توفیق دارو نیمۀ دوم امسال از دارویی ویژه برای بیماران سرطانی رونمایی می‌کند

تأسیسات شرکت مهندسی و تحقیقاتی توفیق دارو یکی از تأسیسات مدنی بود که در جریان جنگ تحمیلی سوم هدف حملات مستقیم آمریکا و رژیم اسرائیل قرار گرفت. این مجموعه که در بالاترین سطح دانش تخصصی تولید مواد اولیه دارویی فعالیت می‌کرد، بر اثر اصابت مستقیم با تخریب صددرصدی مواجه شد. توفیق دارو یکی از حدود ۴۰۰ شرکت داروسازی ایران بود، اما اولین مجموعه تولید محصولات مرتبط با دارو پیش از انیسیتو پاستور است که توسط دشمنان مورد هدف قرار گرفته است.

این شرکت مواد مؤثرۀ ۶۰ قلم داروی دانش‌محور را تولید می‌کرد. دارو‌های ضدسرطان، دیابت و بیهوشی از جمله محصولاتی بودند که جان بیماران ایرانی زیادی را حفظ می‌کردند. توفیق دارو همچنین نخستین سایت تولید دارو‌های پرخطر و نخستین سایت تولید دارو‌های نارکوتیک در ایران بود. برخی از این دارو‌ها در ایران و حتی منطقه غرب آسیا به طور انحصاری توسط این شرکت تولید می‌شدند.

توفیق دارو با شکوهی بیشتر از گذشته بازسازی خواهد شد 

مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) در نامه‌ای به مدیرعامل توفیق دارو، اعلام کرد که این شرکت برای بازسازی مجموعه آسیب‌دیده همراهی کامل خواهد کرد. در بخشی از این نامه آمده است: «ما، بهتر از آنچه بود، خواهیم ساخت. تا فرزندان و آیندگان بدانند که درخت دانش و مهارت را باید آبیاری کرد و پروراند؛ که طوفان‌ها و ناملایمات، نه تنها اراده ما را نمی‌شکنند، بلکه ما را مقاومتر و متحد و مصمم‌تر می‌کنند.»

نخبگان و متخصصان دارویی تا پای جان پای ایران هستند

نوید نوبخت، مدیرعامل توفیق دارو، در تاریخ ۲۲ فروردین ماه سال جاری پاسخ نامه مدیرعامل شستا را نوشت. او در این نامه اعلام کرد که خود و همه همکارانش تا پایان کنار ایران خواهند بود. متن نامه نشان می‌دهد که پژوهشگران و متخصصان از ساعات نخست پس از حادثه، دل به آتش و دود و آوار زدند تا شاید امیدشان برای یافتن حتی کوچکترین تجهیزات آزمایشگاهی و تولیدی به ثمر بنشیند.

نوبخت در نامه خود نوشته است: «صحنه‌ای که هرگز از ذهنم پاک نخواهد شد: پژوهشگران و متخصصانی که سال‌ها عمرشان را وقف سلامت مردم کرده‌اند، در میان خاک و آوار به دنبال نشانه‌ای از تلاش‌هایشان می‌گشتند.»

او همچنین اشاره کرده که از بهمن ماه ۱۴۰۳، توفیق دارو در شرایطی بسیار پیچیده و دشوار قرار داشت. با تکیه بر پنج اصل دانش، مهارت، پاک‌دستی، هماهنگی و شجاعت، برنامه «توفیق ۲۶» را نماد همدلی ساختند و موفق شدند رضایت سرمایه‌های انسانی و مشتریان را بازگردانند. آخرین دستاورد آن‌ها قبل از حمله، دارورسانی نوینی از دسته دارو‌های ضدسرطان مبتنی بر پپتید بود که زیر شدیدترین تحریم‌ها، کشور را از واردات بی‌نیاز ساخت.

