میانجی‌ها ابتکاری برای حل بحران ندارند/ اهرم‌های دردناک ایران برای آمریکا
«ماشاءالله شاکری» سفیر اسبق ایران در اسلام‌آباد و کارشناس مسائل بین‌الملل در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، در پاسخ به سوالی درباره افزایش تلاش‌های دیپلماتیک و همزمانی آن با تشدید تنش‌های لفظی میان ایران و آمریکا، اظهار کرد: با وجود تفاوت ماهوی این دو موضوع، هر دو در یک راستا و با هدفی مشترک شکل گرفته‌اند و نمی‌توان آنها را جدا از یکدیگر ارزیابی کرد.
وی افزود: آمریکایی‌ها در شرایط بسیار دشواری قرار دارند و تا به امروز، تمام اقدامات و تمهیدات نظامی آنها برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران، ناکام مانده است. آخرین روشی هم که در پیش گرفته‌اند، ایجاد فضای تبلیغاتی منفی و دامن‌زدن به هراس و نگرانی در ایران و منطقه است.
شاکری ادامه داد: در این میان، نوعی هم‌راستایی در اقدامات کشور‌های منطقه نیز مشاهده می‌شود؛ کشور‌هایی که عمدتاً از سوی خود آمریکایی‌ها انتخاب شده‌اند تا در ایجاد فضای موردنظر آنها نقش‌آفرینی و پیام‌هایی را به ایران منتقل کنند.
وی افزود: از نگاه دقیق ناظران ایرانی، رفت‌وآمد این میانجی‌ها و پیام‌هایی که منتقل می‌کنند، قابل فهم است و برخی از این پیام‌ها اساساً قابل اعتنا نیستند. در دیدارها و تماس‌های تلفنی اخیر هم مواضع ایران به طور دقیق و شفاف به میانجی‌ها منتقل شده است و آنها نیز، مأیوس یا سرخورده از ایران بازگشته‌اند.
دیپلمات پیشین کشورمان در تکمیل این مبحث گفت: طرف مقابل با بهره‌گیری از ظرفیت گسترده‌ای که در فضای مجازی در اختیار دارد، پس از رفت‌وآمد میانجی‌ها نیز به مانور‌های رسانه‌ای ادامه می‌دهد تا با ایجاد هراس و نگرانی، بر محاسبات محافل ایرانی تأثیر بگذارد؛ تلاشی که تاکنون به نتیجه نرسیده است.
میانجی‌ها ابتکاری برای حل بحران ندارند
شاکری درباره نقش میانجی‌ها در کاهش تنش میان ایران و آمریکا بیان کرد: آنها در واقع پیام‌هایی حاوی تهدید و انذار را در چارچوب ادبیاتی دوستانه منتقل می‌کنند؛ پیام‌هایی با این مضمون که فرصت‌ها در حال از دست رفتن است یا تحولات به سمت تنش‌آفرینی پیش می‌رود.
وی افزود: جمهوری اسلامی ایران در طول ۴۷ سال گذشته تجربه‌های بسیاری اندوخته است و می‌تواند این پیام‌ها را در سطوح مختلف به‌خوبی ارزیابی و تفسیر کند.
شاکری تصریح کرد: میانجی‌ها در عمل نقش مؤثری در نزدیک‌کردن طرفین و به نتیجه رساندن مذاکرات ایفا نمی‌کنند، بی‌طرف نیستند و ابتکار عمل چندانی ندارند.
وابستگی اقتصادی پاکستان، دامنه مانور اسلام‌آباد را محدود کرده است
شاکری درباره ظرفیت پاکستان برای میانجیگری میان تهران-واشنگتن و تسلیم اسلام‌آباد در برابر تحریم‌های ضدایرانی آمریکا عنوان داشت: با توجه به ساختار اقتصادی و نظامی پاکستان، نمی‌توان انتظار بیشتری از این کشور داشت.
