پایان هدررفت آب در کشاورزی با تکنولوژی «فریب ریشه»؛ کمآبی دیگر تهدید نیست
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ در دنیای امروز که فناوریهای نوین، مرزهای میان رویا و واقعیت را کمرنگ کردهاند، دستیابی به جایگاههای بینالمللی برای پژوهشگران ایرانی، نهتنها یک موفقیت شخصی، بلکه گواهی بر توانمندی علمی این سرزمین در مواجهه با چالشهای جهانی است.
در این میان، مسئله آب بهعنوان یکی از حیاتیترین و چالشبرانگیزترین موضوعات قرن حاضر، نیازمند راهکارهایی فراتر از روشهای سنتی است.
در چنین شرایطی، شنیدن خبر موفقیت یکی از نخبگان داخلی در عرصه جهانی، نویدی برای آیندهای روشنتر است.
دکتر مهدی محرمپور مدیر مرکز رشد و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا که همواره در مسیر حمایت از هستههای فناور گام برداشته، اکنون مدال طلای مسابقات ۲۰۲۶ فدراسیون جهانی مخترعین در کشور سوئیس را از آن خود کرده است.
این دستاورد که حاصل سالها پژوهش مستمر در حوزه مدیریت منابع آب است، نقطه عطفی برای تبدیل دانش نظری به فناوریهای کاربردی و دوستدار محیطزیست محسوب میشود.
در این گفتوگو از مسیر پر فراز و نشیب رسیدن به سکوی جهانی و اهمیت «فریب ریشه» در مدیریت منابع آب مطلع شدیم.
اما موفقیت در سطح جهانی، تنها آغاز یک مسیر طولانی است و چالش اصلی، پس از اثبات علمی، در مرحلهای است که فناوری باید از بطن آزمایشگاهها خارج شده و با چالشهای واقعی بازار، توسعه صنعتی و مدیریت اقتصادی روبهرو شود.
در بخش دیگری از گفتوگو با دکتر محرمپور مدیر مرکز رشد و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا وارد حوزههای استراتژیکتر میشویم؛ از چشمانداز توسعه صنعتی و بازاریابی داخلی تا چالشهای بنیادین بودجهای که مراکز رشد با آن دستوپنجه نرم میکنند.
گپ و گفت آنا با محرمپور مدیر مرکز رشد و فناوری دانشگاه آزاد اسلامی واحد بوئینزهرا، دارنده مدال طلای مسابقات ۲۰۲۶ ژنو سوئیس و فناور برتر کمیته ملی آبیاری ایران در پی میآید:
روایت طلایی از مسیر فتح جایگاه جهانی در سوئیس
آنا: با تبریک موفقیت شما در سطح بینالمللی بهدلیل کسب مدال طلای مسابقات ۲۰۲۶ فدراسیون جهانی مخترعین در کشور سوئیس، بگویید مؤلفههای اصلی نوآوری در طرح برگزیده شما چه بود و این فناوری چگونه چالشهای موجود در حوزه تخصصی شما را مرتفع میکند و چه کاربردهایی در حوزههای مختلف دارد؟
محرمپور: بنده از سال ۱۳۹۶ پژوهشهای خود را در موضوع سیستم آبیاری زیرسطحی و مدیریت منابع آبی آغاز کردم و تاکنون موفق به ثبت چهار اختراع جهانی در این حوزه شدهام.
مسیر پژوهشی من از سیستمهای آبیاری زیرسطحی آغاز شد که هدف اصلی در آنها، جلوگیری از گرفتگی مجاری بود.
در ادامه این مسیر، درراستای توسعه پژوهشها، به طراحی سیستمی منطبق بر اصول محیطزیست برای «فریب ریشه» در سیستمهای آبیاری زیرسطحی دست یافتم.
این فناوری از متریالهای معدنی فرآوری شده استفاده میکند که هیچگونه آسیبی به محیطزیست وارد نمیکنند.
در حقیقت، با استفاده از این مواد، ما ریشه گیاه را از شبکه آبیاری دور نگه میداریم که از مواد دوستادار محیط زیست استفاده کردم که به این فرآیند «فریب ریشه» گفته میشود؛ این همان طرحی است که از شبکه آبیاری دور میشود و امسال در ژنو موفق به کسب مقام شد.
آنا: با توجه به تجربهای که شما در مدیریت مرکز رشد و فناوری دارید، به نظر شما بسترهای فکری و عملیاتی و همچنین حمایتهای مراکز رشد، چه نقشی در عبور از مرزهای دانش و دستیابی به جایگاههای جهانی ایفا میکنند؟ آیا حمایت از هستههای فناور میتواند بهعنوان یک کاتالیزور، مسیر تبدیل دانش به سرمایه و بازار را هموار کند؟
محرمپور: بله، قطعاً. حضور در محیطی که سایر فناوریها در آن مستقر هستند و وجود یک زیستبوم کسبوکار و فناوری، انگیزهای است که موجب میشود فناوران زمان بیشتری را صرف یادگیری و رشد کنند.
مراکز رشد میتوانند با مهیا کردن فضای مناسب، بهعنوان یک کاتالیزور برای هستههای فناور عمل کنند و این همکاری موجب میشود که با افزودن سرمایه، علم، دانش و فناوری به بخش بازار، مسیر رشد بسیار بزرگتر و سریعتر شود.
تجربه شخصی من نشان میدهد که با وجود حمایتهایی که از سالها پیش در مراکز رشد وجود داشته، اکنون کسبوکار ما به مرحله بلوغ رسیده و این فرآیند منجر به کسب ۱۰ افتخار بینالمللی ازجمله این چهارمین مدال جهانی ما شده است.
