صالحی: ملت ایران؛ نماد انسجام و عزت در بزنگاههای تاریخی است / امیرکبیر؛ الگوی حکمرانی خوب از نگاه امام راحل
به گزارش خبرگزاری آنا، بنیاد ایرانشناسی ریاست جمهوری با همکاری بنیاد موقوفات دکتر افشار، امروز سهشنبه ۳۰ تیر ۱۴۰۵ میزبان برگزاری آیین رونمایی از کتاب «سفارتنامه ارزنه الروم» و نشست علمی بررسی ابعاد تاریخی، دیپلماتیک و حقوقی این اثر است.
این نشست با حضور دکتر علی اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی و وزیر خارجه اسبق، دکتر منصور صفت گل استاد تاریخ دانشگاه تهران، دکتر داریوش رحمانیان استاد تاریخ دانشگاه تهران، دکتر نصرالله صالحی دانشیار دانشگاه فرهنگیان و مصحح کتاب، دکتر عباس قدیمی قیداری استاد تاریخ دانشگاه تبریز و دکتر محسن نیکبین استادیار حقوق بینالملل دانشگاه تهران برگزار شد.
ایران و عثمانی پس از چند سده روابط پرفراز و نشیب، با وساطت روس و انگلیس، برای حل اختلافات در کنفرانس ارزنهالروم حضور یافتند (۱۲۵۹ق). آنها بعد از چهار سال مذاکره، عهدنامه دوم ارزنهالروم را به امضا رساندند (۱۲۶۳ق). هر یک از نمایندگان چهار دولت، اسناد و صورتمجالس مذاکرات را برای دولتهای خود ارسال کرده است.
کتاب حاضر دربردارنده اسناد، مکاتبات و صورتمجالس ارسالی نماینده ایران، میرزاتقیخان وزیرنظام (امیرکبیر) و فرمانها و دستورالعملهای محمدشاه و حاجی میرزاآقاسی به او و همچنین مکاتبات نمایندگان دولتهای روس، انگلیس و عثمانی است که میتواند در شناخت بهتر تاریخ روابط سیاسی و دیپلماسی ایران در دوره قاجار مفید باشد.
در این نشست دکتر علیاکبر صالحی رئیس بنیاد ایرانشناسی و وزیر خارجه اسبق کشورمان با موضوع «مذاکرات طولانی در خدمت منافع ملی، از ارزنهالروم تا برجام» به ایراد سخنرانی پرداخت.
ایران کشور عادی نیست؛ شناخت ملت بزرگ ایران از مسیر شناخت بزرگان
صالحی در آغاز سخنان خود با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا و امام راحل (ره) و همچنین با ارج نهادن به مقام شامخ رهبر معظم انقلاب، به تبیین جایگاه ویژه بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی پرداخت و اظهار داشت: گذشت زمان نشان خواهد داد که ما چه رهبر بزرگی را از دست دادیم؛ رهبری که واجد خصوصیات متعددی بودند. اگر بخواهم این ویژگیها را در یک عبارت خلاصه کنم، باید بگویم ایشان انسانی متعلق به حکمت، فقیه، سیاستمدار، دولتمرد، دلسوز و کریم بودند که روحی لطیف داشتند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با یادآوری خاطرات خود از حضور در جلسات با امام خمینی (ره) تاکید کرد: در جلسات، حتی اگر موضوعات غیرعملی هم مطرح میشد، ایشان با رویی گشاده و با دقت کامل به صحبتها گوش میدادند و نظرات بسیار دقیقی ارائه میکردند. بیان این سخنان در چنین شرایطی کمی سنگین و سخت است، اما آنچه میگویم از صمیم قلب است.
وی در ادامه با تغییر محور بحث به موضوع نشست و ضرورت شناخت ایران، افزود: اگر بخواهیم کشور عزیزمان ایران و این ملت بزرگ را بشناسیم، یکی از بهترین راهها، شناختن بزرگان این ملت است؛ بزرگانی که در عرصههای مختلف آثاری ماندگار از خود به جای گذاشتهاند.
صالحی با تاکید بر عظمت ملت ایران تصریح کرد: ایران یک کشور عادی نیست. من این موضوع را نه صرفاً به عنوان یک ایرانی، بلکه بر اساس تجربیات زیسته خود در کشورهای مختلف از آمریکای لاتین و شمالی گرفته تا اروپا و کشورهای عربی بیان میکنم. وقتی در میان مردم این کشورها زندگی میکنید، سوار ماشین میشوید و با آنها تعامل دارید، بدون هیچگونه شائبه، غرضورزی و تعصب وطندوستی به این نتیجه میرسید که ملت ما، ملتی بزرگ است.
