از تبلت آموزشی تا دوربین نظارتی؛ مدارس در آستانه تغییر قواعد انضباطی

به گزارش خبرنگار گروه جامعه آنا،  مدرسه به‌عنوان مهم‌ترین بستر آموزش و تربیت دانش‌آموزان، همواره با این پرسش روبه‌رو بوده است که چگونه می‌توان میان استفاده از فناوری‌های نوین آموزشی و حفظ نظم و انضباط در محیط یادگیری تعادل برقرار کرد. گسترش ابزار‌های دیجیتال و حضور پررنگ تلفن همراه در زندگی دانش‌آموزان، ضرورت بازنگری در ضوابط استفاده از این تجهیزات در مدارس را بیش از گذشته مطرح کرده است؛ موضوعی که در آیین‌نامه اجرایی جدید مدارس نیز مورد توجه قرار گرفته است.

موسی‌الرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، با اشاره به جایگاه این آیین‌نامه در مدیریت مدارس اظهار کرد: آیین‌نامه اجرایی مدرسه شالوده و منشور مدیریت مدرسه است و هر مدیری که به آن تسلط داشته باشد، می‌تواند مدرسه را بر اساس قوانین و مقررات آموزشی و تربیتی مندرج در این آیین‌نامه اداره کند.

وی با تأکید بر نقش محوری مدرسه در نظام تعلیم و تربیت افزود: مدرسه قلب تپنده نظام تعلیم و تربیت است و هر نوع تحول در آموزش و پرورش از مدرسه آغاز می‌شود. به همین دلیل، شورای عالی آموزش و پرورش در آیین‌نامه اجرایی جدید مدارس بر نقش محوری و حیاتی مدرسه در فرآیند تعلیم و تربیت تأکید کرده و اختیارات گسترده‌تری را برای اداره مدرسه به مدیران و شورای مدرسه واگذار کرده است.

بر این اساس، آیین‌نامه جدید علاوه بر تعیین ضوابط استفاده از ابزار‌های دیجیتال، به مدیران و شورا‌های مدارس اجازه می‌دهد در چارچوب مقررات، درباره برخی مسائل اجرایی و انضباطی متناسب با شرایط مدرسه تصمیم‌گیری کنند؛ رویکردی که نحوه استفاده از فناوری در کلاس درس و چگونگی نظارت بر رفتار دانش‌آموزان را نیز دربرمی‌گیرد.

تبلت آموزشی مجاز است؛ استفاده از تلفن همراه تابع مقررات مدرسه

کفاش در تشریح ضوابط استفاده از تجهیزات الکترونیکی در مدارس گفت: استفاده آموزشی از وسایل و تجهیزات الکترونیکی در کلاس درس، برای تکمیل و تقویت فرآیند آموزش و یادگیری و با تأیید شورای مدرسه، بلامانع است.

به گفته معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، استفاده از رایانه یا تبلت دانش‌آموزی مورد تأیید وزارت آموزش و پرورش در محیط آموزشی، در صورت رعایت این ضوابط، امکان‌پذیر خواهد بود. بنابراین، استفاده از ابزار‌های دیجیتال با هدف تقویت یادگیری، از ممنوعیت مطلق برخوردار نیست و تأیید شورای مدرسه یکی از شروط اصلی آن به شمار می‌رود.

وی در ادامه با اشاره به تعیین تکلیف تلفن همراه دانش‌آموزان اظهار کرد: تصمیم‌گیری درباره آوردن تلفن همراه به محیط مدرسه، به همراه داشتن آن یا قرار دادن دستگاه در محل نگهداری، تعیین زمان و محوطه مجاز استفاده از آن و مشخص کردن تنبیهات مربوط به تخطی از مقررات، بر عهده شورای مدرسه است.

این ضوابط همچنین استفاده از تلفن همراه در کلاس درس را برای فعالیت‌های آموزشی خاص، در صورتی که با برنامه درسی همسو باشد، مجاز می‌داند؛ البته این استفاده باید با نظر معلم مربوط و برای مدت‌زمانی مشخص و محدود انجام شود.

معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با اشاره به ممنوعیت انتشار یا ثبت محتوای تصویری و صوتی بدون مجوز در محیط مدرسه تصریح کرد: استفاده از رسانه‌های اجتماعی، عکسبرداری، فیلمبرداری و ضبط صدا در محیط مدرسه، جز با کسب اجازه از مدیر مدرسه ممنوع است.

کفاش همچنین با تأکید بر نقش الگویی معلمان در فرهنگ‌سازی و ترویج رفتار‌های سالم گفت: استفاده نکردن از تلفن همراه در کلاس درس مورد تأکید است و لازم است معلمان تلفن همراه خود را خاموش کنند یا در حالت سکوت قرار دهند.

