ایران با سرنگونی همزمان وینگ لونگ و ام کیو ۹ فناوری غرب و شرق را به چالش کشید

گزارش‌های رسانه‌ای روز پنجشنبه از جنگ تحمیلی رژیم‌های آمریکا و اسراییل و متحدان عرب آن‌ها حاکی از این بود که نیرو‌های پدافند هوایی ایران موفق به سرنگونی چند فروند پهپاد ناشناس بر فراز آسمان شهر شیراز شده‌اند. مقامات ایرانی ابتدا این پرنده‌ها را از نوع‌ام‌کیو-۹ ریپر ساخت آمریکا معرفی کردند، اما تحلیل دقیق تصاویر منتشر شده از لاشه پهپاد‌ها توسط کارشناسان نظامی و تحلیلگران اطلاعاتی منابع باز، روایت اولیه را به چالش کشیده است.

سرنگونی وینگ لونگ ۲ نشانه‌ای از دخالت مستقیم اعراب حاشیه‌های خلیج فارس در جنگ

کارشناسان با بررسی وضوح بالای تصاویر به این نتیجه قطعی رسیده‌اند که پهپاد سرنگون شده در شیراز، یک فروند وینگ لونگ ۲ ساخت شرکت دولتی چینی‌ای‌وی‌آی‌سی بوده است. این تحلیل بر اساس ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد طراحی انجام شده است. لاشه به دست آمده دارای دم V شکل و بال‌های مستقیم نصب شده در بالای بدنه است که مشخصه اصلی پهپاد‌های چینی بوده و با دم T شکل و بال‌های پس‌گرای‌ام‌کیو-۹ تفاوت کامل دارد.

نکته حائز اهمیت این است که ایران، آمریکا یا رژیم صهیونیستی هیچ‌کدام در آمار تسلیحات رسمی خود دارای پهپاد وینگ لونگ ۲ نیستند. گزارش‌های تسلیحاتی نشان می‌دهد که این پهپاد صرفاً به کشور‌های خاصی از جمله امارات، عربستان سعودی و پاکستان صادر شده است. عربستان سعودی به عنوان یکی از اپراتور‌های اصلی این پهپاد در جنگ یمن شناخته می‌شود و امارات نیز از همین پرنده در جنگ داخلی لیبی در حمایت از نیرو‌های خلیفه حفتر استفاده کرده است. این شواهد این احتمال را قوت می‌بخشد که یکی از کشور‌های حاشیه خلیج فارس گام در مسیر رویارویی مستقیم با ایران نهاده است.

تاریخچه ساخت، توان رزمی و مقایسه وینگ لونگ ۲ با رقیب آمریکایی

پهپاد وینگ لونگ ۲ که با نام نظامی جی‌جی-۲ نیز شناخته می‌شود، نسخه تکامل‌یافته و بزرگ‌تر وینگ لونگ ۱ است که نخستین بار در سال ۲۰۱۲ به نمایش درآمد. نسخه ۲ در سال ۲۰۱۷ در نمایشگاه هوایی ابوظبی رونمایی شد و خیلی زود به یکی از پرفروش‌ترین اقلام تسلیحاتی چین در خاورمیانه تبدیل گردید. چین با هدف قرار دادن بازار کشور‌هایی که قادر به خرید نمونه‌های گران‌قیمت غربی نبودند، این پهپاد را با قیمت تمام شده پایین و قابلیت‌های عملیاتی قابل قبول طراحی کرد.

این پهپاد و ام‌کیو-۹ ریپر آمریکایی، هر ۲ در کلاس ارتفاع متوسط و مداومت پروازی طولانی قرار می‌گیرند، اما تفاوت‌های ساختاری و عملکردی قابل توجهی بین آنها وجود دارد. وینگ لونگ ۲ از نظر طول و دهانه بال تقریباً مشابه رقیب آمریکایی خود است، با این تفاوت که دهانه بال آن حدود نیم متر بیشتر است. حداکثر وزن برخاست وینگ لونگ ۲ حدود ۴۲۰۰ کیلوگرم است در حالی که این رقم برای ریپر به ۴۷۶۰ کیلوگرم می‌رسد که نشان‌دهنده ظرفیت حمل بار بیشتر در نمونه آمریکایی است.