ایران؛ خاستگاه حکمت الهی و بنیانگذار بزرگترین امپراتوری جهان باستان
صالحی در ادامه سخنان خود با اشاره به ریشههای تاریخی و تمدنی ملت ایران اظهار داشت: از همان زمانی که ایران و ملت ایران ظهور پیدا کرد، با حکمت الهی ظهور یافت. حکمت از ایران به یونان رفت؛ امری که خود یونانیها نیز به آن معتقدند.
رئیس بنیاد ایرانشناسی با تاکید بر اینکه شناخت افتخارات ملت ایران از مسیر شناخت بزرگان این سرزمین میگذرد، افزود: اگر بخواهم ورقی از تاریخ زرین ایران را بگشایم، فصل نخست آن همان حکمت الهی است و فصل دوم آن به تمدنسازی، سیاستورزی و دولتورزی بازمیگردد. ما در تاریخ «ایرانشهر» خواندهایم که ایران نخستین کشوری بود که شیوه اداره یک کشور بزرگ را تحت عنوان «دیوانسالاری» بنیان نهاد؛ هرچند امروزه این واژه بار معنایی متفاوتی یافته، اما در اصل خود، امری ایجابی و سازنده بوده است.
وزیر اسبق خارجه با یادآوری مطالعهای از نسخه انگلیسی کتابی درباره تاریخ جهان تصریح کرد: در این منبع، برای نخستین بار با واژه «پرشین امپایر» (امپراتوری ایران) روبهرو شدم. نویسنده تاکید کرده بود که این امپراتوری، بزرگترین امپراتوری است که جهان تا به امروز به خود دیده است. در ابتدا تعجب کردم و گفتم حتماً خارجیها غلو میکنند، اما وقتی جستوجو کردم، دیدم این تعبیر و تفسیر بر اساس مستندات تاریخی است.
وی با اشاره به آمار جمعیتی جهان در دوران هخامنشیان توضیح داد: اگر جمعیت جهان در آن زمان را حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون نفر تخمین بزنیم، بیش از ۵۰ میلیون نفر تحت سلطه امپراتوری ایران بودند. این یعنی معادل امروزی آن، اداره بیش از ۵ میلیارد نفر از جمعیت ۸ میلیاردی جهان توسط یک کشور؛ و اینجاست که عظمت ایران باستان آشکار میشود.
صالحی در بخش دیگری از سخنان خود به شخصیت کوروش و منشور او پرداخت و تاکید کرد: یکی از شخصیتهای بزرگی که باید به آن افتخار کنیم، کوروش است. خوشبختانه این شخصیت، شخصیتی مستند است؛ نه اسطوره و نه داستان. وقتی منشور کوروش را در دست داریم و میبینیم در آن چنان درباره حقوق انسان سخن گفته میشود، درمییابیم که او از کجا سرمشق میگرفته است. کوروش در بستر حکمت الهی سخن میگوید و آن منشور را مینویسد که مایه افتخار ایران است.
وی با اشاره به دیدگاه برخی از علمای دینی خاطرنشان کرد: برخی از علمای بزرگ ما میگویند کوروش همان ذوالقرنینی است که در قرآن کریم از او یاد شده است و ما باید به این استناد، آن را مایه استدلال خود قرار دهیم.
رئیس بنیاد ایرانشناسی در پایان این بخش از سخنان خود، ضمن اشاره به ادامه سیر تاریخی بزرگان ایران، گفت: از حکمت الهی و کوروش که بگذریم، به شخصیت بزرگ دیگری میرسیم که مایه افتخار تاریخ ماست؛ امیرکبیر.
ملت ایران؛ نماد انسجام و عزت در بزنگاههای تاریخی / امیرکبیر؛ الگوی حکمرانی خوب از نگاه امام راحل
رئیس بنیاد ایرانشناسی در ادامه سخنان خود با اشاره به شرایط کنونی کشور افزود: ملت شریف ما در حال گذار از دوران سخت و پرحادثهای هستند و در یک سال گذشته، دشوارترین آزمونها و سختترین تجربهها را پشت سر گذاشتهاند. یکی از ویژگیهای بارز ملت ما همینجا ثابت شد؛ اینکه چگونه توانستند در این شرایط سخت، انسجام خود را حفظ کنند.