نوبخت در بخشی از نامۀ خود وعده داده است که با وجود تخریب جدی مرکز در کمتر از چند هفته، با استفاده از ظرفیت نخبگانی همکاران و فضا‌های تولیدی درون کشور، به مدار تولید و عرضه بازخواهند گشت. همچنین در شش ماهه دوم سال جاری از یک داروی خاص برای مدیریت درد بیماران سرطانی که هیچ تولیدکننده دیگری در جهان ندارد، رونمایی خواهد شد. ظرف کمتر از دو سال، تمام زیرساخت‌های آزمایشگاهی و تولیدی احیا خواهند شد.

روایتی از ده‌ها قلم داروی کمیاب بومی که توسط متخصصان ایرانی ساخته می‌شود

سه روز پس از حمله، نوید نوبخت در گفت‌و‌گو با خبرنگار فناوری آناتک، جزئیات بیشتری از اهمیت این مجموعه و برنامه‌های بازسازی ارائه کرد. او در این مصاحبه تأکید کرد که مواد مؤثرۀ دارو‌های ضدسرطان، دیابت و بیهوشی از جمله محصولات فناورانۀ این شرکت است که جان بیماران ایرانی زیادی را حفظ می‌کند. به باور او، حملۀ اخیر آمریکایی-صهیونی به توفیق دارو، حمله به جان و سلامت مردم ایران است.

نوبخت در پاسخ به نگرانی بیماران خاص مبنی بر کمبود دارو، گفت: «نخواهیم گذاشت تا بیماران ایرانی دچار چنین دغدغه‌ای شوند. از ظرفیت‌های موجود برای تولید دوباره و تأمین نیاز بیماران خاص کشور استفاده خواهیم کرد و جای هیچ نگرانی برای مردم وجود ندارد.»

او درباره فناوری‌های این شرکت توضیح داد که توفیق دارو در حجم‌های بسیار کم و مینیاتوری از مواد شیمیایی در تولید ماده مؤثره دارو‌های خاص استفاده می‌کرد. تولید ماده مؤثرۀ دارو‌های ضدسرطان، بیهوشی و دیابت در این شرکت انجام می‌شد. توفیق دارو همچنین نخستین سایت تولید دارو‌های پرخطر کشور بود. مفهوم این واژه، گروهی از دارو‌ها هستند که مواجهه با آن‌ها خطر دارد که در واقع همان دارو‌های ضدسرطان هستند.

حدود ۴۰ درصد از ۶۰ قلم ماده مؤثرۀ تولیدی توفیق دارو در ایران و حتی بعضاً در منطقۀ غرب آسیا به طور انحصاری توسط این کارخانه تولید می‌شد. نوبخت در آن گفت‌وگو تأکید کرد که این گزاره که می‌گوید قبلاً تولید می‌کردیم، به این معنا نیست که بنای تسلیم شدن در برابر متجاوزین را دارند. به امید خدا به زودی با استفاده از راهکار‌هایی مانند تولید قراردادی، این دارو‌ها را دوباره تولید خواهند کرد.

یکی از مهم‌ترین دستاورد‌های توفیق دارو، تولید گلاتیرامر استات بود. این داروی خاص ویژه بیماران مبتلا به‌ام‌اس پیش از این به طور انحصاری توسط شرکت "توا" در سرزمین‌های اشغالی تولید می‌شد. موفقیت توفیق دارو در بومی‌سازی این دارو، انحصار چندین سالۀ رژیم صهیونیستی را شکست.

اتهام زنی متجاوزین برای سفیدشویی حمله به جان بیماران ایرانی

آمریکا و رژیم اسرائیل برای توجیه حمله به توفیق دارو، ادعا کردند که از مواد شیمیایی در این مجموعه برای مقاصد نظامی استفاده می‌شده است. نوید نوبخت در گفت‌و‌گو با آناتک این ادعا را رد کرد و توضیحاتی ارائه داد که خیلی چیزها را روشن می‌کرد. به گفته نوبخت، ماده مؤثرۀ اغلب دارو‌ها از مواد شیمیایی تولید می‌شود. طبیعی است که در توفیق دارو یا هر شرکت دارویی دیگری مقدار استانداردی از مواد شیمیایی در سایت تولیدی خود داشته باشد.

