آنچه ایران را نگه داشته، مردم بودهاند/ تأکید بر ایستادگی تاریخی ملت در برابر جنگ و تحریم به عنوان پشتوانه قدرت بازدارندگی
فاطمه السادات همایونی دانشجوی دکتری جامعهشناسی سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات با اشاره به سخن ماکیاولی و جشن پیروزی چهل و هفتمین سالگرد انقلاب اسلامی ایران در گفتوگو با آنا اظهار کرد: ماکیاولی میگوید که در دفاع از میهن، هیچ راهی ناپسند نیست؛ یا با افتخار از آن پاسداری میشود یا با ننگ از دست میرود. چهلوهفتمین سالروز پیروزی انقلاب اسلامی، فرصتی است برای تأمل دوباره در معنای میهندوستی و سرمایههایی که طی دههها، جامعه ایران را در برابر بحرانها و فشارهای گوناگون حفظ کردهاند. در این میان، انسجام اجتماعی، تابآوری جمعی و حس وطندوستی، بهعنوان سرمایههای عمومی و ماندگار، نقشی بنیادین در پایداری اجتماعی و استمرار حیات جمعی کشور ایفا کردهاند.
وی افزود: تاریخ ایران، تاریخ عبور از بزنگاههای سخت است؛ بزنگاههایی که گاه با حضور مردم به فرصتی برای ماندن و بازسازی بدل شدهاند و گاه، در غیاب مردم و گسست پیوندهای اجتماعی، به شکست و فروپاشی انجامیدهاند. اما در طول چهلوهفت سال گذشته، مردم همواره در سختترین شرایط و بزنگاهها پای کار ایران ایستادهاند. مرور این تجربه تاریخی، در چهلوهفتمین سال انقلاب اسلامی، یادآور یک حقیقت اساسی است: آنچه ایران را نگه داشته، پیش از هر چیز، مردم بودهاند.
همایونی به ایستادگی و حضور مردم در تاریخ معاصر ایران اشاره کرد و گفت: نمونههای این ایستادگی و حضور مردمی در حافظه تاریخی معاصر ایران روشن است؛ از دوران جنگ تحمیلی هشتساله که ملت ایران با صبوری، همدلی و مشارکت فراگیر از کشور دفاع کرد، تا جنگ تحمیلی دوازدهروزه که بار دیگر اهمیت وحدت ملی و آرامش اجتماعی را در برابر تهدیدها آشکار ساخت. در سالهای طولانی تحریمهای ناجوانمردانه علیه کشور نیز، با وجود فشارهای اقتصادی و معیشتی، جامعه ایران توانسته است با تکیه بر تابآوری جمعی، از بسیاری از بحرانها عبور کند و کلیت اجتماعی خود را حفظ کند.
انسجام اجتماعی به معنای پیوندهای معنادار میان افراد و گروههای اجتماعی، احساس تعلق به جامعه و پذیرش تفاوتها در چارچوب یک هویت مشترک ملی است. این انسجام، هنگامی که با حس عمیق وطندوستی همراه میشود، به نیرویی تبدیل میشود که جامعه را در برابر دشواریها مقاومتر ساخته و زمینه اعتماد، همدلی و همکاری جمعی را تقویت میکند.
وی با اشاره به تابآوری اجتماعی گفت: تابآوری اجتماعی، حاصل همین پیوندها و احساس تعلق به سرنوشت مشترک است. جامعهای که از سرمایه اجتماعی و روحیه مسئولیتپذیری ملی برخوردار باشد، توان آن را دارد که در مواجهه با بحرانها، جنگ، تحریمها و فشارهای معیشتی و اقتصادی، مسیر پایداری خود را حفظ کند. تجربه تاریخی ایران نشان میدهد که در مقاطع حساس، این تابآوری جمعی و حس وطندوستی بوده که پشتوانهای مردمی ایجاد کرده و امکان ایستادگی و عبور از شرایط دشوار را فراهم آورده است. در چنین شرایطی، حتی فشارهای معیشتی نیز زمانی قابل تحمل میشوند که در چارچوب حس تعلق به میهن و امید به آیندهای مشترک معنا پیدا کنند.
دانشجوی دکتری جامعهشناسی سیاسی دانشگاه آزاد به اهمیت حضور مردم در این راهپیمایی اشاره کرد و گفت: در شرایط کنونی نیز که سایه تهدید و ناامنی بر فضای منطقه و کشور احساس میشود، اهمیت حضور مردم و انسجام اجتماعی بیش از هر زمان دیگری آشکار است. تجربه نشان داده است که در چنین بزنگاههایی، آنچه بیش از هر عامل دیگری قدرت بازدارندگی، آرامش اجتماعی و توان ایستادگی را تقویت میکند، حضور آگاهانه مردم، حفظ همبستگی ملی و تقویت حس تعلق به میهن است. جامعهای که در لحظات حساس، در کنار یکدیگر میایستد، نهتنها آسیبپذیرتر نمیشود، بلکه قدرت جمعی خود را به نمایش میگذارد.
وی ادامه داد: در این میان، وطندوستی صرفاً یک احساس نمادین یا احساسی گذرا نیست، بلکه نیرویی اجتماعی و عملی است که شهروندان را به صبوری، مشارکت و همراهی در شرایط دشوار فرا میخواند. این حس، پیوند میان ملت و حکمرانی را در چارچوب مسئولیت و منافع مشترک تقویت میکند و سبب میشود فشارهای اقتصادی و معیشتی نیز در قالب همبستگی اجتماعی قابل تحملتر شوند.
