مدیریت استرس در شرایط بحران با «حمایت اجتماعی»/ افراط در بررسی اخبار جنگ ممنوع

مهدی منوچهری عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران با توجه به شرایط جنگی در کشور در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه خبرگزاری آنا اظهار کرد: اکنون در شرایط بحران به سر می‌بریم و افراد از نظر روانی تحت فشار بسیار زیادی قرار دارند، شرایط غیر قابل پیش بینی، کنترل ناپذیری رویداد‌های زندگی، ازدست دادن عزیزان، محل زندگی و ... همگی افراد را در شرایط سختی قرار داده است.

وی ادامه داد: در شرایط موجود رعایت برخی موارد مانند پذیرش احساسات و تجربیات مربوط با شرایط کنونی کمک می‌کند تا به شکل کارآمدتری عمل کنیم، ترس، غم، خشم و اضطراب، تحریک پذیری بالا و ناامیدی در زمان جنگ طبیعی‌اند. انکار این تجربیات نه‌تنها آنها را از بین نمی‌برد، بلکه فشار روانی را افزایش می‌دهد. همین که به خود حق می‌دهیم که این احساسات طبیعی هستند تحمل آنها راحت‌تر خواهد شد.

به گفته منوچهری در صورتی که علائم روانشناختی شدیدتری نظیر احساس خفگی، افکار خودکشی، عدم تعادل و... مشاهده کردیم، لازم است سریعاً به روانپزشک مراجعه کنیم.

لزوم ایجاد ساختاری جدید در برنامه روزانه افراد

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران با تأکید بر ایجاد ساختاری جدید در برنامه روزانه افراد اظهار کرد: باتوجه شرایط جنگی معمولاً برنامه‌های معمول روزانه تغییر می‌کند، شاید ساعت‌ها بدون کار خاصی در خانه باشیم و به شکل وسواس گونه به مرور اخبار می‌پردازیم که لازم است با توجه به شرایط جدید برنامه و ساختاری هرچند کم و مختصر برای زندگی خود ایجاد کنیم. به طور مثال ورزش روزانه، آشپزی، مطالعه و... انجام منظم این موارد بسیار توصیه می‌شود.

وی در توصیه‌ای خطاب به افراد جامعه گفت: پیگیری اخبار را به زمان‌های مشخصی محدود و از افراط در بررسی آن جلوگیری کنید، این ساختار جدید شما را از حالت درماندگی و انتظار خارج می‌کند و احساس کنترل بیشتری به زندگی خواهید داشت.

حمایت افراد از یکدیگر از عوامل کارآمد مقابله با استرس

منوچهری با بیان اینکه یکی از مهمترین موارد مدیریت استرس در شرایط بحران، «حمایت اجتماعی» است، عنوان کرد: حمایت افراد از یکدیگر یکی از عوامل کارآمد مقابله با استرس است. در سطح خانواده فضای گفت‌و‌گو و همدلی از اهمیت بالایی برخوردار است، اینکه افراد بتوانند از احساسات خود حرف بزنند و صحبت کنند بسیار کمک کننده است.

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران توضیح داد: اعتباربخشی به احساسات، فضای همدلی را ایجاد می‌کند به عبارت دیگر وقتی اعضای خانواده از ترس، غم و ناراحتی صحبت می‌کنند بیان اینکه تو حق داری ناراحت باشی، می‌فهمم، می‌شنوم و در کنارت هستم به التیام درد‌ها کمک می‌کند برعکس بیان اینکه این حس‌ها را نداشته باش، قوی باش، چیزی نیست و از تو انتظار نداشتم، باعث می‌شود فرد دیگر مسائلش را با ما سهیم نشود.

به گفته این متخصص روانشناسی و مشاوره، اختصاص زمان‌هایی برای صحبت و گفتگوی شاد و صمیمانه با اعضای خانواده، دوستان و آشنایان افراد را از انزوا و نشخوار ذهنی خارج می‌کند.

نحوه واکنش والدین به کودکان در شرایط جنگ

منوچهری ادامه داد: یکی از مواردی که به‌خصوص والدین باید به آن توجه کنند، نحوه واکنش آنها نسبت به کودکان است. بعضی از والدین تلاش می‌کنند شرایط ایجاد شده را از کودکان پنهان کنند و شرایط را کامل عادی جلوه دهند در حالی که کودک متوجه شرایط غیرعادی می‌شود و تناقض را می‌بیند. در نقطه مقابل برخی از والدین با واکنش‌های هیجانی شدید و اغراق آمیز ناامنی را به کودک القا می‌کنند که برای هردو مورد توصیه به حفظ تعادل بوده و لازم است متناسب با سن و درک کودک توضیحات کلی از شرایط را بگوییم و تاکید کنیم که در کنارش و مراقب او هستیم.

وی با بیان اینکه حضور گرم همراه با کلمات و رفتار‌های محبت آمیز باعث ایجاد فضای امن برای کودکان است، افزود: اختصاص زمان برای فعالیت مشترک با کودکان خصوصا بازی‌های گروهی باعث کاهش استرس کودکان می‌شود؛ اما در صورت مشاهده علائم شدید روانی نظیر شب ادراری مکرر، کابوس‌های شبانه، لکنت زبان و ... حتماً به روانپزشک یا روانشناس کودک مراجعه کنید.

منوچهری یادآور شد: حمایت اجتماعی علاوه بر خانواده برعهده جامعه و مسئولان، ارگان‌ها و سازمان‌های مربوطه نیز هست، اطلاع رسانی و آموزش همگانی، ارائه خدمات اضطراری برای افراد با شرایط حاد و مشاوره‌های آنلاین و تلفنی، می‌تواند بسیار کمک کننده باشد.

عضو هیئت علمی گروه روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران گفت: تعداد زیادی از مراکز مشاوره امین دانشگاه‌های آزاد به ارائه خدمات مشاوره تلفنی اقدام کرده‌اند، دانشجویان، کارمندان و اساتید می‌توانند از خدمات مربوطه استفاده کنند.