آنا: با توجه به انتخاب شما بهعنوان فناور برتر ازسوی کمیته ملی آبیاری، نگاه شما به کاربردیسازی این فناوری در زیستبوم داخلی چیست و این طرح چگونه میتواند به ارتقای بهرهوری در بخشهای حیاتی کشور بهخصوص در حوزه آبیاری کمک کند؟
محرمپور: اگر بخواهم از بحرانهای موجود صحبت کنم، باید بگویم اگر از بحرانهایی مانند جنگ و ... عبور کنیم، بزرگترین بحرانی که کشور با آن مواجه است و نیازمند راهکارهای فناورانه است، بحران آب است.
بیش از ۸۰ درصد از مصرف آب در کشور مربوط به بخش کشاورزی است؛ بنابراین هرگونه تحول در مدیریت منابع آب، باید از این بخش آغاز شود.
اختراعی که موفق به کسب مدال طلا شد، در واقع یک «پک و بسته کامل» است که مفاهیم مختلفی را دربرمیگیرد که همانطور که عرض کردم نام سیستم «فریب ریشه» است و در نتیجه این سیستم میتواند در کاهش چشمگیر مصرف آب در بخش کشاورزی نقش بسزایی ایفا کند و مستقیماً به حل یکی از اساسیترین بحرانهای کشور کمک کند.
باید «معنا و مسئله» واقعی را برای اختراع در کشور پیدا کنیم
آنا: با نگاه به چالشهای پیش روی نخبگان، به نظر شما بزرگترین مانع در مسیر تجاریسازی دستاوردهای علمی در سطح بینالمللی چیست و چه توصیهای به جوانان پژوهشگر برای تولید فناوریهای پاسخگو به نیاز بازار دارید؟
محرمپور: در حال حاضر با توجه به شرایط تحریمها، فعالیت در عرصههای بینالمللی با چالشهای ساختاری همراه است، اما نباید فراموش کرد که ایران با جمعیت ۹۰ میلیونی خود، بازار بسیار بزرگی دارد.
مهمترین نکتهای که من به آن برخورد کردهام این است از همان لحظه تفکر و ایدهپردازی، باید همزمان به بحث اختراع و شناسایی معضلات اصلی کشور فکر کرد و با این شرایط بازار هم به تبع فناوری خواهد آمد.
مهمترین نکتهای که من به آن برخورد کردهام این است از همان لحظه تفکر و ایدهپردازی، باید همزمان به بحث اختراع و شناسایی معضلات اصلی کشور فکر کرد و با این شرایط بازار هم به تبع فناوری خواهد آمد.
ما باید ابتدا یک «معنا و مسئله» واقعی را در کشور پیدا کنیم؛ اگر فناوری شما بتواند یک مشکل اساسی را حل کند، بازار خودبهخود به سراغ آن خواهد آمد.
مشکل بسیاری از پژوهشگران این است که ابتدا چیزی را اختراع میکنند و سپس به دنبال بازار میگردند، در حالی که ممکن است آن بازار اشباع شده باشد یا اصلاً با نیازهای فرهنگ و جامعه ایرانی همخوانی نداشته باشد.
در این مقطع، با توجه به محدودیتهای ورود به بازارهای خارجی، تمرکز بر بازار داخلی و تولید فناوریهای متناسب با نیازهای واقعی کشور، هوشمندانهترین رویکرد است.
آنا: بهعنوان یک چهره شاخص علمی و صاحب تجربهای در عرصه نوآوری، پرسش ما از شما این است که چشمانداز خود را برای توسعه فعالیتهای فناورانه در بازههای زمانی میانمدت و بلندمدت چگونه ترسیم میکنید و چه اهدافی را برای اثرگذاری بیشتر این فناوری در سطح جهانی در نظر دارید و استراتژی شما برای دستیابی به این جایگاه چیست؟
محرمپور: در پاسخ به این پرسش باید بگویم که در حوزه تخصصی خود، اولویت اصلی من در حال حاضر، توسعه فعالیتها در داخل کشور است؛ بهخصوص در زمینه توسعه صنعتیِ موضوعات اختراعشده و تقویت فرآیندهای بازاریابی در بازار داخلی.
تمرکز اصلی من بر این است که این فناوریها از مرحله ایده و اختراع عبور کرده و به مرحله تولید صنعتی و عرضه گسترده در بازار برسند.
آنا: با توجه به صحبتهای شما درباره ضرورت توسعه صنعتی، آیا چالش اصلی در این مسیر، همگام نشدن با نیازهای بازار داخلی است؟
محرمپور: بله، دقیقاً؛ هدف اصلی تمرکز بر توسعه صنعتی و بازاریابی موثر در داخل کشور است تا این دستاوردها به ابزاری کاربردی برای جامعه تبدیل شوند.
آنا: در پایان اگر نکته دارید، بفرمایید.
محرمپور: با توجه به بحرانهای مالی موجود در کشور، باید صراحتاً اعلام کنم که حمایتها از مراکز رشد بهشدت کاهش یافته است.
بهعنوان مثال، در مرکز رشد ما، بودجه دولتی یا اختصاصی در سال جاری عملاً به صفر رسیده است؛ به طوری که ما تنها از درآمدهای داخلی خود مرکز رشد برای تداوم فعالیتها و چرخاندن واحد استفاده میکنیم.
اگر دانشگاه آزاد اسلامی بتواند بودجهای ویژه از سوی سازمان مرکزی برای مراکز رشد در نظر بگیرد، این اقدام میتواند تأثیر بسیار تعیینکنندهای در توسعه فناوری و شکوفایی نوآوری در سطح کشور داشته باشد و حمایت مالی مستمر، زیربنای اصلی پیشرفت فناوران است.
انتهای پیام/