یافتههای خواندنی درباره ارزشها و آرزوهای «نسل زد»
به گزارش خبرگزاری آنا، «نود و ششمین گزارش مرکز رصد فرهنگی کشور»، تلاشی است برای شناخت دنیای درونی نسل جوان و نوجوان کشور؛ این گزارش به تازگی از سوی مرکز رصد فرهنگی کشور با عنوان «در جستوجوی زندگی و آزادی؛ مروری بر ارزشها و نگرشهای نسل زد» منتشر شده است.
این گزارش در ابتدا تلاش میکند تعریفی مختصر از جوانی ارائه کند و سپس مرز مطالعه خود را در حوزههای دیدگاه جوانان درباره خانواده، کار و مصرف، دینداری، فراغت، رسانه، وضعیت جامعه، نظام سیاسی و مهاجرت مشخص میکند.
در این گزارش به روش تحلیل ثانویه از نتایج ۳ پیمایش ملی (ارزشها و نگرشهای ایرانیان سال ۱۴۰۲- سنجش سبک زندگی ایرانیان سال ۱۴۰۲- فرهنگ و رسانههای اجتماعی در ایران سال ۱۴۰۳) و همچنین با روش تحلیل تماتیک از دو گفتوگوی جمعی با جوانان بهره گرفته شده است که دو کارشناس مسائل اجتماعی (عباس کاظمی و محسن گودرزی) متولی اجرای آن بودهاند.
این گزارش تاکید دارد که جوانان نسل Z الزاما سنتشکن نیستند، و گاهی با آن همدلی نشان میدهند، اما ویژگی جوان امروز بهگونهای است که نگرشهایش آمیزهای از سنت و مدرنیسم است.
گزارش همچنین تاکید دارد مساله ارتباط با جنس مخالف در بین نسل یاد شده پذیرفته شده، هرچند درصد قابل توجهی (بیش از ۶۲ درصد) صرفا به یک دوستی معمولی اکتفا میکنند. در همین بخش تحقیق اضافه میکند نزدیک به نیمی از جوانان تمایلی به ازدواج ندارند.
در بخش دیگری از این گزارش مشخص میشود ۵۶ درصد جوانان مورد بررسی معتقدند که نباید در سبک زندگی و پوشش از سوی والدین محدود شوند، درحالیکه بیش از ۶۶.۵ درصد حتی موافق اعمال نظر والدین در اینباره هم نیستند و در عین حال ۵۲.۷ درصد نسبت به واداشتن والدین به انجام تکالیف دینی نیز ابراز مخالف کردند.
به استناد این گزارش، سریالهای آمریکایی و گوش دادن به موسیقی رپ بخش عمده سبد محتوایی جوان نسل Z را تشکیل میدهد. ضمن اینکه محبوبترین شبکه اجتماعی برای آنها اینستاگرام است.
«کار» برای جوان ایرانی براساس همین گزارش یک ارزش تلقی میشود و در مساله دینداری بسیاری شاخصها نوعی افول را نشان میدهد.
این گزارش درباره هویت این نسل، قائل به دو گروه اساسی است، گروه «ایرانی طبقه متوسط» و «ایرانی رویگردان از جنگ»؛ براساس یافتههای دیگر گزارش، جوان امروز در عین انتقادهایی که بخشهای مختلف جامعه دارد، منتقد سیاستهای دولت نیز هست و بیش از نیمی از جوانان در مجموع اعتماد پایینی به دیگر اعضای جامعه دارند و مثلا سطح اعتمادشان حتی به همسایگان پایین است. در عین حال وضعیت سیاسی-اقتصادی جامعه را پایین میبینند و نسبت به دولت اعتماد کمی دارند.
این گزارش نسان میدهد تمایل به مهاجرت در بین جوانان این نسل بسیار بالاست و نسبت به پیمایش سال ۱۳۸۳ که عمده مقاصد مهاجرتی شامل آمریکا، آلمان و کانادا بود، بعد از بیست سال، ترکیه هم به لیست آرزوها و اهداف جوان ایرانی برای خروج همیشگی اضافه شده است.
در نتیجهگیری این گزارش آمده است که جوانان مورد بررسی در این تحقیق ماهیت همگن نشان نمیدهند، با این حال مشترکاتی را بین آنها میتوان شناسایی کرد، از جمله اینکه اکثر آنها مناسبترین سن برای ازدواج را زیر ۳۰ سالگی میدانند و در عین حال دوستی با جنس مخالف را بهشرط نداشتن رابطه جنسی به عنوان مانعی در ازدواجشان ارزیابی نمیکنند.
در همین بخش تاکید میشود که این نسل هرچند خانواده را به عنوان مرجع تصمیمگیری میشناسد، اما قائل به یک استقلال تصمیمگیری در سبک زندگی و پوشش خود نیز هست.
درباره شکاف نسلی هم بهطور کلی گزارش، این فرضیه را رد میکند و قائل به شباهتی میان جوانان این نسل با والدینشان است و به نوعی فاصله نسلی بهجای انقطاع کامل وزن بیشتری میدهد.
این گزارش در روح خود میگوید جوان امروز (نسل Z) یک نوع پیوند بین سنتها و مدرنیته برقرار کرده مثلا از ارزشهای پدرسالارانه در کار منزل فاصله گرفته در عین حال به نهاد خانواده و ازدواج بها میدهد هرچند ممکن است شرایط برای تشکیل خانواده را نداشته باشد.
انتهای پیام/