عظیمی‌راد: مشوق‌های ارتباط دانشگاه با صنعت در طرح جدید مجلس تقویت می‌شود

به گزارش خبرنگار آنا، احسان عظیمی‌راد، نماینده مجلس شورای اسلامی در شصت‌ودومین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور در دانشگاه خوارزمی، با قدردانی از برگزارکنندگان این اجلاس اظهار کرد: امیدوارم این اجلاس با رویکردی که در پیش گرفته است، به افزایش اثربخشی دانشگاه‌ها و تحقق اهداف مورد انتظار در حوزه پژوهش و فناوری کمک کند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های گسترده کشور گفت: ایران از نظر منابع نفت و گاز و همچنین منابع طبیعی، از کشور‌های دارای ظرفیت‌های قابل توجه در جهان است و در حوزه انرژی و منابع طبیعی جایگاه بالایی دارد.

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس ادامه داد: در کنار این ظرفیت‌های گسترده، کشور با ابرچالش‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فنی، مهندسی و حوزه علوم انسانی مواجه است.

عظیمی‌راد افزود: از سوی دیگر، بر نقش نخبگان و دانشگاهیان در حل این ابرچالش‌ها تأکید شده و یکی از رسالت‌های مهم دانشگاه‌ها باید نقش‌آفرینی مؤثر در حل مسائل اساسی کشور باشد.

وی با اشاره به سهم تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی ایران گفت: سهم تحقیق و توسعه در ایران همچنان پایین است و حدود نیم درصد تولید ناخالص داخلی برآورد می‌شود؛ در حالی که هدف‌گذاری کشور رسیدن به سهم ۲ درصدی است.

نماینده مجلس ادامه داد: در بسیاری از کشور‌های جهان سهم تحقیق و توسعه از تولید ناخالص داخلی به‌مراتب بالاتر است و برای نمونه در برخی اقتصاد‌های بزرگ و کشور‌های پیشرو علمی، این سهم چند درصد از تولید ناخالص داخلی را تشکیل می‌دهد.

عظیمی‌راد تأکید کرد: اگر قرار است دانشگاه‌ها در حل ابرچالش‌های کشور نقش‌آفرینی کنند، باید سهم تحقیق و توسعه افزایش پیدا کند.

شکاف میان پژوهش و تجاری‌سازی باید برطرف شود

وی با اشاره به سطوح آمادگی فناوری (TRL) گفت: کشور در بخش‌های مختلف زنجیره فناوری ظرفیت‌هایی دارد، اما باید به تمام مراحل این زنجیره توجه کنیم.

عضو کمیسیون آموزش مجلس افزود: مراحل ابتدایی فناوری که به تحقیق، مطالعه و تبدیل ایده به نمونه اولیه مربوط می‌شود، عمدتاً در دانشگاه‌ها، پژوهشکده‌ها و پژوهشگاه‌ها انجام می‌شود و مراحل بعدی، از جمله تجاری‌سازی، بیشتر در پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان دنبال می‌شود.

عظیمی‌راد گفت: حلقه‌های ابتدایی زنجیره فناوری و تبدیل ایده به محصول نیازمند حمایت بیشتری هستند تا پژوهش دانشگاهی بتواند مسیر خود را تا مرحله تجاری‌سازی طی کند.

دو مانع اصلی؛ منابع مالی و انگیزه اعضای هیئت علمی

وی با اشاره به طرح تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت اظهار کرد: در بررسی‌های انجام‌شده، دو مانع مهم در مسیر تقویت ارتباط دانشگاه با صنعت و جامعه شناسایی شده است؛ نخست، منابع مالی پایدار و دوم، انگیزه و مشوق‌های اعضای هیئت علمی.

نماینده مجلس افزود: امروز مشوق‌های کافی برای ورود اعضای هیئت علمی به پروژه‌های ارتباط با صنعت وجود ندارد و گاهی استاد دانشگاه برای اجرای یک قرارداد پژوهشی یا صنعتی باید شخصاً ضمانت ارائه کند که این مسئله ریسک فعالیت را افزایش می‌دهد.

