جزیره‌های اطلاعاتی مانع از استقرار حکمرانی داده‌محور می‌شوند

به گزارش خبرگزاری آنا، شاهپری با اشاره به تعدد سامانه‌ها، فایل‌های اکسل و مخازن اطلاعاتی در دستگاه‌های اجرایی گفت: وجود داده به‌تنهایی به نتیجه مطلوب منجر نمی‌شود و ابتدا باید جزیره‌ها و سیلو‌های اطلاعاتی تعیین تکلیف شوند و حرکت به سمت یکپارچه‌سازی اطلاعات در دستور کار قرار گیرد.

او با تأکید بر ضرورت استفاده از داده‌های مرجع بیان کرد: دستگاه‌ها برای دریافت اطلاعاتی مانند نشانی و کد پستی باید به مراجع معتبر مراجعه کنند و خدمات موردنیاز را از مسیر‌های رسمی و سرویس‌های دولت دریافت کنند. تولید شناسه‌های جداگانه یا اتکا به اطلاعات ناسازگار، مشکلات موجود را برطرف نمی‌کند.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و امور دانش‌بنیان بنیاد مستضعفان با اشاره به تجربه ایجاد داشبورد‌های مدیریتی افزود: داشبورد باید مقصد فرایند مدیریت داده باشد، نه نقطه آغاز آن. اگر اطلاعات موردنیاز از دستگاه‌های مختلف، از جمله وزارت نیرو و بانک مرکزی، ناقص یا ناسازگار باشد، داشبورد مدیریتی نیز نمی‌تواند خروجی قابل اتکایی ارائه دهد.

شاهپری با اشاره به گسترش کاربرد هوش مصنوعی هشدار داد: استفاده از هوش مصنوعی بر پایه داده‌های آشفته، صرفاً آشفتگی را سریع‌تر تولید می‌کند. به گفته او، تحول دیجیتال را نباید پروژه‌ای صرفاً فناورانه دانست؛ این تحول به معنای بازآفرینی شیوه اداره امور و استفاده مؤثر از داده‌ها در تصمیم‌گیری است.

نشانی و کد پستی؛ پایه تصمیم‌گیری دقیق‌تر

شاهپری با اشاره به اهمیت داده‌های مکانی گفت: اتصال اطلاعات افراد، کسب‌وکار‌ها و جمعیت به نشانی‌های دقیق می‌تواند شناخت بهتری از وضعیت مناطق و نیاز‌های آنها ایجاد کند. او تجربه‌های اجرایی در حوزه‌های مختلف را نمونه‌ای از ظرفیت داده‌های مکانی برای بهبود تصمیم‌گیری دانست.

او برای توضیح این موضوع به نمونه‌ای در زنجیره تولید و توزیع برنج اشاره کرد و گفت: ثبت اطلاعات از مرحله کشت تا خرید محصول در سیلو‌ها می‌تواند مشخص کند محصول در کدام منطقه و با چه میزان تولید به دست آمده و چه کسانی آن را خریداری کرده‌اند. چنین اطلاعاتی امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر درباره واردات و صادرات را فراهم می‌کند.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و امور دانش‌بنیان بنیاد مستضعفان همچنین با اشاره به تجربه شرکت تویوتا در ثبت اطلاعات مربوط به ترمز خودرو‌ها بیان کرد: داده‌های ثبت‌شده از قطعات و رخداد‌ها می‌تواند برای شناسایی مسیر‌ها و مناطق حادثه‌خیز به کار گرفته شود. این نمونه نشان می‌دهد داده‌های عملیاتی، در صورت ثبت و تحلیل درست، به ابزاری برای حل مسائل واقعی تبدیل می‌شوند.

شاهپری با اشاره به تکالیف برنامه هفتم توسعه در زمینه سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی افزود: اجرای تکالیف مربوط به سامانه‌ها می‌تواند به شکل‌گیری بستر‌های لازم برای مدیریت داده کمک کند؛ البته تحقق این هدف به اتصال اطلاعات، استفاده از داده‌های مرجع و اطمینان از کیفیت آنها وابسته است.

شناسایی خانواده‌های مشمول حمایت با تطبیق برخط اطلاعات

شاهپری در تشریح یکی از تجربه‌های عملی بنیاد مستضعفان در حوزه محرومیت‌زدایی گفت: امسال برنامه توزیع حدود ۵۰۰ هزار جفت کفش میان دانش‌آموزان دهک‌های اول و دوم و خانواده‌های آنها در مناطق محروم مطرح شد. اجرای این برنامه به شیوه دستی می‌توانست شناسایی افراد واجد شرایط، تطبیق اطلاعات و رساندن کمک به خانواده‌های هدف را دشوار کند و احتمال بروز خطا یا نارضایتی را افزایش دهد.