وی با یادآوری دوران دانشجویی خود در آمریکا تصریح کرد: من در آمریکا دانشجو بودم و در دانشگاههای معتبری همچون پرینستون، هاروارد و استنفورد تحصیل کردم و سالها در نیویورک زندگی کردم. اما آنچه در دوره سختی در ملت خودمان دیدم، بینظیر است. در شرایط سخت معیشتی، وقتی به فروشگاهها و مغازهها سر میزدم، دیدم که چگونه مردم با قناعت و شرافت، عزت خود را حفظ کردهاند و این مایه تحسین است.
وزیر اسبق وزارت خارجه با تاکید بر عظمت و ریشهدار بودن ملت ایران خاطرنشان کرد: من درود میفرستم به این ملت که در بزنگاههای تاریخی، قدر و شرف و عزت خود را درک میکند و حفظ میکند. اینگونه است که ملت ایران توانسته پس از ۳۰۰۰ سال، همچنان به عنوان یک ملت بزرگ در صحنه بینالمللی حضور داشته باشد.
صالحی با مقایسه ایران با سایر تمدنهای کهن جهان افزود: ملتهایی که اینگونه ویژگیها را دارند، به تعداد انگشتهای دست میرسند. بسیاری از تمدنها ظهور کردند و رفتند؛ حتی نام رم نیز تغییر کرد و امروز به ایتالیا معروف است، اما ایران، یونان و مصر همچنان باقی ماندهاند و این مایه افتخار است.
رئیس بنیاد ایرانشناسی در پایان این بخش از سخنان خود، پیش از ورود به بحث اصلی درباره امیرکبیر، به جایگاه این شخصیت بزرگ در اندیشه امام راحل اشاره کرد و گفت: دوست دارم پیش از سخن از ایران، از رهبر کبیر انقلاب یاد کنم که به میرزاتقیخان امیرکبیر بسیار علاقه داشتند و همواره از دوران کوتاه صدارت او که منشأ کارهای اصولی شد، به عنوان مدلی برای حکمرانی خوب در ایران یاد میکردند.
امیرکبیر و مذاکرات ارزنهالروم؛ درسهایی برای دیپلماسی معاصر / تشکر از دکتر نصرالله صالحی برای احیای یک سند تاریخی
رئیس بنیاد ایرانشناسی در ادامه سخنان خود، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی و بهویژه شهید دکتر علی لاریجانی، اظهار داشت: دوست و برادر عزیزم شهید دکتر لاریجانی، واقعاً یک سرمایه برای ایران و نقطه امیدی برای صلح در منطقه بود و دشمنان با ترور، او را از ما گرفتند. رحمت و رضوان خداوند بر تمامی شهیدان این خطه باد.
صالحی سپس با بازگشت به محور اصلی نشست، یعنی کتاب ارزشمند «سفارتنامه ارزنهالروم»، افزود: بر خود واجب میدانم در ابتدا از جناب آقای دکتر نصرالله صالحی که زحمت گردآوری و تدوین این کتاب مهم را بر عهده داشتهاند، صمیمانه تشکر کنم و به ایشان دست مریزاد بگویم.
وی با اشاره به سوابق دکتر نصرالله صالحی تصریح کرد: به عنوان یک ایراندوست و فردی که چند دهه در کشورهای مختلف، از جمله به عنوان نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همچنین به عنوان خدمتگزار در وزارت امور خارجه فعالیت کردهاند، باور دارم که این کتاب از یکسو مشمول درسهای ارزشمندی است و از سوی دیگر، یادآور برخی خاطرات شخصیام خواهد بود.
وی با اشاره به کتاب خاطرات خود تحت عنوان «گذری در تاریخ» که شرح مذاکرات هستهای است، خاطرنشان کرد: در مذاکرات برجام با طرف آمریکایی، من نقل قولی دارم که میگوید: «ما یک گروهان بودیم در مقابل یک لشکر». واقعاً یک لشکر! حقیقت این بود که ما نه تنها از نظر تعداد، بلکه از نظر امکانات و پشتیبانی نیز اصلاً قابل مقایسه با طرف مقابل نبودیم.
صالحی با اشاره به جنگ تحمیلی اخیر هم تاکید کرد: آنها مقتدرانه آمده بودند، اما لطف الهی شامل حال ما شد و از این نبرد سربلند بیرون آمدیم.
انتهای پیام/