ریپر در حوزه سرعت با حداکثر ۴۸۲ کیلومتر بر ساعت برتری محسوسی نسبت به وینگ لونگ ۲ با ۳۷۰ کیلومتر بر ساعت دارد. با این حال، پهپاد چینی در مداومت پروازی با ۳۲ ساعت نسبت به ۲۷ ساعت ریپر عملکرد بهتری ارائه می‌دهد. مهم‌ترین تفاوت این ۲ پهپاد در سقف پرواز و ظرفیت بار مفید است. ریپر قادر به پرواز تا ارتفاع ۱۵۰۰۰ متری است در حالی که وینگ لونگ ۲ تا ۹۹۰۰ متر اوج می‌گیرد. همچنین ظرفیت حمل تسلیحات ریپر با ۱۷۰۰ کیلوگرم تقریباً سه برابر وینگ لونگ ۲ با ۴۸۰ کیلوگرم است.

نقطه عطف مقایسه این ۲ پهپاد در قیمت تمام شده آنهاست. وینگ لونگ ۲ با قیمت ۱ تا ۲ میلیون دلار، حدود یک پانزدهم ریپر ۳۰ میلیون دلاری قیمت دارد که آن را به گزینه‌ای جذاب برای کشور‌های در حال توسعه تبدیل کرده است. از نظر طراحی آیرودینامیکی، تفاوت در شکل دم V-tail در مقابل Y-tail و چیدمان بال‌ها (نصب بالا در وینگ لونگ ۲ در مقابل نصب پایین در ریپر) مهم‌ترین ویژگی‌های تمایز هستند که از روی تصاویر لاشه قابل تشخیص می‌باشند.

وینگ لونگ ۲ از نظر تسلیحات مجهز به ۶ نقطه آویز زیر بال‌هاست که می‌تواند ترکیبی از موشک‌های هوابه‌سطح نظیر‌ای‌کی‌دی-۱۰ و بمب‌های هدایت‌شونده سری اف‌تی را حمل کند. از نظر الکترونیکی، این پرنده به یک گونه الکترواپتیکال و مادون قرمز در زیر دماغه و رادار دهانه ترکیبی مجهز است که به آن قابلیت تصویربرداری در تمام شرایط جوی را می‌دهد.

عبور از فناوری‌های غرب و شرق با دانش بومی

عملیات پدافندی شیراز پیام بسیار مهمی برای قدرت‌های جهانی دارد. نیرو‌های مسلح ایران در یک بازه زمانی کوتاه، توانسته‌اند همزمان با تهدیدات فناوری غرب و فناوری شرق که توسط کشور‌های عربی به کار گرفته شده، مقابله کنند. این موفقیت، افسانه تسلیحات پیشرفته غیرقابل نفوذ را رسماً از بین می‌برد.

این رویداد نتیجه تصادف یا شانس نیست؛ بلکه حاصل سال‌ها دانش بومی است. ایران طی ۲ دهه اخیر با سرمایه‌گذاری عظیم در صنایع دفاعی و الکترونیک، به درک عمیقی از معماری پهپاد‌ها دست یافته است. سابقه رهگیری و حتی ربایش پهپاد‌های جاسوسی پیشرفته آمریکایی مانند آرکیو-۱۷۰ سنتینل در سال ۲۰۱۱ و‌ام‌کیو-۹ ریپر در سال‌های بعد، گواهی بر بلوغ فناوری سایبری و راداری ایران در مقابل پیشرفته‌ترین سامانه‌های مخفی‌کاری و ارتباطی جهان است.

