چارچوب بومی آکادمی یاسان برای آموزش هوش مصنوعی به کودکان و نوجوانان بررسی شد

به گزارش خبرگزاری آنا، آکادمی یاسان از جمله مجموعه‌های فعال در حوزه آموزش برنامه نویسی و هوش مصنوعی به کودکان و نوجوانان است که در سال‌های اخیر بر طراحی الگو‌های آموزشی متناسب با نظام آموزشی کشور تمرکز کرده است. چارچوب ارائه‌شده در این نشست نیز با هدف پاسخ به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های این روز‌های نظام آموزشی، یعنی «چگونگی آموزش هوش مصنوعی به نسل آینده»، طراحی شده و تلاش دارد فراتر از آموزش ابزارها، مسیر یادگیری مفاهیم پایه این فناوری را برای دانش‌آموزان ترسیم کند.

در این نشست، علاوه بر تشریح جزئیات این فریم‌ورک، رویکرد‌های رایج آموزش هوش مصنوعی نیز مورد نقد قرار گرفت و مسئولان آکادمی یاسان بر این باور بودند که آموزش این فناوری نباید فقط به یادگیری کار با چند نرم‌افزار یا تولید محتوا محدود شود، بلکه باید به بستری برای تقویت مهارت‌های شناختی، تحلیل، حل مسئله و تصمیم‌گیری تبدیل شود.

توانمندسازی شناختی؛ هدفی فراتر از آموزش برنامه‌نویسی

سرپرست تیم هوش مصنوعی مؤسسه آموزشی یاسان با اشاره به اهمیت آموزش هوش مصنوعی به کودکان و نوجوانان، از طراحی و تدوین یک فریم‌ورک جامع آموزشی برای این حوزه خبر داد و گفت این چارچوب با هدف توانمندسازی شناختی دانش‌آموزان و با رویکردی مرحله‌به‌مرحله و متناسب با سن مخاطبان طراحی شده است.

به گفته وی، نگاه حاکم بر این چارچوب با رویکردی که سال‌ها در بخشی از آموزش علوم کامپیوتر دنبال می‌شد، تفاوت اساسی دارد. در حالی که در مقاطعی، آموزش برنامه‌نویسی بیشتر با هدف تربیت نیروی انسانی مورد نیاز بازار کار دنبال می‌شد، در این الگو تلاش شده است آموزش علوم کامپیوتر به ابزاری برای تقویت کارکرد‌های اجرایی مغز از جمله تجزیه‌وتحلیل، حل مسئله، تمرکز و تفکر تبدیل شود؛ رویکردی که بر پایه مطالعات و پژوهش‌های علمی معتبر شکل گرفته است.

فریم‌ورکی که در ۶ ماه و با همکاری متخصصان تدوین شد

فریم‌ورک آموزش هوش مصنوعی آکادمی یاسان حاصل حدود شش ماه پژوهش تخصصی با همکاری متخصصان و استادان و پژوهشگران این حوزه است.

این چارچوب بر اساس استاندارد‌های جهانی و با بومی‌سازی برای نظام آموزشی ایران تدوین شده و موضوعاتی همچون ادراک، یادگیری، تأثیرات اجتماعی و ملاحظات اخلاقی هوش مصنوعی را در بر می‌گیرد. همچنین برای هر مقطع تحصیلی، از دوره ابتدایی تا متوسطه، مسیر مشخصی طراحی شده تا آموزش مفاهیم متناسب با توانایی شناختی دانش‌آموزان پیش برود.

آن‌گونه که در این نشست اعلام شد، پس از پایان مرحله پژوهش، کارگروهی تخصصی با حضور اعضای هیئت علمی تشکیل شد و طی چندین جلسه، ساختار نهایی این چارچوب مورد بررسی و تکمیل قرار گرفت. خروجی این فرایند، فریم‌ورکی است که اکنون به عنوان نقشه راه تولید محتوای آموزشی آکادمی یاسان مورد استفاده قرار گرفته است.

