درمان تومور بدخیم مغزی با ویروس مهندسیشده در ایران نتایج امیدوارکنندهای داشته است
به گزارش خبرنگار آنا، حمیدرضا خیاط کاشانی، استاد جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در نشست خبری رونمایی از جدیدترین شیوه درمانی تومور مغزی گلیوبلاستوما، با تشریح جزئیات این طرح پژوهشی اظهار کرد: گلیوبلاستوما شایعترین و در عین حال بدخیمترین تومور مغزی است که متأسفانه پس از تشخیص، طول عمر بیماران در ایران معمولاً کمتر از ۱۲ ماه است و این معضل در بسیاری از کشورهای دنیا نیز وجود دارد.
وی افزود: با وجود انجام جراحی، شیمیدرمانی و سایر درمانهای رایج، هنوز درمان مؤثری برای این بیماران وجود ندارد و اغلب آنان جان خود را از دست میدهند. به همین دلیل در سالهای اخیر در دنیا روشهای نوینی از جمله استفاده از ویروسهای مهندسیشده برای از بین بردن سلولهای سرطانی مورد توجه قرار گرفته است.
نخستین مطالعه درمان گلیوبلاستوما با ویروس مهندسیشده در ایران
خیاط کاشانی با اشاره به اجرای این پروژه در کشور گفت: با همکاری متخصصان ویروسشناسی، ویروسی بر پایه ویروس واکسن سرخک طراحی و مهندسی شد. در این روش ژنوم ویروس دستکاری میشود، عوامل بیماریزا از آن حذف شده و پروتئینهایی به سطح ویروس اضافه میشود که امکان اتصال اختصاصی آن به سلولهای توموری را فراهم میکند.
وی ادامه داد: پس از ورود ویروس به سلول سرطانی، ویروس در داخل آن تکثیر شده و سلول توموری را از بین میبرد. علاوه بر این، با تخریب سلول سرطانی، محتویات آن در معرض سیستم ایمنی بدن قرار میگیرد و سیستم ایمنی نیز تومور را شناسایی کرده و به آن حمله میکند.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه چنین مطالعاتی تنها در تعداد محدودی از کشورهای دنیا و در فازهای اولیه انجام شده است، تصریح کرد: این نخستین بار است که چنین مطالعهای در ایران و منطقه اجرا میشود.
فاز نخست مطالعه با نتایج امیدوارکننده به پایان رسید
وی با اشاره به روند اجرای این پژوهش اظهار کرد: فاز نخست مطالعه به پایان رسیده است. در این مرحله ویروس تولیدشده روی بیمارانی که مبتلا به گلیوبلاستوما بودند و جراحی اولیه را پشت سر گذاشته بودند، مورد استفاده قرار گرفت.
خیاط کاشانی افزود: در این مطالعه هدف اصلی بررسی ایمنی روش درمانی و تعیین دوز مناسب ویروس بود، اما در کنار آن، نتایج بالینی نیز بسیار امیدوارکننده بود.
وی گفت: در تعدادی از بیماران اندازه تومور به طور قابل توجهی کوچک شد و در برخی دیگر نیز در تصویربرداریها دیگر توموری مشاهده نشد. اکنون حدود دو سال از آغاز این مطالعه میگذرد و بخش قابل توجهی از بیماران همچنان زنده هستند؛ در اغلب آنان یا تومور کوچک شده یا رشد آن متوقف مانده است.
بارداری یکی از بیماران پس از درمان؛ نتیجهای فراتر از انتظار
استاد جراحی مغز و اعصاب دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به یکی از نتایج قابل توجه این مطالعه گفت: یکی از بیماران که پس از درمان بهبود مناسبی پیدا کرده بود، به طور ناخواسته باردار شد و هفته گذشته نیز فرزند خود را به دنیا آورد.
وی خاطرنشان کرد: این در حالی است که بیماران مبتلا به گلیوبلاستوما معمولاً تنها سه تا شش ماه پس از عود بیماری فرصت زندگی دارند و در این مدت نیز با عوارض شدید عصبی مواجه میشوند.
