راه‌اندازی بانک اساتید برای اولین بار در دانشگاه آزاد/ تحول در آموزش‌های ضمن خدمت با میکرولرنینگ و شخصی‌سازی آموزش

مهدی عمادی، رئیس مرکز توانمندسازی و توسعه فکری معاونت تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی، در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، به تشریح فعالیت‌ها و برنامه‌های این مرکز پرداخت و از تحول در آموزش‌های ضمن خدمت با رویکرد میکرولرنینگ و شخصی‌سازی آموزش خبر داد. وی همچنین از راه‌اندازی بانک اطلاعاتی اساتید دوره‌های کوتاه‌مدت، هدف‌گذاری برای کسب درآمد‌های ارزی از طریق آموزش‌های بین‌المللی و شناسایی هوش مصنوعی‌های امن و رایگان برای عموم دانشگاهیان دانشگاه آزاد اسلامی سخن گفت.

دو مأموریت اصلی مرکز توانمندسازی؛ راهبری دوره‌های درآمدزا و آموزش ضمن خدمت

رئیس مرکز توانمندسازی و توسعه فکری معاونت تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی، با اشاره به سابقه این مرکز، اظهار داشت: این مرکز با یک قدمت طولانی، قبلاً به عنوان اداره کل توانمندسازی و دفتر توانمندسازی فعالیت می‌کرده و تقریباً دو سال است که از معاونت توسعه به ذیل معاونت علوم تربیتی و مهارتی دانشگاه آزاد اسلامی منتقل شده است. هدف از این انتقال، برچیدن فعالیت‌های موازی درون‌ستادی و انجام اقدامات منسجم‌تر بود.

وی افزود: شرح وظایف ما شامل دو حوزه اصلی است؛ نخست، راهبری دوره‌های کوتاه‌مدت درآمدزا که خارج از شهریه برگزار می‌شوند. ما بر اساس یک تکلیف بودجه‌ای مشخص، فعالیت‌های خود را پیش می‌بریم و استان‌ها را از نظر میزان پیشرفت یا عقب‌ماندگی از این تکلیف، رصد و شبکه‌سازی و انتقال تجارب انجام می‌دهیم. دوم، آموزش منابع انسانی دانشگاه آزاد شامل دوره‌های ضمن خدمت برای کارمندان، مدیران و اعضای هیئت علمی (بخش عمومی) که توسط سامانه‌های «مشکات» و «ساجد» پشتیبانی می‌شوند. بخش اختصاصی نیز زیرمجموعه مرکز امور هیئت علمی دانشگاه آزاد است.

سامانه مشکات با دسترسی آزاد؛ رقیبی برای فرادرس و مکتب‌خونه در مسیر درآمدهای ارزی

عمادی با اشاره به سامانه «مشکات» به عنوان یکی از ابزارهای اصلی این مرکز، تصریح کرد: سامانه مشکات یک سامانه «Open User» با دسترسی آزاد برای کاربران است و هدف ما رسیدن به سطح رقابت با سامانه‌های مطرحی مانند فرادرس و مکتب‌خونه است. همچنین هدف‌گذاری دوره‌های بین‌المللی را در دستور کار داریم تا درآمدهای ارزی را فعال کنیم.

وی ادامه داد: برای این منظور، با کشور ازبکستان در حوزه پرورش ماهی مذاکراتی انجام شده و پکیج تخصصی برای کشور افغانستان طراحی شده است. کشورهای شرق آسیا و آفریقا نیز در اهداف آینده ما قرار دارند و ابزار رقابت ما، کیفیت آموزش و متودهای اجرایی است. این هدف‌گذاری بین‌المللی جزء برنامه‌هایی است که در ابتدا وجود نداشت اما اکنون در دستور کار ما قرار دارد.

میکرولرنینگ و شخصی‌سازی آموزش بر اساس نیازسنجی؛ تحولی نوین در آموزش‌های ضمن خدمت

رئیس مرکز توانمندسازی دانشگاه آزاد با اشاره به یکی از مهم‌ترین اقدامات این مرکز، گفت: در شش ماه اخیر، کمبود «میکرولرنینگ» (آموزش‌های کوتاه‌مدت و تقسیم‌شده) را در آموزش‌های ضمن خدمت احساس کردیم. میانگین آموزش‌های ما حدود ۱۲ تا ۱۳ ساعت بود که نشان‌دهنده فاصله زیاد با میکرولرنینگ است. علم روانشناسی نیز ثابت کرده که آموزش‌های طولانی‌مدت اثربخشی لازم را ندارند.

وی افزود: ما آموزش‌ها را به صورت میکرولرنینگ طراحی کردیم؛ یعنی پکیج‌های آموزشی بر اساس نیازسنجی دقیق از هر فرد، به دوره‌های ۳، ۵، ۱۵ یا ۲۰ دقیقه‌ای تقسیم می‌شوند. این نیازسنجی‌ها بر اساس آزمون‌های در محل کار، تست‌های عملی یا نظری (آنلاین، حضوری یا آفلاین) انجام می‌شود و مشخص می‌شود که فرد به چه آموزشی نیاز دارد. به عنوان مثال، در آموزش اکسل، به جای یک پکیج ۳۲ ساعته، برای هر فرد پکیج‌های ۱۵ دقیقه‌ای متناسب با نیازش طراحی می‌شود. این رویکرد، اثربخشی آموزش را افزایش می‌دهد و هزینه‌ها را کاهش می‌دهد. 

