هوش مصنوعی جایگزین معلم نیست؛ ابزاری برای ارتقای آموزش است/ مسئولیت توسعه هوش مصنوعی قرآنی با وزارت ارشاد است

محمدرضا مسیب‌زاده، مشاور وزیر آموزش و پرورش و دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا درباره نقش فناوری‌های نوین در آموزش عمومی قرآن اظهار کرد: در سال‌های اخیر تلاش‌های گسترده‌ای برای بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، به‌ویژه هوش مصنوعی، در حوزه آموزش عمومی و حفظ قرآن انجام شده است و امروز این فناوری به عنوان یکی از ابزار‌های مؤثر در فرآیند آموزش مورد توجه دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی کشور قرار گرفته است.

وی با بیان اینکه هوش مصنوعی باید در جایگاه واقعی خود مورد استفاده قرار گیرد، افزود: نگاه آموزش و پرورش به این فناوری، نگاه ابزاری است؛ به این معنا که هوش مصنوعی قرار نیست جایگزین معلم، مربی یا فرآیند‌های آموزشی شود، بلکه می‌تواند به عنوان یک ابزار توانمند در اختیار معلمان، مربیان و فعالان قرآنی قرار گیرد تا کیفیت آموزش، تولید محتوا و فرآیند یادگیری را ارتقا دهد.

هوش مصنوعی؛ ابزار توانمندسازی معلمان، نه جایگزین آنها

دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور ادامه داد: طی سال‌های اخیر اقدامات متعددی برای آشنایی فرهنگیان با ظرفیت‌های هوش مصنوعی انجام شده و دوره‌های آموزشی مختلفی در این زمینه برگزار شده است تا معلمان بتوانند از قابلیت‌های این فناوری در فرآیند تدریس بهره ببرند.

مسیب‌زاده با اشاره به برنامه‌های آموزش و پرورش در این حوزه گفت: آموزش هوش مصنوعی یکی از مأموریت‌هایی است که در دستور کار آموزش و پرورش قرار گرفته و برای تحقق آن، کارگروهی تخصصی در شورای عالی آموزش و پرورش تشکیل شده است.

وی افزود: این کارگروه با مسئولیت دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش فعالیت می‌کند و تاکنون جلسات متعددی برای بررسی ابعاد مختلف استفاده از هوش مصنوعی در نظام آموزشی برگزار کرده است. همچنین آموزش‌های لازم برای آشنایی معلمان با این فناوری در حال اجراست تا فرهنگیان بتوانند از ظرفیت‌های جدید در فرآیند آموزش بهره‌مند شوند.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا برنامه ویژه‌ای برای آموزش‌های قرآنی مبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش و پرورش پیش‌بینی شده است یا خیر، اظهار کرد: آنچه در آموزش و پرورش دنبال می‌شود، آموزش استفاده از هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار عمومی است و برنامه اختصاصی برای آموزش‌های قرآنی در این بخش تعریف نشده است.

وی تصریح کرد: توصیه ما این است که همه معلمان، از جمله معلمان قرآن، از ظرفیت‌های ارزشمند هوش مصنوعی در فرآیند آموزش استفاده کنند. این فناوری می‌تواند در تولید محتوای آموزشی، طراحی فعالیت‌های یادگیری، افزایش جذابیت کلاس درس و تسهیل آموزش نقش مؤثری ایفا کند و هرچه میزان آشنایی معلمان با این ابزار بیشتر شود، بهره‌گیری از آن نیز گسترده‌تر خواهد شد.

توسعه هوش مصنوعی در آموزش قرآن بر عهده وزارت ارشاد است

مسیب‌زاده تأکید کرد: متولی اصلی توسعه هوش مصنوعی در حوزه قرآن، آموزش و پرورش نیست، بلکه این مسئولیت به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار شده است و این وزارتخانه مأموریت دارد با بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی، زمینه توسعه فناوری‌های هوشمند در حوزه آموزش و ترویج قرآن را فراهم کند.

وی افزود: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در این زمینه کارگروه‌های تخصصی متعددی تشکیل داده و این کارگروه‌ها در حال آماده‌سازی محتوای مناسب برای استفاده از هوش مصنوعی در حوزه قرآن هستند. هدف از این اقدامات آن است که ظرفیت‌های این فناوری صرفاً محدود به یک دستگاه یا یک گروه خاص نباشد، بلکه همه دانش‌آموزان و آحاد جامعه بتوانند از خدمات و محتوای تولیدشده بهره‌مند شوند.

دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن کشور با اشاره به لزوم هم‌افزایی میان دستگاه‌های فرهنگی و آموزشی کشور اظهار کرد: توسعه فناوری‌های نوین در حوزه آموزش قرآن نیازمند همکاری میان دستگاه‌های مختلف است و هر یک از نهاد‌ها باید بر اساس مأموریت‌های قانونی خود ایفای نقش کنند. آموزش و پرورش وظیفه آموزش و توانمندسازی معلمان را بر عهده دارد و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز مسئولیت توسعه زیرساخت‌ها، تولید محتوا و هدایت برنامه‌های تخصصی هوش مصنوعی در حوزه قرآن را دنبال می‌کند.

وی خاطرنشان کرد: استفاده صحیح از هوش مصنوعی می‌تواند فرصت‌های جدیدی را در آموزش عمومی قرآن ایجاد کند، اما این موضوع زمانی محقق خواهد شد که این فناوری به عنوان یک ابزار کمکی مورد استفاده قرار گیرد و در کنار نقش محوری معلم، به ارتقای کیفیت آموزش کمک کند.

مسیب‌زاده در پایان تأکید کرد: آینده آموزش، به‌ویژه در حوزه آموزش‌های عمومی، بدون بهره‌گیری از فناوری‌های نوین قابل تصور نیست و هوش مصنوعی یکی از مهم‌ترین ابزار‌هایی است که می‌تواند فرآیند یاددهی و یادگیری را متحول کند. از همین رو آموزش و پرورش نیز تلاش کرده است زمینه آشنایی معلمان با این فناوری را فراهم کند و در کنار آن، سایر دستگاه‌های مسئول نیز مأموریت‌های تخصصی خود را در حوزه تولید محتوا و توسعه کاربرد‌های هوش مصنوعی در آموزش قرآن دنبال می‌کنند.