بسیج فرهنگیان: نسخه ترمیم سند تحول آموزش‌وپرورش با قامت ملت مبعوث‌شده ایران تناسب ندارد
به گزارش خبرگزاری آنا، سازمان بسیج فرهنگیان در نامه‌ای خطاب به اعضای شورای‌عالی انقلاب فرهنگی، با انتقاد از نسخه پیشنهادی ترمیم سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، نسبت به تکرار ناکامی‌های گذشته در نظام تعلیم‌وتربیت هشدار داد و خواستار توقف روند تصویب و بازنگری اساسی در رویکرد، مبانی اجرایی و سازوکار‌های عملیاتی این سند شد.
در این نامه با اشاره به شرایط ویژه کشور و درگیری در عرصه‌های مختلف نظامی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی آمده است که نسخه ترمیم‌یافته سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش در حالی در مسیر تصویب قرار گرفته که هنوز نسبت آن با اقتضائات جدید کشور و تحولات سرنوشت‌ساز جامعه به‌درستی مشخص نشده است.
سازمان بسیج فرهنگیان تأکید کرده است که در چنین شرایطی، تصویب سندی که قرار است جهت‌گیری کلان نظام تعلیم‌وتربیت را تعیین کند، بدون بازنگری جدی در مبانی اجرایی و نسبت آن با واقعیت‌های کشور، قابل توجیه نیست و بازنگری در سند باید پاسخی راهبردی به تحولات عینی جامعه و مسئولیت نظام آموزشی در قبال آینده باشد.
افزودن چند عبارت به سند، پاسخگوی تحولات سرنوشت‌ساز کشور نیست
در بخش دیگری از این نامه، با اشاره به اینکه مفهوم ترمیم ذاتاً ایجاب می‌کرد نسخه جدید پاسخی مستقیم به رویداد‌های اخیر کشور باشد، آمده است که اگرچه بخشی از این تحولات در متن سند بازتاب یافته، اما این بازتاب در حد چند بند محتوایی باقی مانده و نمی‌تواند راهگشای دستگاه عظیم تعلیم‌وتربیت باشد.
بسیج فرهنگیان در این زمینه به بند «هـ» راهکار ۲-۵ درباره مقاومت مردم در برابر جنگ‌های تحمیلی و نقش شهادت امام خامنه‌ای در انسجام ملی، راهکار ۶-۲ درباره جنگ‌شناختی و تهاجم ترکیبی، بند «ن» راهکار ۲-۵ درباره تاب‌آوری و آمادگی‌های دفاعی و همچنین راهکار ۲-۲۷ درباره مأموریت وزارتخانه برای مواجهه با تهدید‌ها و مخاطرات نوظهور اشاره کرده است.
با این حال، این سازمان معتقد است در لایه اهداف عملیاتی، شاخص‌ها و سازوکار‌های اجرایی سند، اثری متناسب با واقعیت‌های جدید دیده نمی‌شود و صرف افزودن چند عبارت به متن، نمی‌تواند پاسخگوی تحولات سرنوشت‌ساز کشور باشد.
تکرار چرخه فرسایشی ۱۵ ساله در نظام آموزشی
سازمان بسیج فرهنگیان در ادامه با انتقاد از سازوکار اجرایی پیش‌بینی‌شده برای نسخه ترمیم‌یافته، هشدار داده است که تصویب این نسخه نیز همان چرخه فرسایشی گذشته را تکرار خواهد کرد؛ چرخه‌ای که شامل تدوین زیرنظام‌ها، بازنویسی نقشه‌های راه و آغاز فرایند‌های چندساله است و در هر مرحله، تمرکز و توان نظام آموزشی را مستهلک می‌کند.
در این نامه تصریح شده است که این سازوکار نزدیک به ۱۵ سال آزموده شده و نتایج آن در گزارش‌های نظارتی موجود است، اما نتوانسته نظام آموزشی را متحول کند یا مسائل تعلیم‌وتربیت را در اولویت تصمیم‌گیران ملی قرار دهد.
بر همین اساس، بسیج فرهنگیان تأکید کرده است که سند آینده آموزش‌وپرورش نباید تکرار صورت‌بندی‌های پیشین باشد، بلکه باید با اتکا به تجربه‌های گذشته، در رویکرد تدوین، سازوکار‌های الزام‌آور اجرایی، نحوه اتصال به سایر ارکان حاکمیت و نظام سنجش و پایش، تفاوت‌های بنیادین ایجاد کند.
این سازمان همچنین با اشاره به اقتضائات شرایط پس از نبرد‌های اخیر و شهادت رهبری، توقفی شجاعانه در فرایند تصویب شتاب‌زده سند را ضروری دانسته و خواستار آن شده است که ایده‌های کارآمدتر در معرض نقد و بررسی قرار گیرند.
در این نامه تأکید شده است که تکرار یک سازوکار ناکارآمد در چنین برهه خطیری، خطایی راهبردی و جبران‌ناپذیر خواهد بود؛ چراکه شتاب‌زدگی در تدوین، فرصت درک عمیق مسائل نوظهور و طراحی راهبرد‌های متناسب با شرایط جدید را از بین می‌برد.
