هنرمندان، روایت‌گران مقاومت یا تماشاگران بحران؟

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، در شرایطی که تهدیدات خارجی، امنیت ملی ایران را نشانه رفته و تجاوزات از سوی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده، فضای روانی جامعه را تحت تأثیر قرار داده است، «وطن» دیگر صرفاً یک مکان جغرافیایی نیست؛ بلکه به عنصری تعیین‌کننده در هویت فردی و جمعی تبدیل می‌شود. در چنین وضعیتی، هنر از جایگاه یک پدیده زیبایی‌شناختی خارج شده و به رسانه‌ای قدرتمند برای بازتعریف مقاومت، امید و وحدت بدل می‌گردد.

۱. هنرمندان؛ پیشگامان یا پیروان افکار عمومی؟

تجربه تاریخی ایران نشان داده که در مقاطع حساس ملی -از دوران دفاع مقدس تا بحران‌های اخیر- هنرمندانی که توانستند خود را هم‌دل با مردم تعریف کنند، ماندگارترین آثار را خلق کردند. در شرایط کنونی، انتظار از هنرمندان فراتر از تولید اثر است؛ جامعه از آنان می‌خواهد که با حضور به‌موقع، روایت‌های امید را در برابر فضای یأس‌آفرین دشمن قرار دهند.

۲. مواجهه با روایت‌های دوگانه

تهاجم ترکیبی امروز، تنها نظامی نیست؛ جنگ روایت‌ها به مرز‌های هویتی رسیده است. هنرمند مسئول، کسی است که با زبان هنر -اعم از سینما، موسیقی، تئاتر، شعر و نقاشی- بتواند «حقیقت» را از تحریف دشمن جدا کند. او نباید در دام شعارزدگی بی‌محتوا بیفتد و نه در ورطه سکون و تماشاگری.

۳. موضع مطلوب؛ تعهد توأم با آزادی خلاقه

موضعی که امروز از هنرمندان انتظار می‌رود، موضعی سه‌وجهی است:

· تعهد ملی: اولویت قرار دادن منافع ملی و تمامیت ارضی کشور بر هر گرایش جناحی یا سلیقه‌ای.

· تسلی‌بخشی و همدلی: هنر باید مرهمی بر زخم‌های روانی جامعه باشد و با بازنمایی ایستادگی مردم، حس همبستگی را تقویت کند.

· ضدیت با عادی‌سازی تجاوز: هنرمند با نادیده نگرفتن تجاوز، از عادی‌سازی ظلم جلوگیری کرده و وجدان بیدار جامعه را به تصویر می‌کشد.

۴. خطرات پیش رو

در این مسیر، دو آسیب جدی هنرمندان را تهدید می‌کند: نخست، «خودسانسوریِ افراطی» که منجر به تولید آثاری بی‌روح و فاقد ارتباط با مردم می‌شود؛ دوم، «فریب روایت‌های دشمن» که با القای ناامیدی، هنرمند را به سمت انفعال یا حتی همسویی با پروژه‌های نرم‌افزاری دشمن سوق می‌دهد.

در روزگاری که جنگ به معنای واقعی کلمه، تمام ساحت‌های زندگی ایرانیان را تحت تأثیر قرار داده است، هنرمندان نمی‌توانند در برج عاج بنشینند. آنان با سلاح «قلم»، «تصویر» و «صدا» می‌توانند ستون‌های هویت ملی را استوارتر از همیشه سازند. تاریخ از آن دسته از هنرمندانی یاد خواهد کرد که در سخت‌ترین لحظات، «وطن» را نه در شعار، که در عمل هنری خود معنا بخشیدند و پناهگاه خاطره جمعی یک ملت شدند.