عظیمی‌راد ادامه داد: مسائل مربوط به تأمین اجتماعی، مالیات و سایر فرآیند‌های اداری نیز از جمله مواردی است که می‌تواند انگیزه اعضای هیئت علمی را برای ورود به پروژه‌های ارتباط با صنعت کاهش دهد.

وی با اشاره به وجود حدود ۱۴ هزار طرح ارتباط با صنعت در دانشگاه‌ها گفت: با توجه به تعداد اعضای هیئت علمی و ظرفیت دانشگاه‌های کشور، انتظار می‌رود تعداد این طرح‌ها بیش از وضعیت فعلی باشد و یکی از دلایل این مسئله، ضعف مشوق‌ها و منابع مالی پایدار است.

طرح تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت در مسیر تصویب

عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس از پیگیری طرح «تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت» خبر داد و گفت: این طرح در کمیسیون آموزش مجلس بررسی و تصویب شده و مراحل بعدی آن برای طرح در صحن علنی مجلس دنبال می‌شود. بررسی این طرح در کمیسیون آموزش و کارگروه‌های مربوطه نیز در ماه‌های اخیر ادامه داشته است.

عظیمی‌راد افزود: این طرح تلاش می‌کند حلقه ارتباط میان دانشگاه، صنعت و جامعه را تقویت کند و دانشگاه را از ابتدای زنجیره پژوهش تا مراحل فناوری و حل مسئله فعال‌تر کند.

تقویت منابع مالی پژوهش در طرح جدید مجلس

وی یکی از محور‌های مهم این طرح را تأمین مالی پژوهش دانست و گفت: در این طرح تلاش شده است منابع مالی پژوهش پایدار شود و ظرفیت صندوق شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری در این زمینه تقویت شود.

نماینده مجلس ادامه داد: کشور یک مرجع اصلی علمی دارد و آن وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است و برای حل ابرچالش‌ها باید منابع پژوهشی نیز در یک سازوکار منسجم و هدفمند قرار گیرد.

عظیمی‌راد افزود: در این طرح، موضوع منابع حاصل از سهم پژوهشی دستگاه‌ها و همچنین سهم تعیین‌شده برای پژوهش در نظر گرفته شده تا منابع به سمت پژوهش‌های اولویت‌دار و طرح‌های ملی هدایت شوند.

دانشگاه‌ها باید گواهی صلاحیت مشاوره دریافت کنند

وی یکی دیگر از محور‌های مهم طرح را اعطای گواهی صلاحیت مشاوره به دانشگاه‌ها عنوان کرد و گفت: در حال حاضر دیدگاهی وجود دارد که دانشگاه‌ها نمی‌توانند مانند شرکت‌های مشاوره‌ای وارد پروژه‌های مشاوره‌ای دستگاه‌های اجرایی شوند، در حالی که دانشگاه‌ها و اعضای هیئت علمی از ظرفیت علمی و تخصصی بالایی برخوردارند.

عظیمی‌راد افزود: اعطای گواهی صلاحیت مشاوره به دانشگاه‌ها می‌تواند یکی از نقاط جهش در ارتباط دانشگاه با دستگاه‌های اجرایی و صنعت باشد.

وی تأکید کرد: دانشگاه‌ها نباید صرفاً در جایگاه تولیدکننده مقاله باقی بمانند، بلکه باید بتوانند از ظرفیت تخصصی خود برای ارائه خدمات مشاوره‌ای و حل مسائل دستگاه‌ها استفاده کنند.

صندوق عتف، ضامن قرارداد‌های پژوهشی می‌شود

عضو کمیسیون آموزش مجلس همچنین به موضوع ضمانت قرارداد‌های پژوهشی اشاره کرد و گفت: یکی از مشکلات اعضای هیئت علمی این است که برای اجرای قرارداد‌های ارتباط با صنعت، گاهی باید شخصاً ضمانت ارائه کنند.

وی افزود: در طرح جدید پیش‌بینی شده است که صندوق شورای عالی عتف بتواند در حوزه ضمانت قرارداد‌های پژوهشی نیز نقش ایفا کند تا ریسک اعضای هیئت علمی کاهش پیدا کند.

عظیمی‌راد این اقدام را یکی از مشوق‌های مهم برای افزایش مشارکت استادان در پروژه‌های ارتباط با صنعت و جامعه دانست.