خیاط کاشانی تأکید کرد: البته این نتایج به معنای درمان قطعی بیماری نیست و هنوز نمیتوان این روش را برای همه بیماران توصیه کرد، اما نتایج بهدستآمده ما را برای ادامه مسیر امیدوار کرده است.
آغاز فاز دوم مطالعه با افزایش تعداد تزریقها
وی با بیان اینکه فاز دوم این مطالعه آغاز شده است، گفت: در فاز نخست، پس از جراحی کامل و پاکسازی تومور، ویروس در محل تومور تزریق شد، دو هفته بعد نمونهبرداری مجدد انجام گرفت و بار دیگر ویروس تزریق شد.
وی افزود: در فاز دوم، تزریق ویروس با استفاده از تجهیزات ویژه در شش نوبت انجام میشود تا اثربخشی درمان افزایش یابد.
همکاری چندرشتهای، نقطه قوت این پژوهش
خیاط کاشانی اظهار کرد: زمانی که با بیمارانی مواجه میشدیم که دیگر هیچ درمان مؤثری برای آنان وجود نداشت، ایده استفاده از این روش شکل گرفت، اما تصور نمیکردیم امکان اجرای چنین پروژهای در کشور فراهم باشد.
وی ادامه داد: مهندسی ویروس، تولید آن، آزمایشهای حیوانی، بررسیهای ایمنی، مطالعات آزمایشگاهی و در نهایت ورود به مرحله انسانی، فرایندی بسیار طولانی و پیچیده است که چندین سال زمان میبرد و بدون همکاری متخصصان حوزههای مختلف امکانپذیر نبود.
وی افزود: بررسی نمونههای بافتی بیماران نیز نشان داد که ویروس در محیط تومور فعال شده، تکثیر میشود، سلولهای سرطانی را از بین میبرد و موجب افزایش حضور سلولهای ایمنی در محل تومور میشود؛ موضوعی که اثربخشی این روش را تأیید میکند.
مزیت ویروس درمانی نسبت به شیمیدرمانی
این استاد دانشگاه با اشاره به مزیتهای این روش گفت: برخلاف داروهای شیمیدرمانی که پس از مدتی در بدن متابولیزه شده و از بین میروند، ویروسهای درمانی پس از ورود به سلولهای سرطانی به صورت فعال تکثیر میشوند و اثر درمانی خود را ادامه میدهند.
وی افزود: به دلیل تغییرات ژنتیکی ایجادشده در این ویروسها، عوارض جانبی نیز بسیار کمتر است.
هیچ عارضه خطرناکی در بیماران مشاهده نشد
خیاط کاشانی درباره نتایج ایمنی این مطالعه اظهار کرد: در بررسیهای انجامشده هیچ عارضه شدید درجه چهار یا پنج که تهدیدکننده حیات باشد مشاهده نشد.
وی ادامه داد: همچنین تمامی ترشحات بدن بیماران از نظر احتمال انتقال ویروس بررسی شد و مشخص شد این ویروس هیچ خطری برای بیماران، همراهان یا کادر درمان ایجاد نمیکند، زیرا پیش از استفاده، عوامل بیماریزای آن حذف شده و تنها برای هدف قرار دادن سلولهای سرطانی طراحی شده است.
امکان استفاده از این روش برای سایر سرطانها
وی با اشاره به ظرفیتهای آینده این فناوری گفت: این روش میتواند در آینده برای سایر سرطانهایی که پاسخ مناسبی به درمانهای رایج نمیدهند نیز مورد استفاده قرار گیرد.
خیاط کاشانی افزود: تاکنون در دنیا تنها تعداد محدودی از ویروسهای درمانی موفق به دریافت تأییدیه شدهاند که یکی از آنها در ژاپن برای درمان سرطان مغزی مورد تأیید قرار گرفته است و مطالعه انجامشده در ایران نیز از معدود پژوهشهای موفق این حوزه در جهان به شمار میرود.
