ویندوز ۹۵، سیستم‌عاملی که با یک منوی ساده تاریخ کامپیوتر را تغییر داد

به گزارش خبرگزاری آنا، پیش از آنکه روشن کردن کامپیوتر با کلیک روی آیکون‌ها و باز شدن پنجره‌های متعدد همراه شود، کار با رایانه برای بسیاری از کاربران تجربه‌ای پیچیده و فنی بود. ویندوز ۹۵ در ۲۴ اوت ۱۹۹۵ وارد بازار شد و با تغییراتی مانند منوی Start، نوار وظیفه، Recycle Bin، میانبر‌های دسکتاپ و قابلیت Plug and Play، شکل استفاده از کامپیوتر شخصی را برای میلیون‌ها نفر تغییر داد. مایکروسافت در نخستین ۵ هفته عرضه، ۷ میلیون نسخه از این سیستم‌عامل را فروخت و یک سال بعد اعلام کرد که تعداد نسخه‌های عرضه‌شده به ۴۰ میلیون دستگاه در سراسر جهان رسیده است.

مسیری که از ویندوز ۳.۱ به ویندوز ۹۵ رسید

پیشرفت ویندوز ۹۵ در مایکروسافت از چند سال پیش از عرضه نهایی آغاز شد. پروژه‌ای که در داخل شرکت با نام رمز Chicago شناخته می‌شد، قرار بود نسل تازه‌ای از ویندوز را برای کاربران خانگی و تجاری ایجاد کند؛ محیطی که در مقایسه با ویندوز ۳.۱ کار با فایل‌ها، برنامه‌ها و سخت‌افزار را ساده‌تر کند.

ویندوز ۹۵ در ۱۴ ژوئیه ۱۹۹۵ به مرحله تولید رسید و در ۲۴ اوت همان سال به‌صورت رسمی در فروشگاه‌ها عرضه شد. این سیستم‌عامل همچنان ارتباط عمیقی با MS-DOS داشت، اما تجربه کاربری آن فاصله زیادی با نسل قبلی ایجاد کرده بود. معماری ویندوز ۹۵ برای پردازنده‌های ۳۲ بیتی و رایانه‌های مبتنی بر خانواده Intel x۸۶ طراحی شده بود و در کنار سازگاری با نرم‌افزار‌های قدیمی، امکانات تازه‌ای برای اجرای برنامه‌های ۳۲ بیتی ارائه می‌کرد.

مایکروسافت برای معرفی محصول جدید، کمپین تبلیغاتی بسیار گسترده‌ای به راه انداخت. عرضه ویندوز ۹۵ با مراسم نیمه‌شب در فروشگاه‌های مختلف جهان همراه شد و استقبال اولیه از آن به یکی از رویداد‌های شاخص صنعت نرم‌افزار در دهه ۱۹۹۰ تبدیل شد. حتی موسیقی آغاز به کار سیستم‌عامل نیز به بخشی از خاطره کاربران تبدیل شد؛ صدایی که Brian Eno برای مایکروسافت ساخت. 

منوی استارت آمد و شکل استفاده از کامپیوتر تغییر کرد

مهم‌ترین تغییر ویندوز ۹۵ برای کاربران، مجموعه‌ای از عناصر گرافیکی بود که بعد‌ها به اجزای آشنای محیط ویندوز تبدیل شدند. منوی استارت دسترسی به برنامه‌ها و تنظیمات را ساده کرد، Taskbar امکان مشاهده برنامه‌های در حال اجرا را فراهم آورد Recycle Bin نیز شیوه مدیریت فایل‌های حذف‌شده را برای کاربران قابل فهم‌تر کرد.

قابلیت Plug and Play یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فنی ویندوز ۹۵ بود. کاربران در نسل‌های قدیمی‌تر رایانه برای نصب بسیاری از قطعات و تجهیزات جانبی باید با تنظیمات پیچیده‌ای مانند IRQ، پورت‌های I/O و دی.ام.ای سروکار داشتند. ویندوز ۹۵ تلاش کرد بخش بزرگی از این فرایند را خودکار کند و سیستم‌عامل می‌توانست سخت‌افزار‌های سازگار را شناسایی و تنظیمات لازم را انجام دهد. مستندات فنی مایکروسافت در همان زمان، ساده‌سازی نصب و پیکربندی تجهیزات را از اهداف اصلی این قابلیت معرفی می‌کردند.

پشتیبانی از نام فایل‌های طولانی‌تر نیز تغییر مهم دیگری بود. محدودیت‌های نام‌گذاری فایل در محیط‌های قدیمی «داس» برای کاربران آزاردهنده بود، اما ویندوز ۹۵ امکان استفاده از نام‌های طولانی‌تر را فراهم کرد و مدیریت فایل‌ها را به تجربه‌ای قابل فهم‌تر تبدیل کرد. دسکتاپ نیز به محیط اصلی کار کاربر تبدیل شد؛ جایی که فایل‌ها، پوشه‌ها و برنامه‌ها می‌توانستند مستقیماً در دسترس باشند.

ویندوز ۹۵ همچنین در دوره‌ای عرضه شد که اینترنت و وب جهانی به‌سرعت در حال گسترش بودند. مایکروسافت در همان سال  اینترنت اکسپلورر ۱.۰ را برای ویندوز ۹۵ معرفی کرد و به این ترتیب، سیستم‌عامل به‌تدریج با تجربه جدید استفاده از اینترنت پیوند خورد.

