اکوسیستم فناوری و نوآوری باید مسائل ملی را حل کند

حسین افشین، در گفت‌و‌گو با آناتک درباره تغییر رویکرد معاونت علمی از «حمایت از شرکت‌ها» به «ساخت قابلیت‌های ملی» و نحوه تحقق این سیاست در سال جاری، اظهار کرد: «دولت و معاونت علمی به‌طور معمول پروژه تعریف نمی‌کنند، بلکه این مسئولیت بر عهده اکوسیستم فناوری و نوآوری است.»

اکوسیستم، مأمور تعریف پروژه‌های ملی است

وی افزود: «اکوسیستم باید وارد میدان شود. برای مثال یک پارک علم و فناوری یک مسئله ملی را بر عهده بگیرد. اکنون یکی از پارک‌ها مسئولیت حوزه معدن را پذیرفته و این میدان می‌تواند موضوعاتی مانند کاهش مصرف انرژی، افزایش بهره‌وری، توسعه فناوری‌های معدنی، هوشمندسازی و ده‌ها زیرپروژه دیگر را شامل شود.»

افشین ادامه داد: «در چنین شرایطی، شرکت‌های دانش‌بنیانی که در این پروژه‌ها مشارکت کنند، مورد حمایت قرار می‌گیرند و در واقع این تغییر رویکرد از طریق اکوسیستم اتفاق می‌افتد.»

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه برای مشاهده نتایج این رویکرد باید فرصت داد تا نمونه‌های عملی شکل بگیرند، گفت: «اگر کمی صبر کنیم تا اکوسیستم چند نمونه از این مأموریت‌ها را اجرا کند، پاسخ این سؤال که این تغییر چگونه محقق می‌شود، روشن‌تر خواهد شد.»

دولت با ایجاد بازار، مسیر توسعه فناوری را هموار می‌کند

وی با تشریح نقش دولت در این الگو اظهار کرد: «معاونت علمی یا دولت، جایی که برای یک فناوری جدید بازار وجود ندارد، همانند بازار عمل می کند و خرید اول را انجام می‌دهد و سپس بازار را تحریک می‌کند یا به دستگاه‌های اجرایی اعلام می‌کند که از آن فناوری استفاده کنند.»

افشین در تشریح این سیاست به یک نمونه عملی اشاره کرد و گفت: «اخیرا از طریق ستادهایی از جمله ستاد افتا، دستورالعملی با عنوان راهنمای امنیت آینده به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شده است که در آن بر لزوم توجه به فناوری‌هایی مانند کوانتوم در الزامات امنیتی تأکید شده است. در واقع با این اقدام، بازار برای فناوری‌های نوظهور ایجاد می‌شود و این همان بخشی است که دولت در آن نقش‌آفرینی می‌کند.»

هوش مصنوعی «میدان» نیست

وی در پاسخ به این سؤال که نخستین مأموریت ملی در چارچوب معماری جدید حکمرانی علم و فناوری در کدام یک از حوزه های هوش مصنوعی، انرژی یا سلامت، شکل خواهد گرفت، تصریح کرد: «انتخاب این حوزه‌ها بر عهده اکوسیستم است و ما معمولاً در تعیین عناوین مداخله نمی‌کنیم. تلاش ما این است که نقش تسهیل‌گر و مشوق را ایفا کنیم.»

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی به‌تنهایی یک «میدان» محسوب نمی‌شود، افزود: «هوش مصنوعی مانند مغزی روی یک بدن است؛ بنابراین میدان باید در حوزه‌هایی مانند آب، صنعت یا پزشکی تعریف شود و هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری برای حل مسائل آن حوزه‌ها به کار گرفته شود، نه اینکه خود هوش مصنوعی به‌عنوان یک میدان مستقل در نظر گرفته شود.»