او توضیح داد که در آغاز این فرایند، اطلاعات حدود ۲۳ میلیون رکورد مربوط به افراد ۶ تا ۲۰ سال در مناطق هدف بررسی شد. به گفته شاهپری، ابتدا اطلاعات سنی افراد از طریق استعلام برخط از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی شد تا افراد مشمول دهک‌های اول و دوم شناسایی شوند؛ سپس اطلاعات آموزش‌وپرورش برای اطمینان از دانش‌آموز بودن افراد مورد استفاده قرار گرفت.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و امور دانش‌بنیان بنیاد مستضعفان افزود: در مرحله بعد، اطلاعات سازمان ثبت احوال برای شناسایی سرپرست خانوار و اعضای خانواده به کار گرفته شد تا کفش موردنیاز دانش‌آموز و خانواده او به‌درستی مشخص شود. این تطبیق مرحله‌ای کمک کرد اطلاعات افراد واجد شرایط بر پایه داده‌های دستگاه‌های مسئول بررسی شود.

شاهپری با اشاره به تکمیل فرایند شناسایی بیان کرد: برای ارتباط با خانواده‌ها، پیامکی برای سرپرست خانوار ارسال می‌شد و از او خواسته می‌شد به یک نشانی اینترنتی مراجعه کند. اطلاعات مربوط به اندازه پا و شماره کفش نیز از طریق راهنمای ارائه‌شده و تماس‌های بعدی تکمیل می‌شد تا امکان آماده‌سازی بسته متناسب با اعضای خانواده فراهم شود.

همکاری با شرکت پست برای رساندن کمک به مقصد

شاهپری با اشاره به نقش کد پستی در تکمیل فرایند توزیع گفت: پس از شناسایی خانواده‌ها و تعیین اقلام موردنیاز، اطلاعات نشانی برای ارسال بسته‌ها استفاده شد. همکاری با شرکت ملی پست جمهوری اسلامی ایران، امکان هدایت بسته‌ها به مناطق محروم و رساندن آنها به نشانی خانواده‌های مشمول را فراهم کرد.

او با بیان اینکه تا زمان ارائه این گزارش، ۱۰۱ هزار جفت کفش توزیع شده بود، گفت: استفاده از داده‌های دستگاه‌های مختلف و اطلاعات نشانی، فرایند شناسایی و ارسال را دقیق‌تر کرد. به گفته او، اجرای دستی این طرح، بدون استفاده از شناسه‌های معتبر و کد پستی، می‌توانست احتمال خطا را افزایش دهد و حتی در رساندن بخشی از کمک‌ها به مقصد اختلال ایجاد کند.

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و امور دانش‌بنیان بنیاد مستضعفان با اشاره به اهمیت نظارت پس از توزیع افزود: بنیاد پس از ارسال بسته‌ها نیز با خانواده‌ها تماس می‌گرفت تا از دریافت اقلام و میزان رضایت آنها اطمینان حاصل کند. او با بیان نمونه‌ای از مغایرت در یکی از بسته‌های ارسالی به خوزستان توضیح داد که پیگیری تلفنی و همکاری با مسئولان پست استان به بررسی موضوع و روشن شدن نحوه توزیع کمک کرد.

شاهپری این تجربه را نمونه‌ای از کاربرد عملی داده در محرومیت‌زدایی دانست و گفت: کنار هم قرار گرفتن اطلاعات معتبر، شناسایی دقیق خانواده‌ها، نشانی استاندارد و شبکه توزیع پستی می‌تواند احتمال خطا را کاهش دهد و اطمینان از رسیدن حمایت‌ها به افراد واجد شرایط را افزایش دهد.

گسترش خدمات داده‌محور از توزیع کالا تا تحویل دارو

شاهپری با اشاره به امکان گسترش این الگو به حوزه‌های دیگر گفت: یکی از زمینه‌های قابل بررسی، تسهیل دسترسی بیماران مبتلا به بیماری‌های صعب‌العلاج به دارو‌های موردنیاز است. او توضیح داد که بیماران گاهی برای طی کردن مراحل تأیید نسخه و دریافت دارو ناچارند میان داروخانه و بیمه رفت‌وآمد کنند و این فرایند می‌تواند دشواری‌های مضاعفی برای بیمار و خانواده او ایجاد کند.

او در خاتمه گفت: با طراحی یک سازوکار هماهنگ و بهره‌گیری از ظرفیت شرکت ملی پست یا سایر مجموعه‌های مسئول، می‌توان امکان تحویل دارو در منزل را بررسی کرد تا بیماران برای دریافت دارو با رفت‌وآمد‌های مکرر مواجه نشوند.