پشت خنده‌های «اسکرین‌شات» واقعیت‌هایی تلخ پنهان است/ضرورت بازنگری نمایشنامه
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا، یک نمایشنامه می‌تواند در گذر زمان، با نگاه‌های متفاوتی روی صحنه برود؛ اما پرسش اصلی این است که تغییر در شیوه اجرا تا کجا به بازخوانی اثر کمک می‌کند و از کجا ممکن است به فاصله گرفتن از جهان و هویت اولیه آن منجر شود؟ این پرسش درباره آثاری که بر بستر مسائل اجتماعی شکل گرفته‌اند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه تغییر شرایط جامعه می‌تواند معنای تازه‌ای به موقعیت‌های نمایشی ببخشد.
نمایش «اسکرین‌شات» از جمله آثاری است که در سال‌های گذشته با اجرا‌ها و برداشت‌های متفاوتی مواجه شده است. امیر عباسی، نویسنده و کارگردان این نمایش، معتقد است هر کارگردان حق دارد از زاویه نگاه خود به یک متن نزدیک شود، اما در کنار تفاوت‌های اجرایی، باید به حرف و مفهومی که اثر قرار است به مخاطب منتقل کند نیز توجه داشت.
او همچنین با اشاره به ظرفیت اجتماعی «اسکرین‌شات»، بازنگری در این اثر متناسب با تحولات سال‌های اخیر را ضروری می‌داند. نمایش اسکرین شات قرار است به زودی اجرایش را در تماشاخانه مهرگان آغاز کند.
تفاوت اجرا‌ها طبیعی است؛ مهم حرفی است که کارگردان برای گفتن دارد
عباسی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا، درباره تفاوت برداشت کارگردانان از نمایش «اسکرین‌شات» و نسبت این برداشت‌ها با نگاه اولیه نویسنده اظهار کرد: طبیعی است که هر اجرا ویژگی‌های متفاوتی داشته باشد؛ چراکه هر کارگردان با ایده‌ها، نگاه و شیوه اجرایی خاص خود به سراغ یک متن می‌رود. بنابراین، نمی‌توان انتظار داشت همه کارگردانان از یک نمایشنامه به نتیجه‌ای یکسان برسند.
وی ادامه داد: من به‌عنوان نویسنده «اسکرین‌شات»، از ابتدا می‌دانستم که از این متن چه می‌خواهم و قرار است چه جهان و مفهومی را به مخاطب منتقل کنم. در اجرایی که خودم کارگردانی آن را بر عهده داشتم، تلاش کردم اتفاقات روی صحنه با متن و ایده اصلی آن هماهنگ باشد و همان مفهومی که هنگام نوشتن نمایشنامه در ذهن داشتم، در اجرا نیز حفظ شود.
این نویسنده و کارگردان با تأکید بر اینکه تفاوت دیدگاه‌ها بخشی از ماهیت هنر است، گفت: هرکسی می‌تواند برداشت خودش را از یک نمایشنامه داشته باشد. هنر تا حد زیادی به سلیقه، نگاه و جهان‌بینی افراد وابسته است و همین تفاوت‌ها می‌تواند به شکل‌گیری اجرا‌های گوناگون از یک متن منجر شود.
عباسی افزود: با این حال، مسئله مهم این است که کارگردان چه حرفی برای گفتن دارد و می‌خواهد از طریق نمایش با مخاطب ارتباط برقرار کند. تفاوت در شیوه اجرا به‌خودی‌خود مسئله‌ای نیست؛ مهم آن است که اجرا حرفی داشته باشد و بتواند مخاطب را درگیر کند. هر کارگردان باید بتواند دریافت خود از متن را به شکلی قابل‌فهم و تأثیرگذار به تماشاگر انتقال دهد.
«اسکرین‌شات» برای ارتباط با مخاطب امروز به بازنگری نیاز دارد
وی در ادامه، با اشاره به گذشت زمان از شکل‌گیری و اجرای این نمایش، بر ضرورت بازنگری در مضمون آن متناسب با شرایط روز تأکید کرد و گفت: قطعاً «اسکرین‌شات» با توجه به زمانی که از شکل‌گیری و اجرای آن گذشته است، به تغییر و بازنگری نیاز دارد. این نمایش درباره اجتماع و اتفاقاتی است که در بستر جامعه رخ می‌دهند؛ بنابراین نمی‌توان آن را از زمانه‌ای که در آن اجرا می‌شود، جدا کرد.
این کارگردان افزود: جامعه دائماً در حال تغییر است و اتفاقات تازه‌ای رخ می‌دهد که می‌تواند نگاه ما به موضوعات مختلف را دگرگون کند. به همین دلیل، لازم است در هر دوره، مسائل و اتفاقات اجتماعی همان زمان نیز در نمایش مورد توجه قرار بگیرند.