۹ بیمار وارد مطالعه شدند؛ ۶ نفر همچنان زنده هستند
وی درباره تعداد بیماران شرکتکننده در فاز نخست این مطالعه گفت: این پژوهش بر اساس پروتکلهای علمی و در سه مرحله طراحی شد و در هر مرحله سه بیمار مورد بررسی قرار گرفتند؛ در مجموع ۹ بیمار وارد مطالعه شدند.
خیاط کاشانی در پایان گفت: خوشبختانه به دلیل مشاهده نشدن عوارض جدی، مطالعه با موفقیت ادامه یافت. تاکنون سه نفر از بیماران فوت کردهاند، اما شش بیمار همچنان در قید حیات هستند و در پنج نفر از آنان نیز رشد تومور متوقف شده است؛ در حالی که میانگین طول عمر این بیماران در شرایط معمول تنها سه تا شش ماه است.
حمایت مرکز آموزشی درمانی امام حسین (ع) از اجرای نخستین مطالعه درمان گلیوبلاستوما در ایران
در ادامه این نشست، علیرضا منافی، رئیس مرکز آموزشی درمانی امام حسین (ع)، با اشاره به جایگاه این مرکز درمانی در ارائه خدمات تخصصی، اظهار کرد: بیمارستان امام حسین (ع) به عنوان یکی از مراکز مهم درمانی جنوب شرق تهران، بهصورت مستقیم جمعیتی چند میلیونی را تحت پوشش خدمات درمانی قرار داده و به شکل غیرمستقیم نیز به میلیونها نفر دیگر از هموطنان خدمات ارائه میکند.
وی افزود: این بیمارستان بهویژه پس از دوران همهگیری کرونا و همچنین در بحرانهای مختلف، همواره بار سنگینی از خدمترسانی به بیماران را بر دوش داشته است و با برخورداری از حدود ۸۰۰ تخت بستری، یکی از بزرگترین مراکز آموزشی و درمانی کشور به شمار میرود.
منافی ادامه داد: تقریباً تمامی بخشهای تخصصی جراحی و داخلی در این مرکز فعال هستند و بیمارستان امام حسین (ع) سهم قابل توجهی در حوزه درمان، آموزش و تربیت نیروی انسانی متخصص ایفا میکند.
وی با اشاره به ظرفیت علمی این مرکز گفت: خوشبختانه در بخشهای مختلف بیمارستان، جمعی از برجستهترین استادان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در کنار مردم حضور دارند؛ استادانی که در مجامع علمی داخلی و بینالمللی از جایگاه ویژهای برخوردارند و در کنار اعضای هیئت علمی جوان، مجموعهای توانمند را برای آموزش و درمان تشکیل دادهاند.
رئیس مرکز آموزشی درمانی امام حسین (ع) تصریح کرد: همه همکاران ما با تمام توان برای ارائه بهترین خدمات درمانی به مردم تلاش میکنند. البته ممکن است مانند هر مجموعه بزرگی کاستیهایی وجود داشته باشد، اما آنچه اهمیت دارد، تعهد و تلاش شبانهروزی مجموعه برای خدمت به مردم است.
بستر پژوهشی مناسب برای اجرای تحقیقات پیشرفته
منافی با تأکید بر ظرفیت پژوهشی بیمارستان امام حسین (ع) اظهار کرد: گستردگی خدمات درمانی، حضور گروههای مختلف آموزشی و فراگیران حوزه سلامت، فضای بسیار مناسبی را برای انجام پژوهشهای علمی فراهم کرده است.
وی افزود: همکاران ما طی سالهای گذشته پروژههای تحقیقاتی متعددی را در حوزههای مختلف اجرا کردهاند که بسیاری از آنها دستاوردهای ارزشمند و افتخارات علمی مهمی را برای دانشگاه و کشور به همراه داشته است.
