«نازا» جنجالی شد/ پاسخ سازندگان به ارتش اسرائیل: اعتبارسنجی شهادت‌ها بر اساس اسناد و بیش از ۱۰۰ منبع انجام شد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، ارتش اسرائیل در نخستین واکنش تفصیلی خود به مستند «نازا» اعلام کرده است که این فیلم تصویری «تحریف‌شده، گمراه‌کننده و غیرصادقانه» از فرایند برنامه‌ریزی اهداف و حملات این ارتش ارائه می‌دهد.

مستند «نازا» به کارگردانی یووال آبراهام و راشل زور، ماه گذشته در جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد و پس از آن در جشنواره‌های سن‌سباستین و نیویورک نیز اکران شد. قرار است این فیلم از هفته آینده در سینماهای آمریکا روی پرده برود و در اواخر نوامبر نیز به شکل رایگان در وبگاه روزنامه «گاردین» در دسترس قرار گیرد. «گاردین» از تهیه‌کنندگان این مستند است.

این فیلم که عنوان آن از عبارت عبری مرتبط با «خسارت جانبی» گرفته شده است، شامل روایت‌های ۲۴ نیروی نظامی و اطلاعاتی سابق اسرائیل است که همگی به شکل ناشناس مقابل دوربین ظاهر شده‌اند. محور اصلی مستند، بررسی سازوکارهای شناسایی اهداف و حملات ارتش اسرائیل در غزه و نقش سامانه‌های داده‌محور و هوش مصنوعی در این روند است.

ادعای ارتش اسرائیل درباره «نازا»

ارتش اسرائیل در بیانیه خود اعلام کرده است که سازندگان فیلم پیش از انتشار مستند، ادعاهای مطرح‌شده را برای بررسی و پاسخ در اختیار این نهاد قرار نداده‌اند و حتی نسخه‌ای از فیلم را نیز پس از نمایش، با وجود درخواست ارتش، ارائه نکرده‌اند. ارتش گفته است برای ارزیابی محتوای فیلم به روایت فردی که در یک نمایش عمومی حضور داشته و همچنین اطلاعات عمومی و اظهارات منتشرشده از سوی سازندگان اتکا کرده است.

یکی از مهم‌ترین موارد مورد اختلاف، ادعای مطرح‌شده در فیلم درباره تأیید حمله‌ای با احتمال کشته شدن ۵۰۰ غیرنظامی است. ارتش اسرائیل این ادعا را به‌طور کامل رد کرده و گفته است تاکنون هیچ حمله‌ای در غزه را با چنین سطحی از تلفات غیرنظامیِ مورد انتظار برنامه‌ریزی، تأیید یا اجرا نکرده است.

ارتش اسرائیل همچنین ادعای استفاده از هوش مصنوعی برای انتخاب مستقل اهداف را رد کرده است. طبق توضیح رسمی این نهاد، شناسایی افراد یا اشیاء به عنوان هدف توسط تحلیلگران انسانی انجام می‌شود و ابزارهای پردازش داده صرفاً برای کمک به بررسی و تطبیق اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گیرند. ارتش تأکید کرده است که تصمیم نهایی درباره حمله توسط نیروهای مجاز انسانی اتخاذ می‌شود.

پاسخ سازندگان مستند

در مقابل، سخنگوی «گاردین» به نمایندگی از سازندگان «نازا» این ادعای ارتش اسرائیل را که ۲۴ مصاحبه‌شونده صرفاً نیروهای رده‌پایین و مربوط به مراحل ابتدایی فرایند هدف‌گیری بوده‌اند، رد کرده است.

بر اساس پاسخ سازندگان، این افراد شامل افسران و سربازانی بوده‌اند که در مراحل مختلف عملیات هدف‌گیری در غزه، از جمله حوزه‌های اطلاعاتی، عملیات و فرایند نهایی مجوز حمله، مشارکت داشته‌اند.

سازندگان همچنین اعلام کرده‌اند که اعتبارسنجی شهادت‌ها تنها به مصاحبه‌های فیلم محدود نبوده و شامل اسناد محرمانه افشاشده، بررسی جزئیات حملات مشخص و تطبیق اطلاعات با منابع محرمانه دیگری بوده است که در فیلم مقابل دوربین حاضر نشده‌اند.

به گفته «گاردین»، این روزنامه و شرکای آن طی سه سال گذشته با بیش از ۱۰۰ منبع آشنا با سامانه‌های مورد استفاده ارتش اسرائیل در جنگ غزه گفت‌وگو کرده‌اند؛ در میان این منابع، به گفته سازندگان، فرماندهان ارشد نیز حضور داشته‌اند.

سازندگان «نازا» همچنین به گزارش‌های منتشرشده از سوی رسانه‌هایی مانند «نیویورک‌تایمز»، «واشنگتن‌پست» و «آسوشیتدپرس» استناد کرده‌اند و مدعی شده‌اند که این گزارش‌ها نیز درباره استفاده ارتش اسرائیل از سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و تغییر یا کاهش برخی سازوکارهای حفاظت از غیرنظامیان مطالبی منتشر کرده‌اند. این بخش، ادعای سازندگان فیلم و روزنامه گاردین است و در مقابل، ارتش اسرائیل نقش هوش مصنوعی در انتخاب مستقل اهداف و روایت فیلم درباره سازوکار هدف‌گیری را رد کرده است.

مستند «نازا» در ونیز به عنوان تنها مستند حاضر در رقابت اصلی این جشنواره به نمایش درآمد و بنا بر گزارش «ورایتی»، با استقبال طولانی تماشاگران مواجه شد.