محمد برادران: هوش مصنوعی قواعد جلوه‌های ویژه و فیلمسازی را تغییر داده است
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری آنا، در ادامه کارگاه‌های انتقال تجربه نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، محمد برادران، سرپرست جلوه‌های ویژه بصری سینما و تلویزیون، در نشستی تخصصی به بررسی روند شکل‌گیری جلوه‌های ویژه کامپیوتری، نقش آن در سینمای ایران و تأثیر شتابان هوش مصنوعی بر آینده فیلمسازی پرداخت.
برادران در ابتدای این کارگاه با تفکیک جلوه‌های ویژه بصری از جلوه‌های ویژه میدانی توضیح داد که آنچه در حوزه ویژوال افکت انجام می‌شود، عمدتاً به تغییر، حذف یا اضافه کردن عناصر تصویر در مراحل پس‌تولید مربوط است؛ در حالی که انفجار، آتش، دود و تخریب واقعی در صحنه در دسته جلوه‌های ویژه میدانی قرار می‌گیرد.
اگر به‌روز نشویم از جریان تولید عقب می‌مانیم
برادران با اشاره به رشد سریع ابزارهای هوش مصنوعی گفت تحولاتی که طی چند ماه اخیر رخ داده، حتی ساختار کاری استودیوهای جلوه‌های ویژه را تحت تأثیر قرار داده است.
او تأکید کرد: «اگر کسی امروز می‌خواهد فیلمسازی کند، باید بداند هوش مصنوعی چه تأثیری بر تخصص خودش دارد. اگر به‌روز نشویم و یاد نگیریم، از این جریان عقب می‌مانیم.»
به گفته وی، بسیاری از فرایندهایی که تا همین چند ماه قبل برای تولید سه‌بعدی زمان زیادی نیاز داشتند، اکنون با ابزارهای هوش مصنوعی در مدت کوتاه‌تری قابل انجام هستند؛ با این حال این سهولت ظاهری به معنای حذف تخصص نیست.
هوش مصنوعی از فیلمنامه تا استوری‌بورد وارد شده است
این متخصص جلوه‌های ویژه گفت ابزارهای متنی هوش مصنوعی امروز می‌توانند در مرحله فیلمنامه، طراحی میزانسن، استوری‌بورد، کانسپت و حتی تفکیک پلان‌ها به فیلمساز کمک کنند.
او توضیح داد که در تجربه‌های اخیر، گروهش توانسته با استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی، یک فیلمنامه را به استوری‌بورد، طراحی پلان و تصاویر اولیه تبدیل کند و سپس برای تولید تصویری از آن استفاده کند.
برادران در عین حال هشدار داد که فیلمساز نباید تصور کند صرفاً با خرید چند حساب کاربری و استفاده از ابزارهای آنلاین می‌تواند به کیفیت حرفه‌ای سینمایی برسد.
«کار هر کسی نیست»
به گفته برادران، تولید تصویر با هوش مصنوعی با «ویرایش حرفه‌ای تصویر سینمایی» تفاوت جدی دارد و کار با پلان‌هایی که با دوربین‌های حرفه‌ای سینمایی ثبت شده‌اند، همچنان نیازمند دانش تخصصی، شناخت بافت تصویر، نور، داینامیک‌رنج، کامپوزیت و استانداردهای نمایش سینمایی است.
او افزود ابزارهای هوش مصنوعی ممکن است برای تولید سریع تصویر جذاب به نظر برسند، اما وقتی خروجی روی پرده بزرگ و زیر نظر فیلمبردار، کالریست و متخصص لابراتوار بررسی شود، ضعف‌های فنی خود را نشان می‌دهد.
برادران تأکید کرد سرپرست جلوه‌های ویژه امروز علاوه بر نرم‌افزارهای سنتی، باید به «پایپ‌لاین هوش مصنوعی» نیز مسلط باشد و بداند در هر پروژه کدام ابزار امکان استفاده حرفه‌ای دارد.