از «ادراک حسی» تا «تعامل اجتماعی»؛ مسیر آموزش چگونه طراحی شده است؟

سرپرست تیم هوش مصنوعی یاسان با تشریح ساختار این برنامه آموزشی اظهار کرد: آموزش هوش مصنوعی برای دانش‌آموزان از مقطع دبستان تا دبیرستان در قالب پنج سطح اصلی طراحی شده است؛ به گونه‌ای که آموزش از مفاهیم پایه‌ای «ادراک» و تفاوت آن با «سنجشگری» آغاز می‌شود و در ادامه به موضوعاتی مانند یادگیری ماشین، تعامل طبیعی با سامانه‌های هوشمند و در نهایت تأثیرات اجتماعی هوش مصنوعی می‌رسد.

وی افزود: در طراحی این چارچوب تلاش شده است مفاهیم پیچیده با استفاده از مثال‌های ساده و قابل لمس برای کودکان آموزش داده شود. به عنوان نمونه، در نخستین مراحل آموزش، تفاوت میان یک سنسور ساده و یک سیستم دارای ادراک به دانش‌آموزان نشان داده می‌شود تا آنان پیش از آشنایی با ابزارها، منطق عملکرد سامانه‌های هوشمند را درک کنند.

مسیر یادگیری متناسب با توانایی هر دانش‌آموز

عبدالله فیض‌الله‌زاده، مدیرعامل آکادمی یاسان در ادامۀ این نشست با اشاره به انعطاف‌پذیری این فریم‌ورک آموزشی اظهار کرد: این سیستم به گونه‌ای طراحی شده است که دانش‌آموزان با هر سطح از دانش پایه بتوانند متناسب با توانایی و سرعت یادگیری خود، مسیر آموزشی خود را طی کنند.

وی با اشاره به تفاوت شرایط آموزشی در مدارس مختلف افزود: برای دانش‌آموزان مدارس استعداد‌های درخشان، سرعت آموزش متناسب با توان علمی آنان در نظر گرفته شده و در مقابل، در مناطق کمتر برخوردار نیز با طراحی انعطاف‌پذیر این چارچوب، امکان پیشرفت برای همه دانش‌آموزان فراهم شده است.

فیض‌الله‌زاده همچنین از همکاری‌های علمی این مجموعه با ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی خبر داد و گفت: یاسان در تدوین این چارچوب از یافته‌های پژوهشی دانشگاه‌های معتبر جهان بهره گرفته و به دنبال انجام پژوهش‌های مشترک برای ارزیابی اثرات شناختی این آموزش‌هاست.

مدیرعامل آکادمی یاسان با اشاره به ابزار‌های مورد استفاده در این چارچوب آموزشی اظهار کرد: استفاده از پلتفرم‌های ساده‌سازی‌شده گوگل برای ساخت مدل‌های هوش مصنوعی و همچنین محیط بازی ماینکرفت به عنوان بستری برای آموزش مفاهیم برنامه‌نویسی، بخشی از ابزار‌هایی است که برای جذاب‌تر شدن فرآیند یادگیری و افزایش مشارکت دانش‌آموزان در نظر گرفته شده است.

تفاوت با آموزش‌های رایج؛ تمرکز بر فهم مفاهیم به جای آموزش ابزار

یکی از محور‌های اصلی این نشست، نقد شیوه‌های رایج آموزش هوش مصنوعی در کشور بود؛ شیوه‌هایی که به اعتقاد مسئولان آکادمی یاسان، عمدتاً به آموزش کاربرد ابزار‌هایی مانند تولید تصویر، متن یا ویدئو با هوش مصنوعی محدود شده‌اند.