پهپاد وینگ لونگ ۲ به سیستم ارتباطات ماهواره‌ای و پرواز خودکار مجهز است که آن را به یک هدف کوچک و چالش‌برانگیز تبدیل می‌کند. رهگیری آن نیازمند سامانه‌های راداری با توان تفکیک بالا است که ایران به آن دست یافته است. نشانه‌های موجود در لاشه هواپیما حاکی از آن است که این پرنده احتمالاً دچار اختلال در لینک ارتباطی شده است. ایران با تکیه بر دانش بومی در حوزه جنگ الکترونیک، توانایی کور و کر کردن پرنده‌های دشمن در حین پرواز را دارد.

سرنگونی این پرنده در ارتفاع بالای ۹ هزار متری نشان‌دهنده عمق راهبردی و یکپارچگی شبکه پدافندی ایران است که قادر به کشف اهداف با سطح مقطع راداری پایین در ناحیه فراتر از افق می‌باشد. ارتش‌های مدرن جهان برای مقابله با یک پهپاد وینگ لونگ ۲ به سامانه‌های ضدموشکی میلیون دلاری مانند پاتریوت نیاز دارند، اما ایران با تکیه بر نوآوری داخلی و هزینه‌های منطقی، این معادله اقتصادی-نظامی را به نفع خود تغییر داده است. سرنگونی این پرنده‌ها نمایش قدرت دفاع هوایی هوشمند مبتنی بر دانش بومی بود، نه استفاده از شانس.

دستاورد‌های بلندمدت و مصونیت در برابر شوک‌های خارجی

سرنگونی پهپاد وینگ لونگ ۲ صرفاً یک موفقیت تاکتیکی نیست، بلکه یک پیروزی راهبردی در جنگ اراده‌ها محسوب می‌شود. کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس با سرمایه‌گذاری میلیارد‌ها دلاری بر روی سکو‌های هوایی بدون سرنشین، تصور می‌کردند که برتری هوایی خود را بر ایران تثبیت کرده‌اند. اثبات نفوذ این پرنده‌ها تا عمق خاک ایران در شیراز و سپس انهدام آنها توسط پدافند داخلی، نشان داد که هر گونه ماجراجویی نظامی با هزینه‌های سنگین و تحقیرآمیز همراه خواهد بود.

آنچه حائز اهمیت است، فراتر رفتن ایران از مرحله انهدام فیزیکی به سمت کنترل و نفوذ است. توانایی ایران در نفوذ به لایه‌های رمزنگاری و پروتکل‌های ارتباطی پهپاد‌های پیشرفته، یک مزیت راهبردی ایجاد کرده است. ایران امروز در کنار صنایع نظامی خود، با تکیه بر زیست‌بوم قوی دانشگاهی و شرکت‌های دانش‌بنیان، به خودکفایی مناسبی در تولید حسگرها، برخی رادارهای مورد نیاز و الگوریتم‌های پردازش سیگنال دست یافته است که این پرنده‌های ناشناس را به اهدافی نسبتا آسان برای آتش پدافندی تبدیل می‌کند. گواه آن هم انهدام بیش از ۱۶۰ فروند پرنده بدون سرنشین پیشرفته محور آمریکایی، صهیونی و عربی در طول جنگ تحمیلی سوم است.

این رویداد یک درس بزرگ برای معادلات جهانی دارد. تحریم نه تنها ایران را متوقف نکرد، بلکه باعث شد این کشور به باشگاه معدود کشور‌های صاحب فناوری برتر پدافندی وارد شود؛ باشگاهی که اعضای آن به جای خرید سلاح، قواعد میدان نبرد را می‌نویسند. همین دیروز بود که براساس گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی پدافندی که ترامپ بارها ادعای نابودی آن را کرده است، موفق به انهدام جنگنده‌های اف ۳۵، ای ۱۰، اف ۱۵ و ۲ بالگرد بلک هاوک شد.

توانایی همزمان در مقابله با پهپاد‌های غربی و شرقی، ایران را در موقعیتی بی‌نظیر قرار داده است که هیچ یک از رقبای منطقه‌ای قادر به بازتولید آن نیستند. این موفقیت پدافندی، معادله بازدارندگی را به نفع ایران تغییر داده و هرگونه محاسبه نظامی علیه کشور را با پیچیدگی‌های فنی و راهبردی جدیدی مواجه ساخته است.