اپی‌ژنتیک (Epigenetics) چیست؟
بدن انسان از سلول‌های مختلفی تشکیل شده است که تقریباً همگی DNA یکسانی دارند، اما وظایف متفاوتی انجام می‌دهند. برای مثال، سلول عصبی با سلول خونی تفاوت زیادی دارد؛ زیرا هرکدام از بخش‌های متفاوتی از اطلاعات ژنتیکی استفاده می‌کنند. اپی‌ژنتیک به بررسی سازوکار‌هایی می‌پردازد که این تفاوت در فعالیت ژن‌ها را تنظیم می‌کنند، بدون آنکه توالی DNA تغییر کند.
برای درک بهتر این موضوع، DNA را مانند یک کتاب راهنما در نظر بگیرید که دستورالعمل‌های لازم برای فعالیت سلول‌ها را در خود دارد. سلول برای انجام وظایفش به تمام دستورالعمل‌های این کتاب نیاز ندارد و باید بداند کدام بخش‌ها را بخواند و از کدام بخش‌ها استفاده نکند. سازوکار‌های اپی‌ژنتیکی مانند علامت‌هایی روی این کتاب عمل می‌کنند و به سلول کمک می‌کنند فعالیت ژن‌های مشخصی را افزایش دهد یا کاهش دهد. این سازوکار‌ها می‌توانند تحت تأثیر فرایند‌های طبیعی بدن و عوامل محیطی قرار بگیرند.
عواملی مانند تغذیه، فعالیت بدنی، استرس و افزایش سن ممکن است با تغییرات اپی‌ژنتیکی ارتباط داشته باشند. دانشمندان در حال بررسی این موضوع هستند که این تغییرات چگونه بر سلامت انسان و احتمال ابتلا به بیماری‌هایی مانند سرطان، دیابت و برخی اختلالات مغزی تأثیر می‌گذارند.
برای مثال، تغییر در فعالیت بعضی ژن‌ها ممکن است در روند شکل‌گیری بیماری نقش داشته باشد. البته هر تغییر اپی‌ژنتیکی الزاماً مضر نیست و وجود ارتباط میان یک عامل محیطی و تغییرات اپی‌ژنتیکی نیز به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که آن عامل موجب بیماری شده است. به زبان ساده، اپی‌ژنتیک به ما کمک می‌کند بفهمیم چگونه شرایط زندگی و فرایند‌های درونی بدن می‌توانند بر نحوه استفاده سلول‌ها از اطلاعات ژنتیکی تأثیر بگذارند، بدون آنکه لزوماً خود DNA تغییر کند.
انتهای پیام/