فرانکفورت ۲۰۲۶؛ نمایشگاهی در مرز ادبیات، فناوری و آینده نشر

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، هفتادوهشتمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت از ۷ تا ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ (۱۵ تا ۱۹ مهرماه) در فرانکفورت آلمان برگزار می‌شود؛ رویدادی که امسال با تغییراتی در ساختار سالن‌ها، افزایش فضا‌های گفت‌و‌گو و برنامه‌های تخصصی و حضور طیف گسترده‌ای از نویسندگان و فعالان صنعت نشر همراه است.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های دوره امسال، حضور جمهوری چک به‌عنوان مهمان افتخاری است. این کشور با شعار «چک: سرزمینی در ساحل» برنامه‌ای گسترده را برای معرفی ادبیات و فرهنگ خود تدارک دیده و قرار است ۷۵ نویسنده چک در نمایشگاه حضور داشته باشند.

بر اساس اعلام رسمی نمایشگاه کتاب فرانکفورت، این نویسندگان حوزه‌های مختلفی از جمله ادبیات داستانی، شعر، کمیک، ادبیات کودک و نوجوان، ادبیات غیرداستانی و نمایشنامه‌نویسی را نمایندگی می‌کنند. همچنین بیش از ۴۰ ناشر چک در غرفه جمعی این کشور حضور خواهند داشت و بخشی از فعالیت آنها به دیدار‌های تجاری و فروش حقوق آثار اختصاص دارد.

چک؛ مهمان افتخاری با ترکیبی از ادبیات و فناوری

پاویون مهمان افتخاری جمهوری چک نیز یکی از بخش‌های شاخص این دوره خواهد بود. در پنج روز نمایشگاه، دو صحنه در این پاویون میزبان نشست‌های ادبی، گفت‌و‌گو با نویسندگان و برنامه‌های تخصصی خواهد بود.

از ویژگی‌های جالب این پاویون می‌توان به استفاده از فناوری در برنامه‌های ادبی اشاره کرد؛ از جمله طراحی و اجرای زنده کمیک با کمک ربات که نشان می‌دهد حضور فناوری‌های نوین در برنامه‌های فرهنگی جمهوری چک صرفاً به بحث‌های نظری محدود نخواهد شد. طراحی پاویون همچنین با تأکید بر پایداری و استفاده از سازه‌های سبک و ماژولار انجام شده است.

هوش مصنوعی؛ موضوعی فراتر از یک فناوری

یکی از محور‌های مهم فرانکفورت ۲۰۲۶، تأثیر هوش مصنوعی بر صنعت نشر، تولید و دسترسی به دانش است. نمایشگاه امسال در بخش‌های تخصصی خود به موضوعاتی همچون تحول دیجیتال، هوش مصنوعی، استاندارد‌های حقوق مؤلف و آینده صنعت نشر می‌پردازد.

در سالن ۴.۱، که امسال به حوزه‌های علمی، آموزشی و خدمات نشر اختصاص یافته، تأثیر هوش مصنوعی و تحولات فناوری بر صنعت نشر به‌صورت ویژه مورد توجه قرار گرفته است. در این بخش، ناشران علمی، فعالان حوزه کتابخانه و اطلاعات، مؤسسات آموزشی و ارائه‌دهندگان خدمات نشر در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

در همین راستا، مرکز بین‌المللی پژوهش هوش مصنوعی (IRCAI) تحت حمایت یونسکو نیز حضور خود در نمایشگاه فرانکفورت ۲۰۲۶ را اعلام کرده است. این مرکز قرار است درباره نقش هوش مصنوعی در آموزش، تولید و انتشار دانش و صنعت نشر گفت‌و‌گو کند و موضوعاتی مانند هوش مصنوعی قابل اعتماد، تحول دیجیتال و چالش‌های استفاده از این فناوری در حوزه دانش را مورد بررسی قرار دهد.

حتی پیش از آغاز نمایشگاه، نشست «حقیقت یا جعلی؟ هوش مصنوعی، فرهنگ، نشر و آینده اعتماد» برای ۱۷ سپتامبر برنامه‌ریزی شده که زمینه را برای بحثی مرتبط با نشست «هوش مصنوعی در فرهنگ؛ حقیقت یا داستان؟» در نخستین روز نمایشگاه فراهم می‌کند. این نشست در ۷ اکتبر در بخش Dialogue Stage برگزار خواهد شد و موضوعاتی مانند مطالعه عمیق، آموزش و اطلاعات نادرست در عصر هوش مصنوعی را بررسی می‌کند.