دوربین نظارتی در کلاس‌های مسئله‌دار با تأیید شورای مدرسه نصب می‌شود

بخش دیگری از ضوابط آیین‌نامه اجرایی جدید مدارس به پیشگیری از آسیب‌های ناشی از استفاده نامناسب از فناوری و حفظ امنیت محیط آموزشی اختصاص دارد. کفاش در این زمینه بر مسئولیت مدارس برای آموزش خانواده‌ها و توانمندسازی دانش‌آموزان در مواجهه با فضای مجازی تأکید کرد.

وی اظهار کرد: به‌منظور جلوگیری از آسیب‌های تلفن همراه، سایر وسایل اطلاعاتی و ارتباطی و فضای مجازی، مدرسه موظف است زمینه آموزش والدین و توانمندسازی دانش‌آموزان را فراهم کند تا خودکنترلی آنان تقویت شود و بتوانند با آگاهی بیشتری در فضای مجازی حضور پیدا کنند و از تجهیزات ارتباطی به شکل بهینه استفاده کنند.

معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش در ادامه، ضوابط نصب دوربین‌های نظارتی در مدارس را تشریح کرد و گفت: نصب و بهره‌برداری از دوربین در محیط‌های عمومی مانند حیاط، کارگاه، آزمایشگاه و راهروها، با رعایت حریم کارکنان مدرسه و دانش‌آموزان، برای ارتقای امنیت آنان و نگهداری بهینه از فضا و تجهیزات مدرسه بلامانع است.

وی همچنین درباره شرایط نصب دوربین در کلاس‌های درس توضیح داد: در مدارسی که با مشکلات انضباطی و رفتاری مواجه هستند، مدیر مدرسه می‌تواند با تأیید شورای مدرسه، دوربین‌های نظارتی را به‌صورت موقت در کلاس درس نصب کند و پس از رفع مشکل، نسبت به جمع‌آوری آنها اقدام کند.

بر این اساس، نصب دوربین در کلاس درس مطابق توضیحات کفاش، اقدامی موقت و مشروط به وجود مشکلات انضباطی و رفتاری و تأیید شورای مدرسه است؛ موضوعی که آن را از نصب دوربین در فضا‌های عمومی مدرسه متمایز می‌کند. در عین حال، رعایت حریم خصوصی دانش‌آموزان و کارکنان از الزامات مورد تأکید در استفاده از تجهیزات نظارتی است.

آیین‌نامه جدید در انتظار ابلاغ نهایی

مجموع ضوابط اعلام‌شده نشان می‌دهد که آیین‌نامه اجرایی جدید مدارس، استفاده از فناوری‌های دیجیتال را با رویکردی مبتنی بر اهداف آموزشی، حفظ نظم و تعیین مسئولیت مدیران و شورای مدرسه سامان‌دهی می‌کند. بر این اساس، استفاده آموزشی از رایانه و تبلت با تأیید شورای مدرسه امکان‌پذیر است، درحالی‌که استفاده از تلفن همراه، ثبت و انتشار محتوای تصویری و صوتی و نصب دوربین‌های نظارتی تابع شرایط و محدودیت‌های مشخصی خواهد بود.

با این حال، اجرای مؤثر این مقررات به نحوه تصمیم‌گیری مدارس، آگاهی دانش‌آموزان و خانواده‌ها از ضوابط و رعایت حقوق دانش‌آموزان و کارکنان وابسته است. به‌ویژه در موضوعاتی مانند استفاده از تلفن همراه و نصب دوربین در کلاس درس، اجرای مقررات باید با توجه به اهداف آموزشی، ضرورت‌های انضباطی و حفظ حریم خصوصی همراه باشد.

کفاش با اشاره به روند تدوین آیین‌نامه اجرایی جدید مدارس خاطرنشان کرد: این آیین‌نامه پس از دو سال کار کارشناسی و فنی در یک کارگروه تخصصی با حضور نمایندگان حوزه‌های مختلف آموزش و پرورش تدوین شده و پس از بررسی و تأیید اعضای شورای عالی آموزش و پرورش، اکنون مراحل بررسی نهایی و ابلاغ را طی می‌کند.

بنابراین، ضوابط تشریح‌شده در این گزارش در چارچوب آیین‌نامه‌ای مطرح شده‌اند که به گفته معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، هنوز مراحل نهایی ابلاغ را طی می‌کند و اجرای مقررات آن باید بر اساس متن نهایی و ابلاغ رسمی آیین‌نامه دنبال شود.