تسهیل فرآیند‌های بیمه‌ای قرارداد‌های پژوهشی

وی با اشاره به مشکلات اعضای هیئت علمی در حوزه بیمه قرارداد‌های پژوهشی گفت: در این طرح برای مسائل مربوط به تأمین اجتماعی و مفاصاحساب بیمه قرارداد‌های پژوهشی نیز راهکار‌هایی پیش‌بینی شده است.

نماینده مجلس افزود: هدف این است که مشکلاتی که پژوهشگران و اعضای هیئت علمی در فرآیند اجرای قرارداد‌های پژوهشی با آن مواجه می‌شوند، کاهش پیدا کند و این موضوع به یک عامل بازدارنده برای فعالیت‌های پژوهشی تبدیل نشود.

پیش‌بینی مشوق برای دانشجویان و نخبگان

عظیمی‌راد یکی دیگر از محور‌های طرح را توجه به دانشجویان و نخبگان عنوان کرد و گفت: دانشجویانی که در کنار استادان روی پروژه‌های پژوهشی و صنعتی فعالیت می‌کنند، پس از فارغ‌التحصیلی سرمایه انسانی ارزشمندی برای کشور هستند و باید برای حفظ و استفاده از این ظرفیت برنامه داشته باشیم.

وی افزود: در این طرح، امکان استفاده از ظرفیت دانشجویان در پروژه‌های پژوهشی و همچنین سازوکار‌هایی برای گذراندن خدمت سربازی برخی نیرو‌های واجد شرایط در کنار تیم‌های پژوهشی پیش‌بینی شده است.

نماینده مجلس همچنین از پیش‌بینی سازوکاری برای حضور موقت نخبگان ایرانی خارج از کشور در پروژه‌های داخلی خبر داد و گفت: هدف این است که نخبگان بتوانند برای دوره‌ای مشخص در کشور حضور پیدا کنند، در پروژه‌های علمی و پژوهشی مشارکت داشته باشند و سپس امکان بازگشت آنها به خارج از کشور نیز فراهم باشد.

اصلاح نظام ارتقای اعضای هیئت علمی

عظیمی‌راد اصلاح نظام ارتقای اعضای هیئت علمی را از دیگر محور‌های این طرح دانست و گفت: باید میان مقاله‌محوری و فعالیت‌های کاربردی اعضای هیئت علمی توازن ایجاد شود.

وی افزود: در طرح جدید تلاش شده است فعالیت‌های ارتباط با صنعت و قرارداد‌های پژوهشی در نظام ارتقای اعضای هیئت علمی اثرگذاری بیشتری داشته باشد تا استادان برای ورود به مسائل واقعی جامعه و صنعت انگیزه بیشتری پیدا کنند.

رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی بر اساس تعامل با صنعت

عضو کمیسیون آموزش مجلس با اشاره به یکی دیگر از محور‌های طرح گفت: رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی بر اساس میزان پیشرفت و عملکرد آنها در حوزه ارتباط با جامعه و صنعت نیز در این طرح مورد توجه قرار گرفته است.

عظیمی‌راد ادامه داد: هدف این است که دستگاه‌های اجرایی نیز برای تعامل واقعی با دانشگاه‌ها پای کار بیایند و این ارتباط از حالت مقطعی و موردی خارج شود.

درخواست از دانشگاهیان برای همراهی با طرح مجلس

وی در پایان خطاب به معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه‌های کشور گفت: متن نهایی طرح باید در اختیار جامعه دانشگاهی قرار گیرد تا استادان و معاونان پژوهشی بتوانند دیدگاه‌ها و پیشنهاد‌های خود را درباره آن مطرح کنند.

عظیمی‌راد از دانشگاهیان خواست با نمایندگان حوزه‌های انتخابیه خود درباره اهمیت این طرح گفت‌و‌گو کنند و افزود: برای تصویب این طرح در صحن علنی مجلس، همراهی نمایندگان ضروری است.

وی تأکید کرد: تقویت ارتباط دانشگاه با جامعه و صنعت می‌تواند زمینه‌ساز افزایش اثربخشی دانشگاه‌ها، تقویت پژوهش‌های کاربردی و حرکت دانشگاه به سمت حل مسائل واقعی کشور باشد.