۷ میلیون نسخه در ۵ هفته؛ دوران اوج ویندوز ۹۵

استقبال اولیه از ویندوز ۹۵ بسیار گسترده بود. مایکروسافت اعلام کرد این سیستم‌عامل در ۵ هفته نخست عرضه، ۷ میلیون نسخه فروش داشته و در آستانه نخستین سالگرد، تعداد نسخه‌های عرضه‌شده در جهان به ۴۰ میلیون رسیده است. مایکروسافت در گزارش سالگرد ویندوز ۹۵ آن را موفق‌ترین محصول سیستم‌عاملی خود در نخستین سال عرضه معرفی کرد. 

محبوبیت ویندوز ۹۵ را باید در شرایط بازار رایانه در اواسط دهه ۱۹۹۰ نیز دید. قیمت رایانه‌های شخصی در حال کاهش بود، استفاده خانگی از کامپیوتر افزایش می‌یافت و نرم‌افزار‌های کاربردی و بازی‌های رایانه‌ای مخاطبان بیشتری پیدا می‌کردند. ویندوز ۹۵ با قرار دادن محیط گرافیکی ساده‌تر در اختیار کاربران، فاصله میان کامپیوتر‌های تخصصی و رایانه‌های خانگی را کمتر کرد.

تغییرات ویندوز ۹۵ فقط به ظاهر محدود نبود. این سیستم‌عامل تلاش کرد مدیریت حافظه، اجرای برنامه‌های ۳۲ بیتی، پشتیبانی از تجهیزات جانبی و شبکه را در محیطی یکپارچه‌تر ارائه کند. رایانه‌ای که پیش‌تر برای استفاده از آن به دانش فنی بیشتری نیاز داشت، اکنون می‌توانست برای کار‌های روزمره، آموزش، سرگرمی و ارتباطات مورد استفاده قرار گیرد.

گزارش فنی مایکروسافت درباره ویندوز ۹۵ نشان می‌دهد که در زمان طراحی این سیستم‌عامل، سازگاری با جامعه بزرگی از رایانه‌های موجود نیز اهمیت زیادی داشته است. مستندات این شرکت در سال ۱۹۹۵ از بیش از ۱۴۰ میلیون رایانه مبتنی بر MS-DOS و ویندوز در جهان سخن می‌گفتند؛ موضوعی که اهمیت سازگاری ویندوز ۹۵ با سخت‌افزار و نرم‌افزار‌های موجود را نشان می‌دهد.

ورود ویندوز ۹۵ به ایران و پایان یک دوره

ورود ویندوز ۹۵ به بازار ایران در دوره‌ای اتفاق افتاد که استفاده از رایانه شخصی در کشور به‌تدریج از محیط‌های دانشگاهی و سازمانی فراتر می‌رفت و به خانه‌ها و آموزشگاه‌ها راه پیدا می‌کرد. کاربران ایرانی که پیش‌تر با MS-DOS و نسخه‌های قدیمی‌تر ویندوز کار کرده بودند، محیط ویندوز ۹۵ را تجربه‌ای متفاوت می‌دیدند؛ محیطی که کار با فایل‌ها و اجرای برنامه‌ها را از فرمان‌های متنی به کلیک روی پنجره‌ها و آیکون‌ها منتقل می‌کرد.

آموزشگاه‌های رایانه، شرکت‌های نرم‌افزاری و کاربران خانگی از مسیر‌های مهم گسترش این سیستم‌عامل در ایران بودند. نرم‌افزار‌های فارسی و برنامه‌های کاربردی داخلی نیز در همین دوره به‌تدریج با محیط‌های گرافیکی ویندوز سازگار شدند و استفاده روزمره از رایانه برای گروه‌های بیشتری امکان‌پذیر شد.

دوران ویندوز ۹۵ البته همیشگی نبود. مایکروسافت در سال‌های بعد نسخه‌های جدیدتری از خانواده ویندوز را عرضه کرد و مسیر پیشرفت این سیستم‌عامل را ادامه داد. رشد اینترنت، افزایش توان سخت‌افزارها، نیاز به امنیت و پایداری بیشتر و ارتقای معماری‌های جدید سیستم‌عامل، مسیر صنعت را به سمت نسل‌های تازه ویندوز هدایت کرد.

پشتیبانی رسمی ویندوز ۹۵ نیز سرانجام در سال ۲۰۰۱ به پایان رسید؛ اما پایان پشتیبانی به معنای پایان اثرگذاری آن نبود. منوی Start، Taskbar، دسکتاپ و بسیاری از الگو‌های تعامل کاربر با سیستم‌عامل که ویندوز ۹۵ در دهه ۱۹۹۰ به شکل گسترده‌ای تثبیت کرد، هنوز در نسخه‌های جدید ویندوز دیده می‌شوند.

ویندوز ۹۵ در تاریخ رایانه فقط یک نسخه از ویندوز نبود؛ نقطه‌ای بود که استفاده از کامپیوتر برای میلیون‌ها نفر ساده‌تر شد. صفحه‌ای که زمانی با فرمان‌های متنی و محیط‌های پیچیده شناخته می‌شد، در سال ۱۹۹۵ به دسکتاپی تبدیل شد که کاربر می‌توانست برنامه‌ها و فایل‌هایش را با چند کلیک مدیریت کند. میراث ویندوز ۹۵ را می‌توان در همان تجربه ساده‌ای دید که امروز برای بسیاری از کاربران کامپیوتر کاملاً عادی به نظر می‌رسد.