جایگاه معلم در سند تحول به متغیر‌های اداری تقلیل یافته است
بسیج فرهنگیان در ادامه نامه، سه پرسش کلیدی را درباره مبانی، محتوای تحولات جدید و امکان‌سنجی الگوی اجرایی نسخه ترمیم‌یافته مطرح کرده است.
نخستین پرسش به میزان پاسخگویی سند به الزامات هشت‌گانه برآمده از پیام‌های رهبری اختصاص دارد. این الزامات شامل هویت ملی و استقلال فرهنگی، شکستن مرز‌های دانش، جایگاه معلم، فراراهبردی بودن فرهنگ و تربیت، توجه به اقشار منبع فرهنگ‌ساز، پیوست انسجام اجتماعی، خودافزایی نسل جوان و نقش‌آفرینی علمی است.
در این بخش، سازمان بسیج فرهنگیان با انتقاد از غیبت بخش عمده این مفاهیم در متن سند، تأکید کرده است که حتی مواردی که در نسخه پیشنهادی مورد توجه قرار گرفته‌اند نیز از سطح واژگان فراتر نرفته‌اند.
به اعتقاد این سازمان، جایگاه معلم در نسخه ترمیم‌یافته عمدتاً به متغیر‌های اداری نظیر صلاحیت، گواهینامه و معیشت تقلیل یافته و برای فراراهبردی بودن تربیت نیز ضمانت اجرایی حقوقی با هدف هم‌راستاسازی سایر دستگاه‌ها تعریف نشده است.
تحولات جنگ و بعثت اجتماعی ملت در سند چه جایگاهی دارند؟
دومین پرسش مطرح‌شده در نامه، به انعکاس رخداد‌های پس از اسفند ۱۴۰۴ در نسخه ترمیم‌یافته سند تحول مربوط است.
بسیج فرهنگیان در این زمینه این موضوع را مطرح کرده است که آیا تحولات اخیر، از جمله جنگ، شهادت رهبری و بعثت اجتماعی ملت، تأثیری ساختاری بر اهداف، راهکار‌ها و شاخص‌های سند گذاشته‌اند یا صرفاً در قالب واژگانی الحاقی و تزیینی به متن اضافه شده‌اند.
این سازمان همچنین درباره میزان توجه سند به کیفیت انتظارات از شکل‌گیری هویت نسلی در آینده پس از این بعثت اجتماعی پرسش کرده و تأکید داشته است که این موضوع باید به‌عنوان یک مجموعه به‌هم‌پیوسته در سیاست‌گذاری آینده نظام تعلیم‌وتربیت دیده شود.
ابهام در کارآمدی الگوی اجرایی نسخه ترمیم‌یافته
سومین پرسش بسیج فرهنگیان به امکان‌سنجی الگوی اجرایی سند و توان آن برای عبور نظام آموزشی از وضعیت موجود اختصاص دارد.
در این بخش، با اشاره به تجربه ۱۵ ساله اجرای سازوکار‌های پیشین، این پرسش مطرح شده است که آیا منطق بوروکراتیک نسخه ترمیم‌یافته می‌تواند نظام آموزشی را از رخوت موجود خارج کند یا توقف فرایند تصویب و بازطراحی سازوکار اجرا به ضرورتی قطعی و اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است.
بسیج فرهنگیان در این زمینه، انبوه شاخص‌ها، نبود اولویت‌های اجرایی و تعدد راهکار‌ها را از جمله عواملی دانسته که کارآمدی نسخه پیشنهادی را با تردید جدی مواجه می‌کند.
درخواست توقف تصویب و بازطراحی سند تحول آموزش‌وپرورش
سازمان بسیج فرهنگیان در جمع‌بندی نامه خود، تصویب نسخه پیشنهادی با وجود ضعف‌های بنیادین مطرح‌شده را موجب انتقال ناکامی‌های گذشته به آینده دانسته و پیشنهاد کرده است فرایند تصویب متوقف و سند با توجه به تحولات ایران پس از بعثت اجتماعی ملت و همچنین تحلیل صورت‌بندی آینده تغییرات جهان، به‌ویژه در حوزه آموزش، بازطراحی شود.
در این نامه بر ضرورت چابک‌سازی فرایند‌ها و جداسازی اجرای سند از نظامات اداری پرتکلف تأکید شده و آمده است که در بازطراحی جدید باید الگوی اجرایی روشنی تعریف شود که در آن شاخص‌های سنجش‌پذیر، ضمانت‌های الزام‌آور و مسئولیت مشخص دستگاه‌های همکار پیش‌بینی شده باشد.
بسیج فرهنگیان در پایان هشدار داده است که تصویب سندی که پرسش‌های بنیادین درباره کارآمدی آن همچنان بی‌پاسخ مانده است، خطایی راهبردی و نابخشودنی با پیامد‌های ماندگار خواهد بود.
انتهای پیام/