«در سپهر ایران» وحدت ادیان و هویت ایرانی در قاب مستند/همزیستی ادیان در ایران یک استثنا نیست، یک تداوم است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، مستند سینمایی «در سپهر ایران» به نویسندگی و کارگردانی مجید کریمی، در چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و هم‌زمان در پردیس ملت و خانه هنرمندان ایران اکران شد. این اثر با حمایت مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی تولید شده و با تمرکز بر تاریخ، فرهنگ و میراث معنوی ایران ساخته شده است.

مستند «در سپهر ایران» با محوریت اندیشه نور، همزیستی ادیان و پیوند تاریخی ایرانیان، کوشیده است بستری برای بازخوانی هویت فرهنگی ایران از دوران باستان تا دوره اسلامی فراهم کند.

نور بهانه نیست، شالوده روایت تاریخ ایران است

کریمی در گفت وگو با آنا اظهار داشت: در سپهر ایران امسال در جشنواره نمایش داده شد و اکران‌هایی در پردیس ملت و خانه هنرمندان داشت.

وی با اشاره به ساختار محتوایی مستند، افزود: این اثر به رد پای نور در دوره‌های مختلف تاریخی می‌پردازد و روایت آن از زمانی آغاز می‌شود که آریایی‌ها وارد فلات مرکزی ایران شدند و با بومیان منطقه وارد فرآیند همزیستی شدند.

همزیستی ادیان در ایران یک استثنا نیست، یک تداوم است

کارگردان این مستند با بیان این که اندیشه نور در آیین‌ها و دوره‌های مختلف تاریخی ایران جایگاه محوری دارد، ادامه داد: از مهرپرستی و ایران باستان گرفته تا دوران اسلامی، مفهوم نور همواره در اندیشه ایرانی حضور داشته و یکی از محور‌های اصلی روایت مستند محسوب می‌شود.

وی با تأکید بر پیوند تاریخی ادیان، خاطرنشان کرد: همزیستی، همگرایی و ارتباط میان ادیان مختلف و تقریب مذاهب، نشان می‌دهد که ایرانیان در طول تاریخ توانسته‌اند در کنار یکدیگر زیست مسالمت‌آمیزی داشته باشند.

از کوروش تا امروز، تساهل دینی قطع نشده است

کریمی با اشاره به نمونه‌های تاریخی این همزیستی، یادآور شد: از زمان کوروش که به ادیان مختلف احترام گذاشته می‌شد، این نگاه در فرهنگ ایرانی ریشه داشته و استمرار پیدا کرده است.

وی تصریح کرد: این احترام به باور‌های گوناگون، یکی از شاخصه‌های مهم تمدن ایرانی بوده و مستند تلاش کرده این موضوع را به‌صورت تاریخی و تصویری بازنمایی کند.

خیابان ۳۰ تیر هنوز سند زنده تاریخ است

این مستندساز با اشاره به مصادیق معاصر همزیستی ادیان، افزود: امروز هم اگر به خیابان ۳۰ تیر تهران نگاه کنیم، کلیسا، کنیسه، آتشکده و مسجد را در کنار هم می‌بینیم.

وی تأکید کرد: وجود این چهار بنای مذهبی در یک محدوده شهری نشان می‌دهد که پیروان ادیان مختلف، آیین‌های خود را آزادانه و مسالمت‌آمیز در کنار هم انجام می‌دهند و این همان پیامی است که مستند در پی انتقال آن است.

این مستند حاصل ذوق شخصی نیست، محصول پژوهش است

کریمی با اشاره به سابقه پژوهشی پروژه، با بیان این که بیش از ۳۲ پروژه سینمایی و مستند با محور تاریخ ایران در کارنامه دارد، گفت: در بسیاری از این پروژه‌ها، از جمله فیلمی که در سال ۱۴۰۲ در جشنواره حضور داشت، به موضوعات تاریخی ایران پرداخته‌ام.

وی ادامه داد: در همکاری چندساله با مؤسسه باستان‌شناسی دانشگاه تهران و در جریان پژوهش درباره تمدن خفته، با دکتر مجید منتظر ظهوری، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، آشنا شدم و آنجا با مفهوم اندیشه نور در شهر اردشیرخورّه مواجه شدم.

ساخت «در سپهر ایران» یک پروژه معمولی نبود

کارگردان «در سپهر ایران» با اشاره به روند طولانی تولید اثر، اظهار داشت: حدود دو سال و نیم زمان صرف تحقیق و پژوهش شد و پس از آن نگارش فیلمنامه بر اساس همان پژوهش‌ها انجام گرفت.

وی افزود: تصویربرداری بیش از دو سال و نیم طول کشید، چرا که باید به ۹۴ لوکیشن در ۲۶ شهر ایران سفر می‌کردیم؛ از کلیسا‌های تاریخی ماکو و جلفا تا غار یزدان، همدان، حسنلو، آتشکده آذرگُشَسب در تخت سلیمان و دیگر نقاط تاریخی.

اکران محدود به فیلم ضربه زد، نه به مخاطب

کریمی با اشاره به اکران جشنواره‌ای اثر، با بیان این که از کلیت روند جشنواره رضایت دارد، گفت: اکران مستند‌ها در پردیس ملت و خانه هنرمندان هم‌زمان بود و این موضوع امکان حضور در هر دو اکران را از من گرفت.

وی اضافه کرد: یکی از مشکلات این بود که مخاطبان عادی بدون کارت یا بلیت مشخص امکان تماشای فیلم را نداشتند و همین موضوع روی میزان استقبال تأثیر گذاشت.

تماشاگران فیلم را جلوتر از جشنواره فهمیدند

این مستندساز با تأکید بر بازخورد مخاطبان، خاطرنشان کرد: اگر از هر چیزی ناراضی باشم، از واکنش تماشاگران کاملاً راضی هستم و حدود ۹۹ درصد مخاطبانی که فیلم را دیدند، با رضایت سالن را ترک کردند.

وی یادآور شد: به‌ویژه در این دو سال اخیر، توجه به هویت ایرانی، ایران باستان و ملی‌گرایی افزایش پیدا کرده و این مستند دقیقاً با همین دغدغه‌ها هم‌زمان شده است.

مستند من دقیقاً روی عصب زمانه دست گذاشت

کریمی با بیان این که فیلم توانسته با مخاطب ایرانی ارتباط برقرار کند، افزود: به دلیل توجه روزافزون به ایران باستان و هویت ملی، واکنش مثبت مخاطبان و حتی برخی مسئولان نسبت به این اثر ملموس بود و نشان داد که چنین مستند‌هایی پاسخ زمانه را می‌دهند.

«در سپهر ایران» آماده نمایندگی فرهنگی ایران شد

کریمی با بیان این که هدف بعدی او نمایش بین‌المللی مستند است، تأکید کرد: این فیلم می‌تواند معرف مناسبی از ایران برای مخاطب خارجی باشد و دوست دارم شرایطی فراهم شود تا امکان اکران آن در خارج از کشور مهیا شود.

وی افزود: این مستند به‌طور کامل درباره میراث فرهنگی ایران است و امیدوارم مسئولان حوزه میراث فرهنگی نیز آن را ببینند، چرا که می‌تواند نماینده‌ای شایسته از تاریخ، فرهنگ و هویت ایرانی در سطح جهانی باشد.