عباسی ادامه داد: وقتی اثری درباره جامعه حرف می‌زند، نمی‌تواند نسبت به تغییرات پیرامون خود بی‌تفاوت بماند. پس از گذشت چند سال، موضوعات تازه‌ای به وجود می‌آیند که پرداختن به آنها می‌تواند به نمایش کمک کند تا ارتباط نزدیک‌تری با مخاطب امروز برقرار کند. از نظر من، «اسکرین‌شات» ظرفیت چنین بازنگری را دارد؛ چراکه اساس آن بر مسائل اجتماعی استوار است.
حفظ هویت نمایشنامه با تغییر در شیوه اجرا منافاتی ندارد
عباسی درباره میزان پایبندی اجرا‌های مختلف «اسکرین‌شات» به هویت اولیه این اثر نیز توضیح داد: در اجرایی از «اسکرین‌شات» که کارگردانی آن را بر عهده داشته‌ام و همچنان دارم، هویت اولیه نمایش دست‌نخورده باقی مانده است. حفظ هویت اثر برای من اهمیت زیادی دارد و تلاش کرده‌ام جهان و مفهوم اصلی نمایش، همان‌طور که هنگام نوشتن در ذهنم شکل گرفته بود، در اجرا نیز حفظ شود.
وی افزود: البته هر کارگردان می‌تواند برداشت خودش را از متن داشته باشد و این تفاوت‌ها بخشی از ماهیت اجرای تئاتر است. اما وقتی خودم مسئولیت کارگردانی اثر را بر عهده دارم، تلاش می‌کنم اجرا در امتداد همان نگاه اولیه شکل بگیرد.
این نویسنده و کارگردان تصریح کرد: به نظرم میان ایجاد تغییر در شیوه اجرا و فاصله گرفتن از هویت اصلی اثر تفاوت وجود دارد و باید بتوان این دو را از یکدیگر تفکیک کرد.
تماشاگر می‌خندد، اما اگر موقعیت نمایش را واقعی تصور کند، با تلخی آن روبه‌رو می‌شود
عباسی در بخش دیگری از این گفتوگو، با اشاره به لایه‌های پنهان نمایش «اسکرین‌شات» و فاصله میان ظاهر کمدی آن و واقعیت موقعیت‌های نمایشی اظهار کرد: به نظرم اتفاقاتی که در «اسکرین‌شات» روایت می‌شوند، به‌شدت غم‌انگیزند. ممکن است مخاطب به تماشای نمایش بیاید، حدود یک ساعت بخندد و بعد از سالن خارج شود؛ اما اگر کمی بیشتر به آنچه دیده است فکر کند، متوجه می‌شود که پشت این موقعیت‌ها چه واقعیت تلخی وجود دارد.
وی ادامه داد: کافی است مخاطب به یکی از اتفاقات نمایش فکر کند و آن را در دنیای واقعی تصور کند. آن وقت متوجه می‌شود که چنین موقعیتی تا چه اندازه می‌تواند غم‌انگیز و حتی ترسناک باشد.
این کارگردان با بیان اینکه شیوه ارائه یک موقعیت می‌تواند واکنش اولیه مخاطب را تغییر دهد، گفت: گاهی شکل ارائه یک اتفاق باعث می‌شود مخاطب در لحظه به آن بخندد، اما وقتی از فضای اجرا فاصله می‌گیرد و به معنای آن فکر می‌کند، با وجه دیگری از همان اتفاق روبه‌رو می‌شود. به نظرم یکی از نکات مهم «اسکرین‌شات» همین است که می‌توان در مواجهه نخست با آن خندید، اما در لایه‌های عمیق‌تر، با موقعیت‌هایی تلخ و تأمل‌برانگیز مواجه شد.
جنگ و تحولات اجتماعی، نگاه امروز به «اسکرین‌شات» را تغییر داده‌اند
عباسی در ادامه، با اشاره به تأثیر اتفاقات سال‌های اخیر بر نگاه خود به این نمایش اظهار کرد: قطعاً اگر امروز بخواهم دوباره درباره «اسکرین‌شات» حرف بزنم یا آن را از زاویه نگاه امروز بررسی کنم، حرف‌هایم بسیار متفاوت‌تر خواهد بود. در این چند سال، اتفاقات زیادی رخ داده و شرایط اجتماعی تغییر کرده است. همین تغییرات باعث می‌شوند نگاه ما به مسائل گذشته نیز دستخوش تحول شود.
وی افزود: در این مدت، اتفاقات اجتماعی عجیب و متفاوتی را تجربه کرده‌ایم که از جمله آنها می‌توان به جنگ اشاره کرد. چنین اتفاقاتی بر نگاه انسان به زندگی، جامعه و روابط میان آدم‌ها تأثیر می‌گذارند و طبیعتاً نمی‌توان در مواجهه با یک اثر اجتماعی، این تغییرات را نادیده گرفت.
این نویسنده و کارگردان در پایان گفت: اگر امروز دوباره به «اسکرین‌شات» برگردم، با تجربه‌ها و نگاه متفاوتی به آن نزدیک خواهم شد؛ چراکه هم جامعه تغییر کرده و هم ما در مواجهه با اتفاقات پیرامونمان، تجربه‌های تازه‌ای به دست آورده‌ایم.
انتهای پیام/