از «آینه قرون» تا «روایت سه جزیره»/ معرفی ۸ اثر ماندگار تألیفی ایرانیان درباره خلیج فارس

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، دهم اردیبهشت ماه، روز ملی خلیج فارس، یادآور هویت دیرینه و تمدن کهن این آبراه راهبردی است. در این گزارش، به معرفی مجموعه‌ای از ارزشمندترین کتاب‌های تألیفی پژوهشگران، نویسندگان و محققان ایرانی می‌پردازیم که طی سال‌های اخیر به رشته تحریر درآمده‌اند. این آثار که در قالب‌های تاریخ، جغرافیا، رمان و شعر منتشر شده‌اند، هر یک سهمی در حراست از نام و هویت خلیج فارس داشته‌اند.

خلیج فارس، این آبراه تاریخی و استراتژیک، همواره یکی از مهم‌ترین موضوعات پژوهشی برای اندیشمندان و نویسندگان ایرانی بوده است. در ادامه با هشت عنوان کتاب ارزشمند آشنا می‌شویم که توسط محققان داخلی تألیف شده و در محافل علمی و فرهنگی کشور مورد تقدیر قرار گرفته‌اند.

آثار برگزیده در حوزه تاریخ و جغرافیا

«خلیج فارس، آیینه قرون و اعصار»

تألیف: علیرضا میرزامحمد

موضوع: تاریخ خلیج فارس

این کتاب که در نخستین دوره جشنواره کتاب خلیج فارس در سال ۱۳۹۰ به عنوان اثر برگزیده بخش تاریخ معرفی شد، مرجعی جامع برای شناخت پیشینه تاریخی خلیج فارس به شمار می‌رود. نویسنده با استناد به منابع کهن و اسناد دست اول، تداوم تاریخی نام «خلیج فارس» را از دوران باستان تا عصر حاضر به تصویر کشیده است.

«خلیج فارس، کشور‌ها و مرزها»

تألیف: پیروز مجتهدزاده

موضوع: جغرافیای سیاسی و مرز‌های خلیج فارس

پیروز مجتهدزاده، از برجسته‌ترین پژوهشگران حوزه ژئوپلیتیک ایران، در این کتاب به بررسی مرز‌های سیاسی کشور‌های حوزه خلیج فارس می‌پردازد. این اثر در نخستین جشنواره کتاب خلیج فارس به عنوان کتاب برگزیده بخش جغرافیا شناخته شد. مجتهدزاده همچنین کتاب «امنیت و حاکمیت سرزمینی در خلیج فارس» را تألیف کرده که ترجمه فارسی آن نیز در همان رویداد مورد تقدیر قرار گرفت.

«نقش راهبردی تنگه هرمز»

تألیف: محمدرضا حافظیان

موضوع: اهمیت استراتژیک و امنیتی تنگه هرمز

این کتاب که به طور تخصصی به جایگاه و اهمیت راهبردی تنگه هرمز می‌پردازد، یکی دیگر از آثار برگزیده در بخش جغرافیای نخستین جشنواره کتاب خلیج فارس بوده است. نویسنده با نگاهی ژئوپلیتیک، ابعاد مختلف امنیتی و اقتصادی این گذرگاه حیاتی جهان را واکاوی کرده است.

بخش دوم: مستندنگاری و اسناد تاریخی

«شکی نیست که این خلیج، خلیج فارس است» (Tant De Doute Pour Une Evidence)

تألیف: محمدعلی موحد

انتشار به زبان فرانسه: ۲۰۱۸

این کتاب ارزشمند توسط استاد محمدعلی موحد، حقوقدان و پژوهشگر برجسته ایرانی، به بررسی تاریخ خلیج فارس و معاهدات بین‌المللی میان ایران و بریتانیا می‌پردازد. نسخه اصلی این کتاب به زبان فارسی توسط انتشارات کارنامه در سال ۱۳۹۳ منتشر شد و سپس با همکاری مرکز فرهنگی ایران در پاریس، ترجمه فرانسوی آن با عنوان «Tant De Doute Pour Une Evidence» (شکی نیست) در فرانسه به چاپ رسید. این اثر، مستندی محکم در برابر تحریف‌های تاریخی نام خلیج فارس محسوب می‌شود.

بخش سوم: آثار داستانی و ادبیات

«بر کرانه‌های آبی سرخ»

تألیف: نادر ابراهیمی

موضوع: رمان

نادر ابراهیمی، نویسنده فقید و نامدار معاصر ایران، در این رمان به روایت داستانی از زندگی و عشق در کرانه‌های خلیج فارس پرداخته است. این اثر در نخستین دوره جشنواره کتاب خلیج فارس به عنوان بهترین رمان انتخاب شد و نشان‌دهنده ظرفیت بالای ادبیات داستانی برای بازنمایی هویت فرهنگی جنوب ایران است.

«خلیج فارس» (مجموعه شعر)

تألیف: محمد ولی‌زاده

موضوع: شعر

این مجموعه شعر که با موضوع خلیج فارس سروده شده، در نخستین جشنواره کتاب خلیج فارس به عنوان اثر برگزیده بخش شعر معرفی گردید. شاعر در این اثر با زبانی شیوا و احساسی عمیق، پیوند دیرینه مردم ایران با این آبراه را به تصویر کشیده است.

بخش چهارم: مفاخر و پیشکسوتان پژوهش خلیج فارس

در کنار معرفی کتاب‌ها، یادآوری نقش مفاخر عرصه پژوهش خلیج فارس نیز خالی از لطف نیست. در نخستین جشنواره کتاب خلیج فارس، از سه تن از پیشکسوتان این عرصه برای یک عمر تلاش علمی تجلیل شد:

احمد اقتداری – استاد و پژوهشگر نامدار که بیش از ۴۰ جلد کتاب و ۲۰۰ مقاله علمی، عمدتاً با موضوع خلیج فارس، تألیف کرده است. آثار او از معتبرترین منابع در حوزه تاریخ و فرهنگ سواحل جنوبی ایران به شمار می‌رود.

محمدباقر وثوقی – پژوهشگر برجسته تاریخ خلیج فارس که آثار متعددی در این حوزه منتشر کرده است.

حسن زنگنه – مترجم و نویسنده بوشهری که کتاب‌های متعددی درباره تاریخ بوشهر و خلیج فارس ترجمه کرده است.

مجموعه آثار معرفی‌شده، تنها بخش کوچکی از میراث مکتوب ایرانیان درباره خلیج فارس است.