریقا و دیگر مناطق جهان تماشا کردم. نکته قابل توجه این بود که بسیاری از این آثار، با وجود تفاوت در جغرافیا و فرهنگ، هدف مشترکی داشتند و به موضوع مقاومت و تأثیر استعمار بر زندگی ملت‌ها می‌پرداختند.
وی ادامه داد: این آثار نشان می‌دادند استعمار در صد سال گذشته با کشور‌ها و مردم مختلف چه کرده است. موضوع استعمار فقط به خاورمیانه محدود نمی‌شود و در نقاط دیگر جهان نیز تجربه شده است. برای نمونه، فیلمی از کشور کنیا دیدم که درباره شکل‌گیری یک تئاتر ضد استعماری بود. تماشای چنین اثری برای من بسیار جذاب و قابل توجه بود؛ چراکه نشان می‌داد مسئله استعمار و مقاومت در کشور‌های مختلف، با وجود تفاوت‌های فرهنگی و جغرافیایی، همچنان دغدغه‌ای مشترک است.
استقبال میلیونی مخاطبان عراقی از فیلم‌های ایرانی
خلیل در ادامه با اشاره به جایگاه سینمای ایران در عراق اظهار کرد: سینمای ایران در سطح جهان شناخته‌شده است و طرفداران زیادی دارد. این جایگاه در عراق نیز وجود دارد و من به‌واسطه فعالیت در زمینه تولید محتوای سینمایی، از نزدیک با این استقبال آشنا هستم.
وی افزود: در صفحه‌ای که برای معرفی و بررسی فیلم‌ها دارم، گاهی درباره آثار سینمای ایران صحبت می‌کنم و متوجه می‌شوم که این مطالب با استقبال بسیار زیادی روبه‌رو می‌شود؛ به‌طوری‌که بازدید برخی از مطالب مربوط به فیلم‌های ایرانی به میلیون‌ها نفر می‌رسد. درحالی‌که وقتی درباره فیلم‌های آمریکایی یا اروپایی محتوا منتشر می‌کنم، میزان استقبال به این اندازه نیست.
این فیلمساز عراقی دلیل این استقبال را محتوای انسانی آثار ایرانی دانست و گفت: به نظرم مخاطبان از فیلم‌هایی استقبال می‌کنند که درباره انسانیت، وجدان و ارزش‌های انسانی هستند. این آثار ظرفیت زیادی برای دیده‌شدن دارند و مسئولان سینمای ایران می‌توانند با برنامه‌ریزی بیشتر در حوزه پخش و توزیع، زمینه دسترسی مخاطبان کشور‌های دیگر، به‌ویژه عراق، به این فیلم‌ها را فراهم کنند.
سینمای عراق؛ از تولیدات دولتی تا غلبه آثار جشنواره‌ای
داور بخش بین‌الملل جشنواره مقاومت درباره وضعیت سینمای عراق نیز توضیح داد: می‌توان سینمای عراق را به دو دوره پیش و پس از سال ۲۰۰۳ تقسیم کرد. پیش از سقوط صدام، سینما بیشتر دولتی بود و عمده فیلم‌ها در چارچوب سفارش‌های نظام حاکم تولید می‌شدند. پس از سال ۲۰۰۳ شرایط تغییر کرد و امکان فیلمسازی برای افراد بیشتری فراهم شد، اما همچنان محدودیت‌هایی وجود دارد و فیلمسازان عراقی نمی‌توانند درباره هر موضوعی آزادانه فیلم بسازند.
وی با اشاره به فعالیت نسل جوان فیلمسازان عراقی بیان کرد: در میان جوانان عراق، گروهی مشغول فیلمسازی هستند. برخی از آنها آثاری تولید می‌کنند که مورد توجه جشنواره‌های غربی قرار می‌گیرد و گروه دیگری نیز فیلم‌هایی با موضوعات و دغدغه‌های مردم می‌سازند؛ با این حال، آثار گروه دوم آن‌طور که باید دیده نمی‌شوند.
خلیل یکی از مشکلات اصلی سینمای عراق را فاصله‌گرفتن تولیدات سینمایی از سلیقه عمومی مخاطبان دانست و گفت: سینما در عراق هنوز به یک جریان تولید بومی و فراگیر تبدیل نشده است. در ایران مردم به تماشای فیلم در سینما عادت دارند، اما در عراق چنین ارتباط گسترده‌ای شکل نگرفته است. بخش زیادی از فیلم‌هایی که طی حدود ۲۰ سال گذشته تولید شده‌اند، آثاری جشنواره‌ای بوده‌اند و نتوانسته‌اند با مخاطب عام ارتباط برقرار کنند.
وی ادامه داد: همه مردم علاقه‌مند به تماشای فیلم‌های جشنواره‌ای و هنری نیستند. مخاطبان عادی نیز دوست دارند فیلم‌های ریشه‌دار، اکشن و عاشقانه ببینند؛ آثاری که با زندگی و سلیقه آنها ارتباط برقرار کند. وقتی تولیدات سینمایی عمدتاً به سمت آثار جشنواره‌ای می‌رود، طبیعی است که بخشی از جامعه ارتباط خود را با سینمای ملی از دست بدهد.
سالن‌های خصوصی و اکران فیلم‌های روز جهان در عراق
این فیلمساز عراقی درباره ساختار اکران در کشورش نیز گفت: وزارت فرهنگ عراق چند سالن سینما و آمفی‌تئاتر در اختیار دارد، اما فیلم‌ها معمولاً در این سالن‌ها اکران نمی‌شوند و نمایش آثار بیشتر در سینما‌های واقع در مجتمع‌های تجاری و از طریق بخش خصوصی صورت می‌گیرد.
خلیل با اشاره به فعالیت مجموعه‌های سینمایی خصوصی افزود: فیلم‌های روز جهان، به‌ویژه آثار آمریکایی، در عراق نیز تقریباً هم‌زمان با اکران در دیگر کشور‌ها به نمایش درمی‌آیند و همین موضوع باعث شده است نسل جوان همچنان به سینما و تماشای فیلم‌های شناخته‌شده جهانی علاقه داشته باشد.
وی درباره تغییر ارتباط نسل‌های مختلف عراق با سینما توضیح داد: نسل قدیم ارتباط بیشتری با سینما داشت، اما این ارتباط به‌تدریج و به دلیل تولیدنشدن فیلم‌های عراقی مناسب و مورد علاقه مردم کمرنگ شد. در مقابل، نسل جدید بیشتر به سالن‌های سینما و تماشای آثار معروف جهان علاقه نشان می‌دهد.
امید به تداوم جشنواره مقاومت
خلیل در پایان با ابراز خرسندی از حضور در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت گفت: از مسئولان جشنواره برای فراهم‌کردن فرصت حضور و مشارکت در این رویداد تشکر می‌کنم. امیدوارم این جشنواره به فعالیت خود ادامه دهد و در دوره‌های آینده نیز بتوانیم آثار خوب و ارزشمندی را نه‌فقط از ایران، بلکه از کشور‌های مختلف جهان تماشا کنیم.
انتهای پیام/