وی خاطرنشان کرد: اما حفظ و تقویت این انسجام و تابآوری اجتماعی، نیازمند توجه مستمر و کنش آگاهانه است. تقویت پیوندهای اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی، گسترش گفتوگوی اجتماعی، توجه به تنوعهای فرهنگی و تفاوتهای نسلی، و فراهمسازی زمینههای مشارکت فراگیر، از مهمترین مسیرهای حفظ این سرمایههای عمومی به شمار میروند. هرچه امکان مشارکت و احساس تعلق شهروندان به آینده کشور بیشتر باشد، انسجام اجتماعی نیز عمیقتر و پایدارتر خواهد شد.
این دانشجو بیان کرد: چهلوهفتمین سال انقلاب اسلامی میتواند یادآور این واقعیت باشد که سرمایه اجتماعی، تابآوری جمعی و حس وطندوستی، طی چهار دهه گذشته ستونهای اصلی پایداری جامعه ایران بودهاند. صیانت از این سرمایهها، نهتنها ضرورتی اجتماعی، بلکه مسئولیتی ملی است؛ مسئولیتی که با تقویت همبستگی، اعتماد و مشارکت، آیندهای باثباتتر و امیدبخشتر را برای ایران رقم خواهد زد؛ ایرانِ جان که در بزنگاههای تاریخ، با ایستادن مردم شجاعش در دل طوفانهای سهمگین، چون سرو ایستاده است؛ نه قامتش خم شده، نه ریشهاش از خاک جدا. ایرانی که خون داده، اما خاک نداده است.
همایونی به نقش موثر نوجوانان و جوانان در آینده هر کشوری اشاره کرد و گفت: نوجوانان و جوانان هر جامعه صرفا «آینده» نیستند؛ آنها بخش فعال، تپنده و تعیینکننده امروزند. تجربه تاریخی ایران گواهی میدهد که در بزنگاههای سخت، همین نسلها با تکیه بر حس مسئولیت و تعلق ملی، نقش اصلی را در حفظ انسجام و پایداری کشور ایفا کردهاند. از این رو، تقویت حس تعلق به میهن در میان این نسل، نه یک موضوع عاطفی، بلکه یک مسئله راهبردی برای آینده ایران است. حس تعلق یعنی اینکه نوجوان و جوان، کشور را خانه خود بداند؛ خانهای که با همه پیچیدگیها و دشواریهایش، ارزش ماندن، ساختن و مسئولیتپذیری دارد. این پیوند عمیق، مستقیم در امید اجتماعی، مشارکت مدنی، تلاش علمی و خلاقیت فرهنگی تجلی مییابد. در سرزمینی با پیشینه ایران، این تعلق ملی تنها راه پیوند میان نسلها و تضمین سرنوشت جمعی است.
وی اظهار کرد: مرور چهار دهه گذشته نشان میدهد که نسلهای مختلف جوانان ایرانی همواره در بزنگاهها پای کار کشور بوده و هیچگاه پشت ایرانِ جان را خالی نکردهاند. در دوران دفاع مقدس و جنگ تحمیلی هشتساله، جوانان با ایستادگی و فداکاری، از تمامیت سرزمینی کشور دفاع کردند. در سالهای بعد و در مقاطع حساس، از جمله جنگ دوازدهروزه، همین حس تعلق و مسئولیتپذیری، به پشتوانهای اجتماعی برای حفظ امنیت و آرامش ملی تبدیل شد.
وی ادامه داد: اما این حضور، تنها به عرصههای دفاعی محدود نمانده است. در دنیای امروز، جوانان ما با تکیه بر دانش بومی در مسیر پیشرفت فناوری گام برداشتهاند و همزمان در میدان فرهنگ و هنر، تصویر هویت ایرانی را در سطح جهانی بازآفرینی کردهاند. از سینما و ادبیات تا رسانههای نوین، این حضور هوشمندانه بخشی جداییناپذیر از سرمایه نمادین ایران به شمار میرود.
دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه آزاد تداوم این سرمایه نسلی را برای کشور حیاتی دانست و بیان کرد: اگر حس تعلق در نسل جدید تضعیف شود، جامعه با خطر گسست، کاهش مشارکت و فرسایش فرهنگی روبهرو خواهد شد. اما اگر این انرژی جوانی به درستی دیده و هدایت شود، بزرگترین موتور تابآوری و نوآوری کشور باقی میماند. تقویت حس تعلق به میهن، نه از مسیر شعار، بلکه از راه ایجاد احساس دیدهشدن، مشارکت واقعی و امکان اثرگذاری شکل میگیرد. نوجوان و جوان زمانی به کشور خود دل میبندد که آیندهاش را در این سرزمین ببیند و خود را بخشی از روایت ملی بداند. انتقال تجربه ایستادگی، خلاقیت و مسئولیتپذیری نسلهای پیشین به نسلهای جدید، یکی از مهمترین وظایف اجتماعی امروز است.
همایونی در پایان گفت: در نهایت، ایران در توفانهای تاریخی تنها با منابع مادی خود دوام نیاورده است؛ ایران به پشتوانه نسلهایی ایستاده که به این خاک تعلق خاطر داشتهاند. پاسداشت این حس در میان نوجوانان، یعنی حفظ سرمایهای که ایران را در میدان جنگ، در مسیر علم و در صحنه فرهنگ، زنده و پویا نگه داشته است. آینده ایران، دقیقاَ به همین پیوند گره خورده است. ایران، امانتی است که از گذشته به ما رسیده و تنها در دستان پرشور این نسل است که میتواند به فردایی روشنتر سلام کند و تنها با حضور و لبخند فرزندانش گرم میماند؛ آنها که میمانند تا نام ایران، همیشه با ایستادگی معنا شود.
انتهای پیام/