اجرای نخستین پروژه درمان تومور مغزی با همکاری شرکتهای دانشبنیان
رئیس مرکز آموزشی درمانی امام حسین (ع) با اشاره به موضوع اصلی این نشست خبری گفت: دلیل برگزاری این جلسه، معرفی یکی از پروژههای مهم و ارزشمند پژوهشی است که در حوزه زیستفناوری و بهصورت چندرشتهای، با همکاری شرکتهای دانشبنیان اجرا شده است.
وی ادامه داد: این طرح برای نخستین بار در ایران در حال اجراست. اگرچه مطالعات مشابهی در برخی کشورهای دیگر انجام شده، اما اجرای چنین پروژهای در کشور با تکیه بر توان متخصصان داخلی، اتفاقی ارزشمند و قابل توجه است.
منافی خاطرنشان کرد: این پژوهش با هدف درمان یکی از بدخیمترین تومورهای مغزی انجام میشود؛ بیماریای که درمانهای موجود تاکنون نتوانستهاند موفقیتهای بلندمدت قابل قبولی برای آن ایجاد کنند و به همین دلیل دستیابی به روشهای درمانی جدید از اهمیت بالایی برخوردار است.
تمام مجوزهای علمی و اخلاقی پروژه اخذ شده است
وی تأکید کرد: تمامی مراحل قانونی، اداری و اخذ کدهای اخلاق این طرح طی شده و پروژه بر اساس ضوابط علمی و پژوهشی در حال اجراست.
رئیس مرکز آموزشی درمانی امام حسین (ع) افزود: این مطالعه با تلاش دکتر حمیدرضا خیاط کاشانی، از استادان برجسته و باسابقه این مرکز، در کنار سایر اعضای هیئت علمی و با همکاری پژوهشگران و شرکتهای دانشبنیان به سرانجام رسیده است.
وی در پایان اظهار امیدواری کرد: نتایج اولیه این طرح امیدوارکننده به نظر میرسد، هرچند مسیر پژوهش باید همچنان ادامه پیدا کند تا بتوان به نتایج قطعی رسید. امیدواریم این پروژه علاوه بر ایجاد تحول در درمان بیماران مبتلا به این تومور، به عنوان یک افتخار بزرگ پژوهشی برای کشور، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و خانواده بیمارستان امام حسین (ع) ثبت شود.
روایت مریم از روند درمان تومور مغزی
سال ۱۳۹۷، پس از یک حمله تشنج، متوجه شدم که تومور مغزی دارم. آن زمان پسرم فقط یک سال و نیم داشت. در یکی از بیمارستانهای خصوصی تهران تحت عمل جراحی قرار گرفتم.
سال ۱۳۹۸ مشخص شد که تومور عود کرده است. در ابتدا کوچک بود، اما به مرور زمان بزرگتر شد تا اینکه در سال ۱۴۰۰ دوباره عمل شدم. پس از جراحی، پزشکان اعلام کردند که تومور بدخیم است. بعد از آن دورههای رادیوتراپی و شیمیدرمانی را پشت سر گذاشتم.
با وجود این درمانها، تومور دوباره به مقدار کمی عود کرد و پزشکان گفتند دیگر درمان مؤثری برای آن وجود ندارد. در همان زمان، دکتر کاشانی درمان جدیدی را به من پیشنهاد کردند و گفتند اگر امکانش فراهم شود، میتوانم از آن استفاده کنم. من هم پذیرفتم و ویروس درمانی برایم انجام شد.
خدا را شکر، این درمان نتیجه بسیار خوبی داشت. پس از آن حتی باردار شدم و اکنون در سلامت کامل هستم. تومور به طور کامل از بین رفته است.
در طول این مسیر، حتی پیشنهاد شد که برای درمان، بخشی از نیمکره مغزم برداشته شود، اما خوشبختانه با انجام درمان جدید نیازی به آن پیدا نشد. خدا را شکر، درمان موفقیتآمیز بود و نتیجه بسیار خوبی گرفتم.
انتهای پیام/