چارچوب آموزشی یاسان تلاش می‌کند به جای تمرکز بر خروجی ابزارها، فرآیند‌های پشت‌صحنه هوش مصنوعی را به دانش‌آموزان آموزش دهد؛ فرآیند‌هایی که از مرحله سنسینگ و ادراک آغاز می‌شود، به یادگیری ماشین می‌رسد و در نهایت به تصمیم‌گیری و تعامل سامانه‌های هوشمند ختم می‌شود.

به گفته مسئولان آکادمی یاسان، آموزش‌های صرفاً ابزاری اگرچه ممکن است مهارت کوتاه‌مدتی برای استفاده از برخی نرم‌افزار‌ها ایجاد کند، اما لزوماً به تقویت قدرت تحلیل و تفکر دانش‌آموزان منجر نمی‌شود. در مقابل، این فریم‌ورک با هدف پرورش درک عمیق از مفاهیم و تقویت توانایی‌های شناختی طراحی شده تا دانش‌آموزان بتوانند منطق عملکرد سامانه‌های هوشمند را درک کنند، نه اینکه تنها کاربر ابزار‌های هوش مصنوعی باشند.

حضور دانش‌آموزان ایرانی در رقابت‌های جهانی هوش مصنوعی

سرپرست تیم هوش مصنوعی یاسان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برگزاری مسابقات جهانی هوش مصنوعی ویژه کودکان و نوجوانان گفت: هر سال دانش‌آموزانی از کشور‌های مختلف در این رقابت‌ها شرکت می‌کنند و امسال نیز یکی از مدارس ایران در بخش تولید تصویر با هوش مصنوعی حضور داشته که نشان‌دهنده ظرفیت بالای دانش‌آموزان ایرانی در این حوزه است.

وی با تأکید بر اینکه رقابت جهانی در حوزه آموزش هوش مصنوعی با سرعت زیادی در حال گسترش است، اظهار کرد: بسیاری از کشور‌ها آموزش این فناوری را از سنین پایین آغاز کرده‌اند و تلاش می‌کنند علاوه بر آموزش مهارت‌های فنی، توانایی حل مسئله، خلاقیت و تفکر محاسباتی را نیز در نسل آینده تقویت کنند.

آموزش هوش مصنوعی؛ موضوعی راهبردی برای آینده کشور

عبدالله فیض‌الله‌زاده، مدیرعامل آکادمی یاسان در بخش پایانی نشست مذکور با اشاره به سرمایه‌گذاری گسترده شرکت‌های بزرگ جهان از جمله آمازون و بانک جی‌پی مورگان در آموزش هوش مصنوعی به کودکان، و همچنین برنامه‌ریزی برخی کشور‌ها برای توسعه این حوزه، آموزش هوش مصنوعی را یک موضوع راهبردی توصیف کرد.

وی گفت: امروز آموزش هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک موضوع آموزشی نیست، بلکه به بخشی از برنامه‌ریزی کشور‌ها برای توسعه سرمایه انسانی آینده تبدیل شده است و به همین دلیل لازم است در ایران نیز نگاه جدی‌تری به این حوزه وجود داشته باشد.

فیض‌الله‌زاده با اعلام آمادگی آکادمی یاسان برای همکاری با دستگاه‌های مختلف در توسعه این چارچوب آموزشی افزود: این فریم‌ورک می‌تواند مبنایی برای توسعه آموزش هوش مصنوعی متناسب با نیاز‌های نظام آموزشی کشور باشد و زمینه حضور پررنگ‌تر دانش‌آموزان ایرانی در عرصه‌های علمی و فناوری را فراهم کند.

وی در خاتمه با قدردانی از اعضای تیم آموزشی یاسان، آموزش کودکان و نوجوانان را فرآیندی تخصصی، حساس و زمان‌بر دانست و تأکید کرد: توسعه آموزش هوش مصنوعی زمانی اثربخش خواهد بود که به جای رویکرد‌های مقطعی و صرفاً مهارت‌محور، بر یادگیری عمیق، پرورش تفکر و تقویت توانایی‌های شناختی دانش‌آموزان استوار باشد.