جواد عابدین: حرکت دوربین باید در خدمت روایت باشد
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری آنا، در جریان برگزاری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، کارگاه انتقال تجربه جواد عابدین با محور تصویربرداری و حرکت دوربین در پردیس سینمایی ملت و با حضور جمعی از سینمادوستان و هنرجویان برگزار شد.
عابدین که نزدیک به دو دهه در حوزه تصویربرداری فعالیت داشته است، در این نشست درباره نسبت حرکت دوربین با روایت، طراحی پلان، زیبایی‌شناسی تصویر، تعامل مدیر فیلمبرداری با کارگردان و الزامات فنی تصویربرداری در آثار جنگی و مقاومت سخن گفت.
حرکت دوربین فقط یک تکنیک نیست
عابدین در ابتدای این کارگاه با اشاره به اینکه هر فیلم از مجموعه‌ای از سکانس‌ها و پلان‌ها شکل می‌گیرد، گفت هر پلان دارای عناصر مختلفی است و حرکت دوربین تنها یکی از این عناصر به شمار می‌رود.
او از تعبیر «مهندسی پلان» استفاده کرد و توضیح داد که برای ساخت یک تصویر مؤثر باید عواملی مانند حرکت، فاصله کانونی، عمق میدان، قاب‌بندی، زاویه دوربین و ترکیب عناصر صحنه در کنار یکدیگر دیده شوند.
به گفته او، حرکت دوربین می‌تواند بدون دیالوگ نیز احساس ایجاد کند. نزدیک شدن به یک سوژه ممکن است ترس، خشم، اضطراب یا نزدیکی عاطفی را منتقل کند و حتی یک اینسرت کوتاه از دست، پا یا رفتار جزئی شخصیت می‌تواند اطلاعاتی درباره وضعیت روانی او در اختیار مخاطب بگذارد.
عابدین تأکید کرد سکون نیز به اندازه حرکت اهمیت دارد و گاهی تبدیل حرکت به سکون یا برعکس، می‌تواند معنا و ریتم صحنه را شکل دهد.
تصویربردار باید زبان تصویر را بشناسد
این تصویربردار گفت کسی که قصد ورود حرفه‌ای به سینما دارد، چه کارگردان باشد و چه تصویربردار، باید اصول فنی تصویر را به‌درستی بشناسد.
او تصویربرداری را به دو بخش اصلی تقسیم کرد: شناخت فنی دوربین و زیبایی‌شناسی تصویر. از نگاه عابدین، این دو بخش در تعامل با یکدیگر تصویر نهایی را می‌سازند و بعد از آن، نگاه کارگردانی به مجموعه اضافه می‌شود.
وی شناخت لنزها را یکی از مثال‌های مهم دانست و گفت هر فاصله کانونی می‌تواند برداشت متفاوتی از محیط و شخصیت ایجاد کند و در ترکیب با حرکت دوربین، معنا و حس صحنه را تغییر دهد.
برای هر پلان سه سؤال بپرسید
عابدین در بخش طراحی حرکت دوربین به هنرجویان توصیه کرد پیش از ثبت هر پلان سه سؤال اساسی از خود بپرسند: «چرا این تصویر را می‌گیرم؟ چگونه آن را می‌گیرم؟ و از چه کسی یا چه چیزی تصویر می‌گیرم؟»
به گفته او، پاسخ به همین سه پرسش می‌تواند مشخص کند که یک صحنه باید با دوربین روی دست، حرکت نرم روی ریل، استابلایزر یا حتی دوربین ثابت ثبت شود.
عابدین تأکید کرد هیچ نسخه یکسانی برای تمام فیلم‌های جنگی یا مقاومت وجود ندارد و هر صحنه بر اساس موقعیت داستانی، میزان تنش و نیاز روایت به حرکت خاص خود احتیاج دارد.
«تنگه ابوقریب» و حرکت در خدمت تنش
بخش مهمی از کارگاه به بررسی نمونه‌هایی از فیلم «تنگه ابوقریب» اختصاص داشت. عابدین توضیح داد در این اثر، حرکت دوربین با تغییر وضعیت دراماتیک داستان هماهنگ شده است.
به گفته او، فیلم از فضایی آرام آغاز می‌شود و به‌تدریج وارد تنش می‌شود. در همین مسیر، پلان‌های ثابت جای خود را به حرکت‌های روی دست و پرتحرک می‌دهند و دوربین مخاطب را همراه شخصیت‌ها وارد فضای بحران می‌کند.
او اضافه کرد در بخش‌هایی از فیلم که تنش کاهش می‌یابد، حرکت دوربین نیز آرام‌تر می‌شود و دوباره با افزایش بحران به ریتم تند بازمی‌گردد. عابدین این شیوه را نمونه‌ای از هماهنگی حرکت با روایت دانست.
«۱۹۱۷» نمونه‌ای از مهندسی دقیق حرکت
عابدین همچنین از فیلم «۱۹۱۷» به‌عنوان نمونه‌ای شاخص در طراحی حرکت دوربین یاد کرد و گفت این فیلم به شکلی ساخته شده که مخاطب احساس می‌کند با یک پلان پیوسته روبه‌رو است.
او تأکید کرد اجرای چنین حرکتی بدون پیش‌تولید دقیق امکان‌پذیر نیست و هماهنگی میان دوربین، بازیگر، نور، طراحی صحنه و سایر عوامل باید از قبل تمرین شود.
به گفته عابدین، لانگ‌تیک و سکانس‌پلان الزاماً تولید را دشوارتر نمی‌کنند و اگر گروه حرفه‌ای و پیش‌تولید قدرتمندی وجود داشته باشد، حتی می‌توانند سرعت کار را افزایش دهند.
کارگردان تصمیم نهایی را می‌گیرد
این تصویربردار درباره تعامل مدیر فیلمبرداری و کارگردان گفت مسئول نهایی فیلم، کارگردان است و تصویربردار باید پیشنهادهای فنی و زیبایی‌شناختی خود را مطرح کند، اما تصمیم نهایی را بپذیرد.
در جریان برگزاری نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مقاومت، کارگاه انتقال تجربه جواد عابدین با محور تصویربرداری و حرکت دوربین در پردیس سینمایی ملت و با حضور سینمادوستان برگزار شد. عابدین در این نشست تأکید کرد حرکت دوربین نباید صرفاً جنبه نمایشی داشته باشد و باید در خدمت روایت، درام و انتقال احساس قرار گیرد.
وی شناخت اصول فنی تصویربرداری، زیبایی‌شناسی حرکت، طراحی مسیر دوربین و تعامل مدیر فیلمبرداری با کارگردان را از الزامات خلق تصویر مؤثر دانست. عابدین همچنین با اشاره به فیلم‌هایی چون «تنگه ابوقریب» و «۱۹۱۷» گفت انتخاب میان دوربین روی دست، حرکت نرم، سکون یا لانگ‌تیک باید بر اساس نیاز هر صحنه و روایت انجام شود.
انتهای پیام/