چهره‌های شناخته‌شده ادبی در فرانکفورت

فرانکفورت امسال میزبان شماری از نویسندگان و چهره‌های شناخته‌شده ادبی نیز خواهد بود. ولف بیرمن، ژیزل پلیکو، کولسون وایت‌هد، شارلوت لینک، سباستین فیتسک و کورنلیا فونکه از جمله نام‌های مطرح برنامه‌های این دوره هستند.

همچنین جیل لپور، برنده جایزه پولیتزر ۲۰۲۶، در نشست افتتاحیه رسانه‌ای نمایشگاه در ۶ اکتبر حضور خواهد داشت. یانگ شوانگ‌زی، برنده و نامزد جایزه بین‌المللی بوکر، و کورنلیا فونکه نیز از دیگر چهره‌های حاضر در برنامه‌های امسال هستند.

ولف بیرمن نیز در فرانکفورت برنامه ویژه‌ای خواهد داشت؛ او که امسال ۹۰ ساله می‌شود، فعالیت خود را در این دوره از نمایشگاه آغاز خواهد کرد.

تغییر چهره نمایشگاه فرانکفورت

نمایشگاه امسال علاوه بر محتوای ادبی، از نظر ساختار فیزیکی نیز با تغییراتی همراه است. برگزارکنندگان، چیدمان سالن‌ها را بازطراحی کرده‌اند تا مسیر‌های رفت‌وآمد کوتاه‌تر شود و نشست‌های تجاری با تمرکز بیشتری برگزار شوند. همچنین تعداد فضا‌های برگزاری نشست‌ها افزایش یافته و برنامه‌ها در قالب مجموعه‌ای از صحنه‌های تخصصی و عمومی ارائه می‌شوند.

در این دوره، بخش‌هایی مانند Innovation Stage، Dialogue Stage، Inspiration Stage، Imagination Stage، Discovery Stage و Community Stage میزبان برنامه‌های تخصصی و عمومی خواهند بود و نمایشگاه تلاش دارد ارتباط میان نویسندگان، ناشران، مخاطبان و فعالان فناوری و صنایع خلاق را تقویت کند.

فرانکفورت در آستانه یک دوره گذار

برگزاری فرانکفورت ۲۰۲۶ تنها به معرفی کتاب و نویسندگان محدود نمی‌شود و نشانه‌هایی از تغییرات گسترده‌تر در صنعت نشر را نیز به نمایش می‌گذارد؛ از ورود جدی‌تر هوش مصنوعی به فرایند تولید و توزیع محتوا تا بحث درباره حقوق مؤلف، پایداری و آینده نشر دیجیتال.

از سوی دیگر، این دوره برای یورگن بوس، مدیر نمایشگاه کتاب فرانکفورت، آخرین دوره مدیریت این رویداد پس از ۲۱ سال خواهد بود و از سال ۲۰۲۷ یواخیم کافمن مسئولیت مدیریت نمایشگاه را برعهده خواهد گرفت.

بر اساس برنامه اعلام‌شده، کنفرانس افتتاحیه رسانه‌ای نمایشگاه ۶ اکتبر برگزار می‌شود و نمایشگاه از ۷ اکتبر فعالیت رسمی خود را آغاز می‌کند. در روز‌های پایانی، یعنی از ۹ تا ۱۱ اکتبر، در‌های نمایشگاه برای عموم مردم نیز گشوده خواهد شد.

در مجموع، فرانکفورت ۲۰۲۶ را می‌توان دوره‌ای دانست که در آن ادبیات، فناوری و تحولات صنعت نشر بیش از گذشته در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ از یک سو جمهوری چک با یکی از گسترده‌ترین برنامه‌های مهمان افتخاری سال‌های اخیر وارد نمایشگاه می‌شود و از سوی دیگر، هوش مصنوعی به یکی از موضوعات اصلی بحث درباره آینده کتاب، نشر و تولید دانش تبدیل شده است.