عمادی تصریح کرد: دکتر احمد محمودزاده، معاون وزیر آموزش و پرورش، نیز در جلسه‌ای اعلام کردند که آزمون‌های ضمن خدمت را با این پیش‌شرط که مدل آموزشی مشخصی داشته باشیم، به ما واگذار خواهند کرد و ما این مدل‌ها را طراحی و اجرا کردیم.

ترکیب سه مدل آموزشی؛ آنلاین، حضوری و آفلاین با پشتیبانی آنلاین

عمادی با اشاره به مدل‌های آموزشی جدید این مرکز، تصریح کرد: ما از آموزش‌های صرفاً آنلاین و حضوری فاصله گرفته و به سمت آموزش آفلاین با پشتیبانی آنلاین حرکت کرده‌ایم. تجربه دوران کرونا نشان داد که آموزش آفلاین، اگر با پشتیبانی آنلاین همراه باشد، اثربخشی بالایی دارد. شبکه گسترده دانشگاه آزاد اسلامی، این امکان را به ما داده که هر سه مدل آموزش حضوری، آنلاین و آفلاین را به صورت ترکیبی اجرا کنیم.

وی ادامه داد: این مدل ترکیبی، در مذاکرات با شرکت‌ها و ارگان‌های مختلف، استقبال گسترده‌ای داشته است و هر بار با این مدل پیش می‌رویم، افراد راغب می‌شوند. همچنین، در ماه های اخیر، وقتی با سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف در راستای درآمدهای غیرشهریه‌ای وارد ارتباط شدیم، ابزار رقابت ما همین مدل آموزشی بود. به برکت نام دانشگاه آزاد اسلامی و ظرفیت‌های آن در بستر انقلاب اسلامی، شبکه آموزش حضوری، آنلاین و آفلاین را به صورت همزمان فعال کرده‌ایم.

بانک اطلاعاتی اساتید دوره‌های کوتاه‌مدت برای اولین بار در دانشگاه آزاد

رئیس مرکز توانمندسازی دانشگاه آزاد از راه‌اندازی بانک اطلاعاتی اساتید دوره‌های کوتاه‌مدت برای اولین بار در دانشگاه آزاد خبر داد و گفت: با وجود بیست هزار هیئت علمی و بیست هزار کارمند در دانشگاه، هیچ فرایند قانونی و علمی برای شناسایی و سطح‌بندی متخصصان حوزه‌های مختلف وجود نداشته است. ما با برگزاری فراخوان، شناسایی و سطح‌بندی اساتید را بر اساس آزمون‌های تخصصی انجام خواهیم داد.

وی توضیح داد: به عنوان مثال، امروز در حوزه شیلات، ممکن است در زاهدان یک کارمند دانشگاه آزاد به عنوان یک نیروی متخصص شناخته شود، اما هیچ فرایند قانونی و علمی برای شناسایی و ثبت او وجود ندارد. با این بانک، به‌روز بودن یا نبودن دانش آنان نیز قابل ارزیابی خواهد بود. گام‌های ما در این مسیر عبارت است از: فراخوان، شناسایی و سطح‌بندی اساتید. اگر پنجاه نفر در یک حوزه خاص اعلام کنند که متخصص هستند، بر اساس آزمون‌های تخصصی، رتبه‌بندی می‌شوند و در گذر زمان، به‌روزرسانی می‌شوند تا مشخص شود که آیا خود را با علم روز دنیا تطبیق داده‌اند یا خیر. این بانک در سامانه ساجد و سامانه قابل دسترسی خواهد بود.

شناسایی هوش مصنوعی‌های امن و رایگان؛ ارائه رایگان به دانشگاهیان

عمادی در ادامه با اشاره به اهمیت هوش مصنوعی در آموزش، خاطرنشان کرد: به عنوان متولی آموزش در حوزه هوش مصنوعی، در حال شناسایی هوش مصنوعی‌های امن، رایگان و قابل‌استفاده با آی‌پی ایران هستیم تا به صورت یک پکیج رایگان در اختیار دانشگاهیان دانشگاه آزاد اسلامی قرار گیرد. این اقدام، گامی مهم در جهت توسعه آموزش‌های دیجیتال و کاهش هزینه‌های آموزشی است.

شخصی‌سازی آموزش؛ کلید جذب مخاطب و اثربخشی دوره‌ها

رئیس مرکز توانمندسازی دانشگاه آزاد با تأکید بر رویکرد شخصی‌سازی آموزش، گفت: ما اعتقاد داریم در دوره‌های ضمن خدمت، غیررسمی و کوتاه‌مدت، فردی مشتری ما می‌شود که نیازش را شناسایی کرده باشیم. آموزش بدون شناسایی نیاز، اثربخش نیست و نمی‌تواند مخاطب جدید جذب کند. بنابراین، شخصی‌سازی آموزش را در دستور کار قرار داده‌ایم تا هر فرد، آموزشی متناسب با نیازهای واقعی خود را دریافت کند و این رویکرد، کلید موفقیت ما در جذب و نگهداشت مخاطب است.

وی در پایان تأکید کرد: فعال‌سازی درآمدهای ارزی، شخصی‌سازی آموزش و راه‌اندازی بانک اساتید، از جمله برنامه‌های آینده ما هستند که با جدیت دنبال می‌شوند.