کتاب «ارتداد در اسلام» منتشر شد

 به  گزارش خبرگزاری آنا، کتاب «ارتداد در اسلام» اثر آیت‌الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی (ره) توسط انتشارات مکتب وحی منتشر شد.

این اثر، با تبیین جایگاه ارتداد در اسلام و احکام مترتبه بر آن، یکی از چالش برانگیزترین و پیچیده‌ترین مسائل امروز جهان اسلام، یعنی نسبت میان «خروج از دین» با «مسئله آزادی اندیشه و بیان» را مورد بررسی قرار داده است.

این کتاب حاصل نوشته‌جات و دروس خارج فقه آیت الله حسینی طهرانی در حوزۀ علمیۀ قم است و مولف در این مباحث، با روش‌شناسیِ مبتنی بر عقل و فطرت و فراتر از نگاه‌های صرفاً تقلیدی، به ریشه یابیِ تطبیقی احکام تشریعی با حقایق تکوینی و موازین نظام آفرینش پرداخته است. این کتاب گویا پاسخی است مبنایی به شبهات جوامع غربی و روشن فکری و حل مسئله ذهنی انسان دیندار طالب حق.

ساختار اثر:

کتاب در یک مقدمه و ۹ فصل تنظیم شده است که عناوین فصل‌های ابتدایی کتاب عبارتند از: «کیفیت تکون تشریع و لزوم انطباق آن با موازین نظام تکوین» و «آیات مبحث ارتداد».

مولف در ادامه با «بررسی اجمالی روایات شیعه» و «بررسی اجمالی مبانی علماء عامه و خاصه در مبحث ارتداد»، «عقل و علم و قدرت را ملاک در ترتب حکم ارتداد» برمیشمرد. «لزوم عقلی محدودیت‌های اجتماعی فرد مرتد»، «اصل دموکراسی و مسئله ارتداد در اسلام» و «ملحقات و تطبیقات و استفتائات» از دیگر عناوین فصل‌های این کتاب است.

در نگاهی اجمالی، مباحث بدین شرح است:

* بررسی ادلۀ نقلی (کتاب و سنت): بررسی دقیق آیات قرآن کریم و روایات فریقین، بیان معنای لغوی و اصطلاحی ارتداد و تفکیک میان «ارتداد ملّی» و «ارتداد فطری».

* تبیین مبانی عقلی و نقد نظریات معاصر: تبیین جایگاه عقل به‌عنوان یگانه ممیّز حق و باطل و ضرورت بازنگری در موضوعات حیاتی جامعه؛ نقد علمی نظریاتی همچون «رنسانس اسلامی» و قرائت‌های مدرن از دین.

* تحلیل آرای فقها و معیار تنجّز حکم: نقد و بررسی مبانی فقهای بزرگ شیعه و عامه و بیان ملاک‌های اصلی در ترتب حکم ارتداد.

از نوآوری‌های این اثر، تأکید بر عنصر «عناد و جحد» به جای صرفِ «انکار ضروری» در تحقق موضوع ارتداد است.

* تأمل در ابعاد اجتماعی و سیاسی: بررسی نسبت ارتداد با اصل دموکراسی، حدود آزادی بیان، مسئلۀ حجاب و امنیت اخلاقی جامعه و ذکر سیرۀ معصومین علیهم‌السلام در برخورد با اندیشه‌های مخالف، از دیگر مباحث مهم این اثر به شمار می‌رود.

در این اثر با تفکیک میان «شک بدوی» و «انکار معاندانه»، مرز‌های دقیق حریّت فکر و مسئولیت انسان در قبال حقیقت ترسیم شده است.

* ملحقات و استفتائات: ذکر فهرستی از احتجاجات ائمه علیهم‌السلام با ملحدین و پاسخ به استفتاءاتی پیرامون مسئله توهین به مقدسات و خروج از دین.

در بخش‌هایی از کتاب در خصوص جایگاه عقل و حقیقت ارتداد آمده است:

«امروزه مسئلۀ آزادی فکر و اختیار انسان در القاء مبانی مختلفه به عنوان یک اصل مهمّ قابل قبول جامعۀ بشری مطرح است. این آزادی فکر، صرف نظر از ادلۀ شرعیۀ ﴿قُل فَلِلَّهِ الحُجَّةُ الۡبالِغَةُ﴾ یا ﴿فَبَشِّر عِبادِ * الَّذِینَ یَستَمعُونَ القَولَ فَیَتَّبِعُونَ أحۡسَنَهُۥٓ﴾ و همین‌طور ﴿لا یُکلِّفُ اللَهُ نَفسًا إِلَّا وُسعهَا﴾ و امثال‌ذلک، منطبق با ادلۀ عقلیه و اختیار انسان است. حال صحبت در این است که با توجه به این ادلۀ غیرقابل‌انکار، مسئلۀ ارتداد چه جایگاهی می‌تواند داشته باشد و چطور با این قواعد می‌سازد؟ در این زمینه، بعضی جانب افراط را طی کرده، به مجرد ابراز یک نظریۀ مخالف، حکم به ارتداد و قتل و اعدام می‌کنند؛ بعضی هم در جانب تفریط به طورکلی آزادی فکر و القاء نظره و رأی را به هر حدّ ممکن جایز می‌دانند. این افراد کأنّ مسئلۀ ارتداد را اختصاص به یک برهۀ خاصی از گذشته می‌دانند که زمینه و ظرف فکر و اندیشه وجود نداشته، اما در این زمان که زمان تفکر، برخورد و تصادم آراء است، دیگر مسائل فرق می‌کند و احکام تفاوت پیدا می‌کند! در مقابل اینها باید گفت: احکام اسلامی قابل تغییر نیست و هیچ تفاوتی در زمان سابق و حال وجود ندارد. در اینکه احکام، دائر مدارِ موضوع خودشان هستند کائناً ما کان، و با تغییر موضوعْ حکم نیز تغییر پیدا می‌کند، جای شکی نیست؛ اما اینکه موضوع چیست و کیفیت آن چگونه است، این یک مسئلۀ دیگری است!»

شایان ذکر اینکه انتشارات مکتب وحی کتاب «ارتداد در اسلام» را از دوره علوم و مبانی اسلام و تشیع در قطع وزیری و ۵۸۴ صفحه منتشر شده است.