جلوه‌های ویژه باید از پیش‌تولید وارد پروژه شود
یکی از محورهای اصلی این کارگاه، اهمیت حضور تیم جلوه‌های ویژه از مرحله پیش‌تولید بود.
برادران گفت در پروژه‌هایی که بخش مهمی از روایت آن‌ها به جلوه‌های بصری وابسته است، نمی‌توان ابتدا فیلمبرداری را انجام داد و بعد از گروه ویژوال خواست مشکلات را برطرف کند.
او «احمد» را نمونه‌ای از فیلم‌های «ویژوال‌درام» دانست و گفت بخش مهمی از محیط فرودگاه، جمعیت، هواپیماها، هلیکوپترها و تجهیزات در این فیلم به‌صورت کامپیوتری تولید شده‌اند.
به گفته او، در چنین پروژه‌هایی میزانسن کارگردان باید پیش از فیلمبرداری با گروه جلوه‌های ویژه هماهنگ شود؛ زیرا بخشی از کارگردانی عملاً در فضای دیجیتال ادامه پیدا می‌کند.
تجربه «خروج»؛ وقتی جلوه‌های ویژه تصمیم فیلمنامه را تغییر می‌دهد
برادران با اشاره به همکاری خود در فیلم «خروج» ابراهیم حاتمی‌کیا گفت در همان مراحل اولیه فیلمنامه درباره امکان اجرای برخی عناصر به‌صورت کامپیوتری مشورت شده بود.
وی توضیح داد در آن مقطع، ساخت واقع‌گرایانه برخی موجودات زنده با امکانات موجود دشوار بود و همین محدودیت باعث شد بخشی از طراحی داستان تغییر کند.
او این تجربه را نمونه‌ای دانست از اینکه چرا کارگردان باید پیش از ورود به فیلمبرداری، امکان یا عدم امکان اجرای جلوه‌های بصری را با متخصص آن حوزه بررسی کند.
«احمد» باعث توسعه بخشی از فناوری جلوه‌های ویژه شدبرادران همچنین از تجربه طراحی یک سامانه چنددوربینه برای اسکن سه‌بعدی بازیگران در فیلم «احمد» سخن گفت.
به گفته او، برای این پروژه مجموعه‌ای متشکل از ده‌ها دوربین طراحی شد تا بازیگر به‌صورت هم‌زمان از زوایای متعدد ثبت و مدل سه‌بعدی او تولید شود.
وی معتقد است نیازهای چنین پروژه‌هایی می‌تواند باعث توسعه تکنولوژی بومی شود و سطح فنی جلوه‌های ویژه در سینمای ایران را ارتقا دهد.
هوش مصنوعی الزاماً ارزان نیست
این سرپرست جلوه‌های ویژه یکی از برداشت‌های نادرست درباره هوش مصنوعی را «ارزان شدن قطعی تولید» دانست.
او گفت استفاده حرفه‌ای از مدل‌های آنلاین نیازمند پرداخت ارزی است و استفاده از مدل‌های آفلاین نیز به سخت‌افزار و کارت‌های گرافیک بسیار قدرتمند نیاز دارد.
به گفته برادران، در برخی پروژه‌ها هنوز استفاده از روش‌های سنتی جلوه‌های ویژه از نظر هزینه و زمان منطقی‌تر است و نمی‌توان نسخه‌ای ثابت برای همه فیلم‌ها پیچید.
همه بخش‌های جلوه‌های ویژه هنوز با هوش مصنوعی جایگزین نشده‌اند
برادران توضیح داد که جلوه‌های ویژه حوزه‌های متعددی مانند کلین‌آپ، کامپوزیت، پرده سبز، دکور دیجیتال، شبیه‌سازی آب، آتش، انفجار، تخریب و خلق موجودات دارد و هوش مصنوعی در همه این بخش‌ها به یک اندازه موفق نبوده است.