وی توضیح داد: پاکستان کشوری بدهکار است که به کمک‌های بین‌المللی، منابع مالی کشور‌های وام‌دهنده و سازمان‌های پولی جهانی وابستگی دارد و مرکزیت این نهاد‌ها نیز عمدتاً در آمریکاست. اسلام‌آباد برای تداوم حیات اقتصادی خود به آمریکا و همچنین کشور‌های ثروتمند حوزه خلیج فارس وابستگی زیادی دارد و به شیوه‌های مختلف می‌کوشد روابط خود را با این کشورها حفظ کند.
دیپلمات پیشین کشورمان ادامه داد: در نهایت، پاکستان برای ادامه حیات خود از ظرفیت‌ها و جایگاه کشورش هزینه می‌کند و به‌تدریج از ارزش و توانمندی‌های آن کاسته می‌شود.
بستن مرز ایران، فشار اقتصادی بر مردم پاکستان را تشدید می‌کند
شاکری درباره تحولات اخیر در مرز‌های ایران و پاکستان گفت: در تحولات اخیر مرزی، نوعی همزمانی میان مطالبات آمریکا از کشور‌های پیرامون ایران و همچنین بحران‌ها و ناامنی‌های داخلی پاکستان وجود دارد. تعبیر ساده این است که پاکستانی‌ها از شرایط ناشی از ناامنی‌های داخلی خود استفاده کردند و برای مدتی مرز‌ها را بستند حال آنکه پشت صحنه، فشارهای ضدایرانی آمریکا هم در اتخاد چنین تصمیمی تأثیرگذار بوده است.
وی با تأکید بر اینکه بستن مرز‌ها نتیجه‌ای جز افزایش نارضایتی در داخل پاکستان ندارد، ادامه داد: معیشت بسیاری از مردم، به‌ویژه در بلوچستان پاکستان، و همچنین بازرگانان بلوچ، به مبادلات تجاری با جمهوری اسلامی ایران وابسته است. این افراد برای تجارت به مرز ایران متکی هستند؛ بسیاری از کالا‌های موردنیاز خود را از ایران وارد می‌کنند یا محصولاتشان را به ایران صادر می‌کنند.
شاکری در ادامه به وضعیت واردات انرژی پاکستان اشاره کرد و گفت: مهم‌تر از همه اینکه در شرایط کنونی، خلیج فارس بسته است و پاکستان نمی‌تواند از قطر ال‌ان‌جی وارد کند. همچنین برای تامین گاز مایع ال‌پی‌جی موردنیاز خود وابسته به ایران است. پاکستان سالانه حدود ۲.۵ میلیون تن ال‌پی‌جی نیاز دارد که حدود ۳۰ درصد یا کمتر از آن در داخل تولید می‌شود و باقی آن باید از خارج تأمین شود.
وی افزود: مرز زمینی با ایران یکی از آسان‌ترین و در دسترس‌ترین مسیر‌های تأمین نیاز‌های پاکستان است. بستن این مرز، هزینه تأمین کالا و انرژی را افزایش می‌دهد. قیمت هر تن ال‌پی‌جی در پاکستان اکنون به بیش از یک هزار و ۵۰۰ دلار رسیده است؛ در حالی که پیش از این، پاکستانی‌ها این محصول را با قیمت حدود ۶۰۰ دلار در مرز خریداری می‌کردند.
سفیر اسبق ایران در اسلام‌آباد اضافه کرد: به همین ترتیب، قیمت فرآورده‌های غذایی نیز افزایش یافته است. مسئله این است که پاکستان تا چه زمانی می‌تواند مرز را بسته نگه دارد. اگر اسلام‌آباد بخواهد در چارچوب خواسته‌های آمریکا، صرفاً از سیاست‌های واشنگتن تبعیت کند، نتیجه‌ای جز افزایش فشار معیشتی بر مردم پاکستان به دست نخواهد آورد.
