استاد دانشگاه تهران: شهید مطهری در شناخت عرفان حافظ و فلسفه خیام بی‌نظیر بود

به گزارش خبرگزاری آنا، مراسم بزرگداشت روز استاد و معلم، عصر امروز به همت سازمان بسیج اساتید کشور و با حضور چهره‌های شاخص علمی در خانه موزه شهید مطهری برگزار شد.

عبدالرضا سیف، استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، در این مراسم ضمن اشاره به مهارت کم‌نظیر شهید مطهری در حوزه‌های ادبی، اظهار کرد: جنبه‌های ادبی آثار استاد مطهری کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ در حالی که ایشان در تحلیل آثار حافظ و خیام، بی‌نظیر عمل می‌کرد. برای مثال، در کتاب «تماشاگه راز»، شهید مطهری با ظرافت خاصی به عرفان حافظ اشاره می‌کند و با استدلال‌های دقیق، نشان می‌دهد که عرفان حافظ، برخلاف برخی تلقی‌ها، نه یک تصوف تظاهری، بلکه عمیقاً ریشه در عرفان شیعی دارد.

وی افزود: در حوزه خیام‌شناسی نیز شهید مطهری با وسواس علمی عمل می‌کرد. در زمانی که بسیاری با انتساب اشعار جعلی به خیام، تعداد رباعیات او را به ۲۰۰ یا ۳۰۰ عدد رسانده بودند، شهید مطهری با اتکا به دانش و تشخیص دقیق خود، تنها بر اصالت حدود ۱۷ رباعی تأکید داشت که نشان از دقت نظر و امانت‌داری ایشان در حوزه متون ادبی و فلسفی است.

استاد دانشگاه تهران با اشاره به نگاه شهید مطهری به مقوله عقل‌گرایی در تمدن اسلامی گفت: شهید مطهری همواره نگران انحطاط تفکر اسلامی بود. او معتقد بود تمدن اسلامی با اتکا به میراث بزرگانی، چون ابن‌سینا و تلاش‌های عالمانه‌ای که از زمان امام رضا (ع) آغاز شده بود، شکل گرفت؛ اما در دوره‌هایی، غلبه جریان‌های اخباری‌گری بر عقل‌گرایی باعث انحطاط شد که پیامد آن پیدایش فرقه‌های منحرفی همچون بهائیت بود.

سیف در ادامه به بیان خاطره‌ای از فروتنی علمی شهید مطهری پرداخت و گفت: در اوج جوانی کتابی تألیف کرده بودم که تحت تأثیر افکار دیگران بود. در آن بازار آشفته کتاب، تنها کسی که عالمانه و با دلسوزی به کتاب من نقد وارد کرد و اشتباهاتم را گوشزد کرد، استاد مطهری بود. ایشان با صراحت و فروتنی در مقدمه یکی از آثارشان، خطا‌های علمی خود در چاپ‌های قبلی را پذیرفت و اصلاح کرد؛ این نوع رفتار، الگوی بی‌بدیلی از اخلاق علمی است.

وی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به شخصیت علمی دکتر علی لاریجانی، یادآور شد: دکتر لاریجانی نیز که از همکاران برجسته ایشان بود، تجسمی از این نگاه عمیق علمی است. تسلط ایشان بر مباحث فلسفی، به‌ویژه در آثار کانت، و مقالات بی‌نظیرشان، نشان می‌دهد که ایشان در مسیر فکری شهید مطهری گام برداشته است. در واقع، شهید مطهری خودِ «حقیقتِ عقل‌گرایی» بود که همواره تا آخرین لحظه دغدغه مبارزه با خرافه و تحریف در دین را داشت.