او با اشاره به حجم ناچیز مواد شیمیایی مورد استفاده در تولید دارو‌های خاص، ادعای دشمن را بی‌اساس خوانده است: «برای مثال در برخی دارو‌های ضدسرطان حداکثر ۱۰ تا ۱۵ گرم ماده شیمیایی استفاده می‌شود. وقتی ظرفیت استفاده مجموعه از مواد شیمیایی تا این حد محدود است، اساساً امکان فعالیت در صنعتی غیر از سلامت متصور نیست.»

وی همچنین تأکید کرده که ایران طی دهه‌های گذشته هیچ فعالیت نظامی در حوزه تسلیحات شیمیایی نداشته است. او افزوده که حتی اگر چنین فرض محالی هم وجود داشت، باز هم طرح چنین ادعایی نادرست و گزاف است. توفیق دارو سال ۱۳۷۸ تأسیس شد و پیش از آن یک لابراتوار آزمایشگاهی بود که کار‌های تحقیق و توسعه دیگر مجموعه‌های دارویی را انجام می‌داد.

تفاوت مقیاس مواد اولیه در صنایع تولیدی معمولی با صنایع دارویی نیز نکته دیگری است که نوبخت به آن اشاره کرده است. در صنایع معمولی، صحبت از چند تن مواد اولیه است، اما در صنایع دارویی مثل توفیق دارو، بحث از کیلوگرم یا حتی گرم است. این تفاوت مقیاس به تنهایی نشان می‌دهد که اساساً چنین مجموعه‌هایی توانایی فعالیت در عرصه غیرسلامت را ندارند.

نوبخت در پایان این بخش از مصاحبه خود گفته است: «توفیق دارو هیچ‌گونه وابستگی نظامی، سیاسی یا حتی دولتی ندارد. این مجموعه یک شرکت سهامی خاص ذیل شستا است که هیچ استفاده‌ای از بودجۀ دولتی ندارد و هزینه‌های خود را هم به واسطۀ فعالیت‌های دارویی خود و عرصۀ محصولاتش به بازار تأمین می‌کند.»

چرا این حمله جنایت جنگی محسوب می‌شود؟

بر اساس بند ۲ ماده ۸ اساسنامه رم (دیوان کیفری بین‌المللی)، هدف قرار دادن عمدی مراکز درمانی، دارویی و علمی در شرایط غیرنظامی، مصداق روشن «جنایت جنگی» محسوب می‌شود. حمله به توفیق دارو که هیچ وابستگی نظامی، سیاسی یا دولتی ندارد و تماماً در خدمت سلامت مردم ایران بوده است، مصداق کامل این جنایت است.

پیش از توفیق دارو، برخی شرکت‌های دارویی دیگر نیز از حملات آسیب دیده بودند، اما توفیق دارو اولین مجموعۀ تولید دارویی بود که در جریان جنگ تحمیلی سوم مورد هدف مستقیم متجاوزین قرار گرفت. به نظر می‌رسد که دلیل این هدفگذاری مستقیم، کمک این مجموعه به صرفه‌جویی اقتصادی، افزایش میزان خودکفایی کشور در تولید دارو‌های خاص و کاهش نیاز به واردات مواد مؤثر دارو‌های مختلف و ویژه بوده است.

تولید گلاتیرامر استات توسط توفیق دارو، انحصار چندین سالۀ رژیم صهیونیستی را شکست. حمله به توفیق دارو، در حقیقت تلاش برای بازگرداندن وابستگی دارویی ایران به بیگانگان و ضربه زدن به امنیت سلامت بیماران ایرانی است.

نوید نوبخت در پایان نامه خود نوشته است: «به خداوند متعال توکل می‌نمایم و با وجدانی آسوده عرض می‌نمایم که ما دلگرم به شما هستیم. دغدغه اصلی عزیزانم، حفظ هویت توفیق دارویی است که این دوری جستن از هر تعلیق و تجمیع سازمانی، انگیزه‌ای کم‌نظیر و حتی بی‌نظیر برای رویش دوباره از دل خاک و خلق بزرگ‌ترین دستاورد‌ها را فراهم می‌سازد.