مسکو برای ایفای نقش میانجی باید پایداری تعهدات آمریکا را تضمین کند
شاکری در پاسخ به سوالی درباره دلایل انتخاب اسلام‌آباد به عنوان میانجی در حل مناقشه ایران و آمریکا تصریح کرد: در مورد پاکستان، ایران با ایفای نقش میانجی از سوی این کشور موافقت کرده است؛ اما ابتکار انتخاب پاکستان به‌عنوان میانجی از سوی ایران نبوده است. تبادل اخبار و اطلاعات می‌تواند در محیط‌های دیگری نیز صورت بگیرد. بنابراین، انتخاب پاکستان بیشتر ناشی از تمایل طرف آمریکایی بوده است.
وی درباره ظرفیت چین و روسیه برای ایفای نقش میانجی در کاهش تنش تاکید کرد: میانجی باید آمادگی لازم بر ای ایفای این نقش را داشته باشد. ظاهراً دولت پکن تمایلی ندارند خود را وارد معادله‌ای کند که تضمینی برای تداوم نتیجه آن وجود ندارد. اما شرایط روسیه متفاوت است. روس‌ها در انتخابات آتی آمریکا منافعی دارند که با بخشی از منافع ایران در تعارض است؛ با این حال، در حوزه‌های دیگری نیز میان ایران و روسیه اشتراک منافع وجود دارد. بنابراین، باید میان منافع دو کشور موازنه‌ای برقرار شود تا روسیه بتواند این نقش را ایفا کند.
دیپلمات پیشین کشورمان با اشاره به سفر اخیر سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه به ایران و سفر هفته جاری مسعود پزشکیان به مسکو توضیح داد: به نظر می‌رسد مسکو تا حدودی تمایل بیشتری برای ورود به مسئله میانجیگری پیدا کرده است، اما روسیه باید به سطحی از اطمینان برسد که بتواند پایداری تعهدات آمریکا به تهران را تضمین کند؛ در غیر این صورت، تهران وارد مذاکره نخواهد شد.
هیاهوی ترامپ دیگر مانند گذشته خریدار ندارد
شاکری درباره اهداف احتمالی دونالد ترامپ در صورت شکست دیپلماسی و آغاز دور تازه جنگ بیان کرد: امروز بسیاری دریافته‌اند که ادعا‌های ترامپ از اعتبار لازم برخوردار نیست و به همین دلیل، اظهارات او را نمی‌توان مانند گذشته جدی گرفت.
سفیر اسبق ایران در پاکستان ادامه داد: حتی اگر ترامپ وارد باتلاق جنگ دیگری شود، اهرم‌هایی که در اختیار ایران قرار دارد، در مقایسه با گذشته بسیار قوی‌تر، هراس‌انگیزتر و آسیب‌زننده‌تر است. حتی رسانه‌های منطقه نیز بیش از گذشته به بازخورد‌ها و پاسخ‌های ایران به هیاهو‌های آمریکا توجه دارند. در واقع، از نظر رسانه‌های منطقه، اظهارات ایران از قابلیت اجرایی و عملیاتی بیشتری برخوردار است.
تنگه هرمز، باب‌المندب و کابل‌های زیردریایی در محاسبات ایران اهمیت دارند
شاکری در تشریح اهرم‌هایی که ایران در اختیار دارد، خاطرنشان کرد: آمریکایی‌ها همچنان در منطقه منافعی دارند. تنگه هرمز و باب‌المندب را در نظر بگیرید؛ وضعیت در این گذرگاه‌ها می‌تواند در جنوب شرق آسیا، اروپا و بسیاری از مناطق دیگر بحران ایجاد کند.
وی افزود: حمله به کابل‌های اینترنتی مستقر در بستر دریا نیز امکان‌پذیر است؛ اما اینکه جمهوری اسلامی ایران در چه مقطعی از این امکان استفاده کند، به نوع رفتار و میزان وحشیگری دشمن بستگی دارد.
انتهای پیام/