هوش مصنوعی مسیر پژوهش و خدمات پزشکی را متحول می‌کند
به گزارش خبرنگار آنا، شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت روز یکشنبه سوم آبان ۱۴۰۵ در نشست خبری رونمایی از تمبر یادبود هوش مصنوعی در سلامت که در مرکز آموزش پزشکی سینا برگزار شد، با اشاره به گسترش سریع هوش مصنوعی در جهان، بر ضرورت آشنایی اعضای هیئت علمی و پژوهشگران علوم پزشکی با این فناوری و چارچوب‌های اخلاقی و قانونی استفاده از آن تأکید کرد.
وی با بیان اینکه هوش مصنوعی به‌سرعت در حوزه‌های مختلف علمی و حرفه‌ای در حال گسترش است، اظهار کرد: استفاده از این فناوری در پژوهش و خدمات پزشکی به یکی از موضوعات مهم تبدیل شده و دانشگاه‌ها و اعضای هیئت علمی باید خود را با تحولات جدید هماهنگ کنند.
آخوندزاده با اشاره به تجربه کشور‌های مختلف در زمینه سرمایه‌گذاری بر هوش مصنوعی گفت: در برخی کشور‌های منطقه نیز برنامه‌های گسترده‌ای برای توسعه این فناوری در حال اجراست. وی در این زمینه به برنامه‌ای در عربستان سعودی اشاره کرد که به گفته او با هدایت یکی از شاهزادگان و بودجه سالانه یک‌ونیم میلیارد دلاری دنبال می‌شود.
ضرورت به‌روزرسانی دانش اعضای هیئت علمی
این استاد دانشگاه با اشاره به تغییرات فناوری در سال‌های گذشته، ضرورت به‌روزرسانی مهارت‌های استادان را یادآور شد و گفت: در دوران تحصیل دوره دکتری، استفاده از رایانه‌های نسل قدیمی مانند ۲۸۶ به‌تدریج جایگزین ماشین‌تحریر شد. همان‌طور که در آن زمان آشنایی با فناوری‌های جدید ضرورت پیدا کرد، امروز نیز استادان باید دانش و مهارت خود را در زمینه هوش مصنوعی ارتقا دهند.
وی افزود: اگر اعضای هیئت علمی با این تحولات همراه نشوند، ممکن است دانشجویان در استفاده از ابزار‌های جدید از آنها پیشی بگیرند. بنابراین، آشنایی با هوش مصنوعی و یادگیری شیوه صحیح استفاده از آن باید در برنامه کاری دانشگاهیان قرار گیرد.
کاربرد هوش مصنوعی در پژوهش‌های علوم پزشکی
آخوندزاده با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در پژوهش گفت: این فناوری می‌تواند در مراحل مختلف تحقیق، از شکل‌گیری ایده و مرور منابع علمی تا طراحی مطالعه، ویرایش مقاله و آماده‌سازی طرح‌های پژوهشی مورد استفاده قرار گیرد.
وی در عین حال تأکید کرد که استفاده از هوش مصنوعی به معنای واگذاری کامل مسئولیت پژوهش به این ابزار نیست و پژوهشگر باید بر فرایند کار نظارت داشته باشد و صحت اطلاعات و نتایج ارائه‌شده را بررسی کند.
به گفته معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، شفافیت در استفاده از هوش مصنوعی نیز اهمیت دارد و پژوهشگران باید مشخص کنند که در کدام بخش از تحقیق یا نگارش مقاله از این فناوری کمک گرفته‌اند. مسئولیت علمی محتوای نهایی همچنان بر عهده پژوهشگر است و استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی نباید جایگزین ارزیابی و قضاوت انسانی شود.
از طراحی دارو تا تصویربرداری پزشکی
آخوندزاده با اشاره به کاربرد‌های هوش مصنوعی در خدمات پزشکی اظهار کرد: این فناوری ظرفیت استفاده در حوزه‌هایی مانند طراحی دارو، تصویربرداری پزشکی، آسیب‌شناسی و پوست را دارد و می‌تواند در تحلیل داده‌ها و کمک به بررسی‌های تخصصی مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: هوش مصنوعی همچنین می‌تواند در مدل‌سازی روند انتشار بیماری‌ها و تحلیل داده‌های سلامت عمومی نقش داشته باشد. بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت نیز از دیگر زمینه‌هایی است که ابزار‌های هوشمند می‌توانند در تحلیل اطلاعات و شناخت بهتر مسائل بهداشتی به پژوهشگران کمک کنند.
خطا و سوگیری؛ دو چالش مهم هوش مصنوعی
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت استفاده آگاهانه از هوش مصنوعی گفت: این فناوری ممکن است اطلاعات نادرست تولید کند یا تحت تأثیر سوگیری‌های موجود در داده‌ها و مدل‌ها قرار گیرد؛ بنابراین، خروجی آن نباید بدون بررسی و ارزیابی مورد استفاده قرار گیرد.
وی تصریح کرد: پژوهشگران و اعضای هیئت علمی باید نتایج تولیدشده با هوش مصنوعی را با نگاه انتقادی بررسی کنند و از صحت و اعتبار اطلاعات اطمینان یابند. به‌ویژه در حوزه سلامت که تصمیم‌ها می‌توانند بر تشخیص، درمان و سلامت بیماران تأثیر بگذارند، نظارت انسانی اهمیت ویژه‌ای دارد.
ضرورت حفاظت از اطلاعات بیماران
آخوندزاده با اشاره به اهمیت محرمانگی اطلاعات در نظام سلامت خاطرنشان کرد: اطلاعات بیماران باید با دقت و مطابق ضوابط مربوط به حفاظت از داده‌ها مدیریت شود. ورود اطلاعات محرمانه بیماران به ابزار‌های هوش مصنوعی بدون رعایت الزامات و مقررات لازم می‌تواند مخاطره‌آمیز باشد.
وی تأکید کرد که استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش و خدمات پزشکی باید در کنار توجه به ظرفیت‌های این فناوری، با رعایت اصول اخلاقی و حفظ حریم خصوصی بیماران انجام شود.
هوش مصنوعی در فرایند تولید و ارزیابی مقاله
این استاد دانشگاه با اشاره به تغییراتی که هوش مصنوعی در فرایند انتشار مقالات علمی ایجاد کرده است، گفت: امروز از هوش مصنوعی برای نگارش مقاله استفاده می‌شود و در مقابل، ابزار‌های هوشمند دیگری نیز برای بررسی و داوری مقالات به کار گرفته می‌شوند. حتی این احتمال مطرح است که در برخی مراحل، تصمیم‌گیری‌های تحریریه نیز با کمک این فناوری انجام شود.
وی افزود: از سوی دیگر، خوانندگان مقالات علمی نیز می‌توانند از هوش مصنوعی برای خلاصه‌سازی و دریافت سریع‌تر محتوای مقالات کمک بگیرند. این تحولات نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به بخشی از فرایند تولید، ارزیابی و استفاده از دانش تبدیل شده و جامعه دانشگاهی باید با فرصت‌ها و محدودیت‌های آن آشنا باشد.
آخوندزاده در پایان با اشاره به ظرفیت مرکز آموزشی و درمانی سینا ابراز امیدواری کرد که این مرکز باسابقه در استفاده از هوش مصنوعی در خدمات بالینی نیز پیشگام باشد. وی با اشاره به سابقه حضور خود در این مرکز در دوران کارورزی بالینی و تحصیل در محدوده خیابان سپه، بر اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت مراکز درمانی برای توسعه کاربرد‌های فناوری‌های نوین در سلامت تأکید کرد.
انتهای پیام/