«تا بادها یادها را نبرند»؛ تاریخچه عکاسی در یزد به روایت مستند
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، فیلم مستند «تا بادها یادها را نبرند» به کارگردانی احمد صراف یزد در نهمین جشنواره تلویزیونی مستند حضور دارد و امشب جمعه ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ از شبکه مستند سیما پخش میشود.
صراف یزد درباره سوژه این مستند به خبرنگار آنا گفت: فیلم مستند «تا بادها یادها را نبرند» روایتی از تاریخ اجتماعی یزد با قصهای از تاریخچه هنر عکاسی در این شهر باستانی کشورمان است.
او درباره انگیزه خود از ساخت مستند در این موضوع گفت: انتخاب این سوژه صرفاً یک انتخاب جغرافیایی نبود، بلکه یک دغدغه تاریخی و فرهنگی برایم بود. من به عنوان کسی که در یزد زندگی کردهام، همیشه احساس میکردم بخش مهمی از تاریخ اجتماعی این شهر در حافظه تصویری آن پنهان مانده است. عکسها فقط تصویر نیستند، آنها سند زیست مردماند، تاریخ عکاسی یزد فقط درباره یک هنر نیست، بلکه درباره روایت زندگی مردمی است که مقابل دوربین ایستادهاند و بخشی از هویت جمعی ما را ساختهاند.
وی ادامه داد: بنابراین میتوان گفت هم نگاه بومی در انتخاب این سوژه تأثیر داشت و هم دغدغه ثبت و حفظ حافظه فرهنگی شهری که لایههای تاریخی عمیقی دارد. این فیلم تلاشی است برای اینکه این حافظه فراموش نشود و از دل عکسها، روایتهای ناگفته دوباره شنیده شوند.
صراف یزد درباره ژانر این اثر توضیح داد و گفت: من این فیلم را صرفاً یک مستند تاریخی نمیدانم، هرچند ریشه آن در تاریخ است. آنچه برای من اهمیت داشت، بازخوانی تاریخ از زاویه زیست انسانی و حافظه جمعی بود، نه صرفاً بازگویی وقایع. اگر بخواهم دقیقتر بگویم، این فیلم را نوعی مستند تاریخ اجتماعی میدانم که به واسطه عکاسی، روایتگر تحولات یک شهر است. در این فیلم، یزد فقط یک جغرافیا نیست، بلکه یک شخصیت است که از خلال تصاویر آرشیوی و روایتها جان میگیرد.
این فیلمساز مستند درباره روند تحقیق و پژوهش مستند «تا بادها یادها را نبرند» گفت: پژوهش این مستند برای من صرفاً یک مرحله مقدماتی نبود، بلکه بخش اصلی فرآیند تولید بود. حدود چند ماه زمان صرف تحقیق و گردآوری منابع شد تا بتوانم به تصویری دقیق و مستند از تاریخ عکاسی و تحولات اجتماعی یزد برسم. در مرحله اول، سراغ منابع کتابخانهای و اسناد مکتوب رفتم؛ کتابهای مرتبط با تاریخ اجتماعی یزد، تاریخ عکاسی در ایران، اسناد محلی و نشریات قدیمی از جمله منابع اصلی بودند. اما از آنجا که بخش مهمی از این تاریخ در آرشیوهای شخصی و حافظه شفاهی افراد باقی مانده، پژوهش میدانی نقش بسیار پررنگی داشت.
وی اضافه کرد: گفتوگو با خانوادههای عکاسان قدیمی، بررسی آرشیوهای خصوصی، مشاهده نسخههای اصلی عکسها و شنیدن روایتهای شفاهی، بخش مهمی از روند تحقیق را شکل داد. بسیاری از اطلاعاتی که در فیلم میبینیم، حاصل تطبیق منابع مکتوب با روایتهای شفاهی است تا به دقت تاریخی کار لطمه وارد نشود. در واقع، این فیلم بر پایه ترکیبی از پژوهش کتابخانهای، اسناد آرشیوی و تاریخ شفاهی شکل گرفت.
او درباره فرم روایی فیلمش توضیح داد: در طراحی فرم روایی این مستند تلاش کردم روایت، صرفاً خطی و گزارشی نباشد. برای من مهم بود که مخاطب فقط اطلاعات دریافت نکند، بلکه وارد یک تجربه شود؛ تجربه مواجهه با حافظه تصویری یک شهر. ساختار روایت بر پایه حرکت میان گذشته و اکنون شکل گرفته است. عکسهای آرشیوی به عنوان نقطه آغاز هر بخش عمل میکنند و از دل آنها روایت باز میشود؛ گویی هر تصویر، دری به یک مقطع تاریخی است. به جای اینکه تاریخ را به صورت زمانبندیشده و کلاسیک تعریف کنم، اجازه دادم خود تصاویر و روایتهای انسانی مسیر داستان را هدایت کنند.
کارگردان مستند «تا بادها یادها را نبرند» خاطرنشان کرد: در این فیلم از ترکیب روایت گفتاری، اسناد تصویری و ریتمی آرام و تأملبرانگیز استفاده شده تا حس مرور یک آلبوم قدیمی در ذهن مخاطب شکل بگیرد. سکوتها و مکثها نیز عامدانه طراحی شدهاند تا بیننده فرصت تأمل داشته باشد.
او درباره روند تولید فیلم نیز گفت: مسیر تولید این مستند از پژوهش آغاز شد، با گردآوری اسناد ادامه پیدا کرد و در تدوین به انسجام نهایی رسید. بعد از انتخاب سوژه، اولین قدم برای من تثبیت مسیر پژوهش و مشخص کردن زاویه روایت بود. تلاش کردم مشخص کنم که فیلم قرار است از چه دریچهای به موضوع نگاه کند؛ آیا تمرکز بر افراد است، بر تحولات تاریخی، یا بر خودِ عکسها به عنوان سند اجتماعی است. این مرحله به شکلگیری طرح اولیه و ساختار روایی کمک کرد.
عوامل تولید این مستند عبارتند از: طرح، کارگردان، تدوین: احمد صراف یزد، تصویربردار: مسعود آستانداری، صدابردار و صداگذار: محمد صراف یزد، راوی و نویسنده گفتار متن: محمد صادق دهقانی، پژوهش: احمد صراف یزد، تهیه کننده: احمد صراف یزد و تهیه شده در مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی.
براساس این گزارش، فیلم مستند «تا بادها یادها را نبرند» امشب جمعه ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش میشود و بازپخشهای آن ساعت ۰۱:۰۰ و ۱۰ صبح است.
انتهای پیام/