عبور از معضل آلودگی هوا با تکیه بر دانش بومی/ چرا کاتالیستها برای تصفیه هوای تهران کافی نیستند؟
به گزارش خبرگزاری آنا، مدیریت آلودگی هوا در کلانشهرها، فراتر از یک چالش زیستمحیطی، اکنون به آزمونی برای سنجش کارآمدی پیوند میان دانش دانشگاهی و سیاستگذاری حاکمیتی بدل شده است. در حالی که توانمندیهای بومی در حوزههای شیمی و مهندسی سیستمهای دینامیکی، دستیابی به فناوریهای پیشرفته کاتالیست را امکانپذیر کرده، فقدان یک نقشه راه کلان و الزامات قانونی بازدارنده، بسیاری از این دستاوردهای علمی را در مرحله نیمهصنعتی متوقف کرده است.
تحلیل وضعیت موجود نشان میدهد که نگاه تکبعدی به منابع آلودگی و غفلت از مؤلفههای پنهانی نظیر آلایندههای غیر اگزوزی ناشی از سایش لاستیک و لنت و همچنین سیر نزولی کیفیت و کمیت ناوگان حملونقل عمومی، ریشههای اصلی تداوم این بحران هستند.
مسیح تهرانی، دانشیار و مدیر گروه سیستمهای دینامیکی دانشگاه علم و صنعت ایران، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی آنا، ضمن تشریح وضعیت فناوری کاتالیستها در کشور، اظهار داشت: در حوزه تحقیقات، پیشرفتهای قابلتوجهی حاصل شده است و ایران با تکیه بر توان علمی بالا در حوزههای شیمی و مهندسی شیمی، از ظرفیتهای بسیار مناسبی برای توسعه فناوریهای مرتبط با کاتالیست برخوردار است.
وی با اشاره به چالشهای نگهداری در این صنعت افزود: مشکل اصلی، نه کمبود دانش، بلکه سرویس و نگهداری است. هرچه کاتالیست در حذف آلایندهها عملکرد مؤثرتری داشته باشد، سرعت استهلاک آن نیز افزایش مییابد؛ بنابراین اگر سرویسهای دورهای در زمان مقرر انجام نشود، حتی پیشرفتهترین کاتالیستها نیز پس از مدت کوتاهی کارایی خود را از دست خواهند داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علم و صنعت، بخش دیگری از معضل آلودگی هوا را در منابع غیر اگزوزی دانست و تصریح کرد: حداقل ۳۰ درصد آلودگی ناشی از حملونقل، ارتباطی با اگزوز خودروها ندارد. سایش لاستیک، لنت ترمز، آسفالت و تسمهها موجب تولید ذرات بسیار ریز و خطرناکی میشود که در هوا منتشر شده و آثار زیانباری بر سلامت شهروندان دارد.
تهرانی در همین زمینه متذکر شد: حتی اگر تمام خودروها به فناوریهایی با آلایندگی صفر در خروجی اگزوز مجهز شوند، این بخش از آلودگی همچنان باقی خواهد ماند؛ لذا ارتقای کیفیت مواد اولیه مانند لاستیک، لنت و آسفالت باید همزمان با سایر استانداردها در دستور کار قرار گیرد.
وی با تأکید بر نقش حیاتی توسعه حملونقل عمومی در مدیریت مصرف انرژی، خاطرنشان کرد: کاهش زمان سفر و ترغیب شهروندان به استفاده از حملونقل عمومی بهجای خودروی شخصی، نقشی تعیینکننده در مهار مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا ایفا میکند.
این کارشناس حملونقل با انتقاد از وضعیت فعلی ناوگان شهری افزود: در حالی که انتظار میرفت طی دو دهه گذشته شاهد توسعه ناوگان اتوبوسرانی باشیم، آمارها نشاندهنده سقوط تعداد اتوبوسهای فعال تهران از بیش از ۶ هزار دستگاه در دهه ۸۰ به حدود ۲ تا ۳ هزار دستگاه فعلی است. این عقبماندگی در شرایطی رخ داده که با وجود توسعه مترو، هنوز اتصال شبکه مترو و اتوبوسرانی بهطور کامل برقرار نشده و بسیاری از خطوط فرعی نیز حذف یا تضعیف شدهاند.
تهرانی، کاهش مصرف سوخت و آلودگی را یک مسئولیت جمعی خواند و گفت: این موضوع صرفاً وظیفه خودروسازان نیست؛ بلکه خودروسازان، قطعهسازان، سازمان ملی استاندارد، وزارت راه، مدیریت شهری و بهرهبرداران خودرو، همگی دارای نقش هستند و بدون مشارکت همهجانبه این بخشها، تحول جدی رخ نخواهد داد.
وی در ادامه بر لزوم سیاستگذاری تشویقی تأکید کرد و افزود: همانطور که قوانین سختگیرانهای برای رعایت استانداردها وضع میشود، باید مشوقهایی برای استفاده از خودروهای هیبریدی و برقی، بهرهگیری از حملونقل عمومی و رعایت استانداردهای زیستمحیطی در نگهداری خودرو پیشبینی شود تا یک بسته سیاستی منسجم شکل گیرد.
مدیر گروه سیستمهای دینامیکی دانشگاه علم و صنعت در پایان با انتقاد از نبود الزامات قانونی برای کاهش مصرف سوخت خودروها، تصریح کرد: بسیاری از پروژههای تحقیقاتی به بلوغ رسیده و قابلیت ورود به خط تولید را دارند، اما به دلیل نبود الزامات قانونی از سوی سازمان استاندارد و سایر نهادهای حاکمیتی، خودروسازان انگیزه کافی برای سرمایهگذاری نهایی و تجاریسازی این فناوریها را ندارند. چنانچه کاهش مصرف سوخت به یک الزام قانونی تبدیل شود، بسیاری از این فناوریهای آماده، بلافاصله میتوانند وارد چرخه تولید انبوه شوند.
انتهای پیام/