او گفت برای مثال، برخی کارهای ظاهراً ساده مانند کلین‌آپ دقیق تصویر هنوز در بسیاری از پروژه‌ها با نیروی انسانی و روش‌های تخصصی مقرون‌به‌صرفه‌تر و مطمئن‌تر انجام می‌شوند.
وی تأکید کرد کلیپ‌های کوتاه شبکه‌های اجتماعی نمی‌توانند معیار خوبی برای ارزیابی توان واقعی هوش مصنوعی در تولید حرفه‌ای باشند.هوش مصنوعی دستیارها را تغییر می‌دهد، اما «هنرمند» را حذف نمی‌کند یکی دیگر از موضوعات این نشست، آینده مشاغل سینمایی بود.
برادران معتقد است بخشی از نقش‌های اجرایی و دستیاری با توسعه ابزارهای هوشمند تغییر خواهند کرد، اما فیلمساز، فیلمبردار و هنرمند صاحب نگاه همچنان نقش تعیین‌کننده خواهد داشت.
او گفت هوش مصنوعی می‌تواند پیشنهاد بدهد، تصویر تولید کند یا چند گزینه مختلف مقابل کارگردان قرار دهد، اما انتخاب نهایی، اصلاح تصویر و ایجاد امضای هنری همچنان نیازمند انسان است.
به اعتقاد او، شکل همکاری آینده احتمالاً به سمتی خواهد رفت که متخصصان باتجربه بیش از گذشته نقش «هدایت‌کننده» داشته باشند و ابزارهای هوش مصنوعی اجرای بخشی از فرایند را بر عهده بگیرند.
زمان همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل کیفیت است
برادران در بخش دیگری از کارگاه تأکید کرد ورود هوش مصنوعی به معنای حذف زمان از فرایند تولید نیست. او گفت حتی بهترین گروه‌های جلوه‌های ویژه اگر فرصت کافی برای آزمون، اصلاح و دریافت بازخورد نداشته باشند، نمی‌توانند خروجی باکیفیتی تحویل دهند.به گفته وی، برخی پلان‌های حرفه‌ای در پروژه‌های سینمایی بارها اصلاح می‌شوند و ممکن است یک نما بیش از ۲۰ یا ۳۰ نسخه مختلف داشته باشد تا به کیفیت موردنظر برسد.
تدوینگر و تیم ویژوال باید دائماً در ارتباط باشند
برادران در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط تدوین و جلوه‌های ویژه نیز گفت تدوینگر یکی از نزدیک‌ترین همکاران تیم ویژوال در مراحل پس‌تولید است.
وی توضیح داد تغییر چند فریم در تدوین می‌تواند باعث شود بخشی از کار جلوه‌های ویژه دوباره انجام شود و از سوی دیگر، اضافه شدن عناصر کامپیوتری گاهی پرسپکتیو و رکیب‌بندی تصویر را به شکلی تغییر می‌دهد که تدوینگر ناچار شود ریتم یا نقطه برش را اصلاح کند.
او بر همین اساس، ارتباط مستمر میان کارگردان، تدوینگر، فیلمبردار و سرپرست جلوه‌های ویژه را یکی از مهم‌ترین شروط موفقیت پروژه‌های سنگین دانست.
آینده برای کسانی است که ابزار جدید را می‌شناسند
محمد برادران در جمع‌بندی این کارگاه تأکید کرد فیلمسازان جوان نباید در برابر تحول فناوری موضع انفعالی داشته باشند.
از نگاه او، همان‌طور که سینما از نگاتیو به دیجیتال منتقل شد، اکنون نیز با مرحله دیگری از تغییر روبه‌رو است و فیلمساز باید ابزار جدید را بشناسد، محدودیت‌هایش را بداند و آن را در خدمت نگاه هنری خود قرار دهد.
او در عین حال یادآور شد که «فناوری» جایگزین نگاه سینمایی نمی‌شود و کیفیت نهایی همچنان به انتخاب‌های انسانی، تجربه، زیبایی‌شناسی و توان هدایت ابزار وابسته است.
انتهای پیام/