عکسها، حافظه تاریخی جنگها هستند/ عکاسی جنگ بدون صحنهسازی باارزش است
اصلان ارفع در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری آنا، عکاسی مستند را به عنوان یک ثبت تاریخی مهم شمرد و دراینباره توضیح داد: عکاسی مستند بهعنوان یک ثبت تاریخِ واقعی، اهمیت بسیار زیادی دارد. درست است که متاسفانه برخی افراد حتی در جنگها هم دستکاریهایی در عکسها انجام میدهند، اما مستندترین نوع ثبت همان چیزی است که بدون دخالت و تغییر، دقیقا همانطور که دیده میشود، منتقل میگردد. بهنظر من ثبت تاریخ از طریق تصویر موضوع بسیار مهمی است و در جنگ، اهمیت آن دوچندان میشود؛ چون در تاریخ دیدهایم که چه اتفاقاتی رخ داده است. پس از جنگهای جهانی، بسیاری از رویدادها از طریق عکسها برای مردم روایت شدهاند. امروز نیز بخش قابلتوجهی از آنچه درباره جنگ افغانستان، جنگ عراق و دیگر جنگهای مهم دیدهایم، حاصل کار عکاسانی است که آن لحظهها را ثبت کردهاند.
این عکاس مستند با اشاره به اهمیت حضور عکاسان در مواقع بحران همچون جنگها برای ثبت لحظههای ماندگار، گفت: کار عکاسان امروز کمی راحتتر شده و اصول و پروتکلهایی وجود دارد که هم گاهی به کار کمک میکند و هم گاهی محدودیت ایجاد میکند. در هر صورت چیزهایی ثبت میشود، اما ممکن است چاپ نشود، چون ممکن است آزاردهنده باشد یا حقوق افراد را نقض کند. در روزنامهها، مجلات، مطبوعات و کتابها نیز پروتکلهای مشخصی وجود دارد که تعیین میکند چه عکسهایی قابل انتشار است. برای مثال، درباره جنگ ایران و عراق، چندین جلد کتاب درباره جنگ چاپ شده است و بسیاری از ارجاعات تاریخی از همان عکسها و ثبتها میآید. درواقع این عکاسان بودند که لحظهها را ثبت کردند.
این عکاس مستند رعایت صداقت را اصل مهمی برای عکاس مستند و روزنامهنگار دانست و افزود: عکاس همانند روزنامهنگار باید صادق باشد و این موضوع بسیار مهم است. متاسفانه در عکاسی در سالهای اخیر صداقت کمتر شده و برخی عکسها صحنهسازی میشوند. در بسیاری از کشورهای دنیا وقتی عکاس از سوژه میخواهد که صورتش را برگرداند یا ژست بگیرد، میگویند سوژه تغییر ماهیت داده و آن عکس دیگر مستند نیست. در عکاسی خبری، صداقت اصل مهمی است. امیدوارم این اصل همیشه رعایت شود.
ارفع درباره ویژگیهای حرفهای عکاس مستند توضیح داد: از نظر فیزیکی، عکاس باید آماده باشد. بهعنوان مثال یک روزنامهنگار فرانسوی که در دانشگاه تدریس میکرد، همیشه به شاگردان خود توصیه به ورزش میکرد، چون روزنامهنگاری و نویسندگی انرژی و آمادگی لازم دارد. عکاس مستند نیز، چون زیاد عکس میگیرد، باید در شرایط خاص و بهویژه در موقعیتهای جنگی حضور ذهن و آمادگی داشته باشد. وقتی قرار است عکس بگیرد، نمیتواند تکتک تنظیمات را با حوصله انجام دهد؛ باید مانند رانندگی، این مهارتها در وجودش نهادینه شده باشد تا واکنش سریع نشان دهد. علاوه بر این، نوعی شعور بقا هم لازم است.
او ادامه داد: اگر عکاس قرار باشد جانش را از دست بدهد، دیگر عکسی هم تولید نمیشود؛ بنابراین عکاس جنگ باید مراقب باشد. حضور در صحنه لازم است، اما بیاحتیاطی و قرار گرفتن مستقیم در تیررس کار عاقلانهای نیست. مهمترین ویژگی عکاس از نظر تصویری و تکنیکی این است که فردی باشعور و هوشیار باشد و بتواند در لحظات سخت، از موقعیت بهترین استفاده را بدون صحنهسازی انجام دهد.
این عکاس باتجربه بطور مختصر اشارهای به تجربههای عکاسی خود در جنگهای گوناگون کرد و گفت: از جنگ افغانستان و جنگ عراق فیلم و عکاسی زیادی کردهام. در بحرانهایی، چون زلزلهها نیز تجربه دارم. درواقع تجربهها در هر صورت شکلدهنده یک سازوکار ذهنی خاص میشوند.
او ادامه داد: به طور کلی در محیطهای خارج از ایران، مثلا افغانستان یا عراق، تعداد عکاسان زیاد است و پروتکلها مشخص است. عکاسان این موارد را رعایت میکنند و کار آنها راحتتر است. اما در ایران، بهخصوص در همین جنگ اخیر و جنگ دوازده روزه، برخوردهای مختلفی با عکاسان میشود. درواقع در این مواقع به عکاسان دسترسیهای متفاوتی داده میشود. وقتی این دسترسیها برابر نباشد، مشکلی که پیش میآید آن است که برخی مجبور میشوند برای گرفتن عکس، صحنهسازی کنند.
انتهای پیام/