زنگ خطر افزایش سنگ کلیه در کودکان/ شیوع سنگ کلیه در ایران از میانگین جهانی بیشتر است

عباس بصیری، رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا درباره وضعیت بیماری‌های کلیوی و سنگ‌های دستگاه ادراری در ایران اظهار کرد: بیماری‌های کلیوی طیف گسترده‌ای دارند، اما موضوع مورد بحث ما سنگ‌های دستگاه ادراری است. ایران در یک منطقه سنگ‌خیز دنیا قرار دارد.

وی افزود: آمار‌های ما نشان داده است که از هر ۱۰۰ نفر، ۶.۵ نفر سنگ کلیه دارند یا سابقه ابتلا به آن را داشته‌اند. این رقم قابل توجهی است؛ چراکه میزان شیوع سنگ در کل آسیا بین یک تا پنج درصد گزارش شده، اما این میزان در ایران حدود ۶.۵ درصد است.

رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری ادامه داد: البته در کشور‌های اروپایی و آمریکا ممکن است آمار شیوع سنگ کلیه بیشتر باشد که بخشی از آن به دلیل مصرف بیش از معمول پروتئین حیوانی، گوشت و لبنیات است.

علت سنگ‌سازی در ایران با کشور‌های غربی متفاوت است

بصیری با اشاره به تفاوت عوامل ایجاد سنگ کلیه در ایران و کشور‌های غربی گفت: علت سنگ‌سازی در کشور ما با کشور‌های غربی متفاوت است. در کشور‌های غربی بیشتر با افزایش کلسیم در ادرار مواجه هستیم، اما در ایران افزایش اگزالات ادرار بیشتر دیده می‌شود.

وی افزود: درمان افرادی که اگزالات ادرارشان بالاست نیز با کسانی که کلسیم ادرارشان زیاد است، متفاوت است و حتی می‌توان گفت رویکرد درمانی آنها برخلاف یکدیگر است.

افزایش سالانه ۵ تا ۱۰ درصدی سنگ کلیه در کودکان

رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری درباره وضعیت سنگ کلیه در کودکان گفت: آمار‌های جدید نشان می‌دهد میزان ابتلا به سنگ کلیه در کودکان سالانه بین پنج تا ۱۰ درصد افزایش پیدا می‌کند.

بصیری بی‌تحرکی، مصرف زیاد نمک و فست‌فود‌ها و غذا‌های پرنمک را از جمله عواملی دانست که می‌تواند در این روند مؤثر باشد و اظهار کرد: افزایش سنگ کلیه در کودکان یک زنگ خطر برای جامعه است.

وی ادامه داد: سنگ کلیه برای کودکان هم از نظر افزایش شیوع و هم از نظر درمان، تهدید محسوب می‌شود. درمان سنگ کلیه در کودکان کار ساده‌ای نیست و جراحی روی اطفال نیز به سادگی جراحی افراد بزرگسال نیست.

پیشگیری از سنگ کلیه در کودکان دشوارتر است

بصیری با اشاره به دشواری پیشگیری از سنگ کلیه در کودکان گفت: پیشگیری در کودکان نیز کار ساده‌ای نیست؛ چراکه کودکان مانند بزرگسالان نیستند که بتوانند بر اساس تشخیص و صلاح‌دید خودشان برای پیشگیری اقدام کنند. باید شرایطی فراهم شود که کودک به شکل داوطلبانه تمایل به مصرف دارو و پیشگیری از بیماری داشته باشد.

وی افزود: دارویی که امروز به بازار عرضه کردیم، برای کودکان خوش‌خوراک است و حتی می‌تواند به عنوان یک نوشیدنی مصرف شود. این موضوع باعث می‌شود میل و تمایل خود کودک برای مصرف دارو افزایش پیدا کند.

رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری ادامه داد: از طرف دیگر، خانواده‌ها نیز راحت‌تر می‌توانند این دارو را به کودکان بدهند؛ چراکه ترکیبات دارویی قبلی بیشتر جنبه دارویی داشت و طعم مناسبی نداشت و کودکان آن را مصرف نمی‌کردند و خانواده‌ها نیز با دشواری بیشتری مواجه بودند.

بصیری تأکید کرد: تلاش کردیم محصولی به بازار عرضه کنیم که مصرف آن برای کودکان راحت‌تر و خوشایندتر باشد و بتواند پیشگیری مؤثری از ایجاد سنگ داشته باشد.

شیوع سنگ کلیه در مناطق مختلف کشور متفاوت است

وی درباره تفاوت میزان شیوع سنگ کلیه در مناطق مختلف ایران گفت: میزان شیوع سنگ کلیه در شهر‌ها و مناطق مختلف کشور متفاوت است. در مطالعه‌ای که حدود دو سال قبل در سراسر کشور انجام دادیم، میزان سنگ کلیه در سیستان و بلوچستان بالاتر از سایر مناطق بود.

آب، هوا و الگوی غذایی در ایجاد سنگ کلیه مؤثرند

رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری درباره عوامل مؤثر بر شیوع سنگ کلیه در مناطق مختلف اظهار کرد: ایجاد سنگ به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ بخشی از عوامل ذاتی و مربوط به ژنتیک و مسائل خانوادگی افراد است و بخشی نیز عوامل محیطی را شامل می‌شود.

وی افزود: آب‌وهوا، گرمای هوا، شرجی بودن منطقه، ترکیب آب و همچنین الگو‌های غذایی می‌توانند در ایجاد سنگ کلیه نقش داشته باشند.

بصیری ادامه داد: در مطالعه قبلی که انجام دادیم، مشاهده شد در مناطقی که میزان منیزیم ادرار افراد کمتر بود، میزان ابتلا به سنگ کلیه بیشتر بود. جزئیات مناطق را اکنون دقیق به خاطر ندارم، اما مطالعه ما نشان داد که منیزیم موجود در آب می‌تواند در جلوگیری از ایجاد سنگ نقش داشته باشد.

حجم آب مصرفی مهم‌تر از سختی آب است

وی درباره تأثیر مصرف آب معدنی بر پیشگیری از سنگ کلیه گفت: در مورد آب، مسئله مهم میزان مصرف آن است. مطالعات مختلفی درباره سختی آب و اینکه آب دارای کلسیم یا نمک بیشتر چه تأثیری بر ایجاد سنگ دارد، انجام شده، اما این موضوع هنوز به شکل قطعی ثابت نشده است.

رئیس مرکز تحقیقات بیماری‌های کلیوی و مجاری ادراری تأکید کرد: آنچه به‌طور مشخص ثابت شده این است که هرچه میزان مصرف آب و مایعات بیشتر باشد، حجم ادرار افزایش پیدا می‌کند و این موضوع نقش مؤثری در جلوگیری از تشکیل سنگ دارد.

کیفیت آب تهران عامل اصلی سنگ کلیه نیست

بصیری درباره تأثیر کیفیت آب تهران بر بروز سنگ کلیه نیز گفت: کیفیت آب در مورد ایجاد سنگ کلیه تأثیر چندانی ندارد و ممکن است کیفیت آب در بیماری‌های دیگر نقش داشته باشد، اما در مورد سنگ کلیه، بیشتر حجم ادرار تعیین‌کننده است.

وی خاطرنشان کرد: بنابراین برای پیشگیری از سنگ کلیه، توجه به میزان مصرف آب و افزایش حجم ادرار اهمیت بیشتری دارد.